Eintrag · Mittelniederdeutsches Wb.
- Anchors
- 8 in 6 Wb.
- Sprachstufen
- 2 von 16
- Verweise rein
- 58
- Verweise raus
- 23
Lautwandel-Kette
Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart
Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.
-
1050–1350
Mittelhochdeutschvaltstm.
Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +5 Parallelbelege
valt stm. 1. falte, faltenwurf. Graff 3,514. plica sumerl. 35,37. — der pfelle tet sich an den valt und an den strich al…
- 1200–1600
Verweisungsnetz
74 Knoten, 73 Kanten
Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen
Wortbildung
Komposita & Ableitungen mit valt
101 Bildungen · 32 Erstglied · 55 Zweitglied · 14 Ableitungen
valt‑ als Erstglied (30 von 32)
valtdȫre
MNWB
valtdȫre „bifores”, Doppeltür (zu valden, vōlden falten, vgl. mnl. voudore, nfr. valdedore , valdore ).
valtdȫre
KöblerMnd
valtdȫre , F. nhd. „Falttüre“, Doppeltüre ÜG.: lat. bifores I.: Lüt. lat. bifores? E.: s. valden, dȫre (1) L.: MndHwb 1, 641 (valtdȫre) Son.…
valtec
Lexer
valtec , veltec adj. in einvaltec, drîvaltec etc.
Valteliner
Campe
Der Valteliner , s. Campe Velteliner .
Valtellina
Herder
Valtellina , s. Herder Veltlin .
valten
Lexer
valten , valden stv. red. I, 1. BMZ tr. falten, zusammenfalten, verschränken Lieht. ( diu wæle was gevalden wol 296,9. ein gevalden stuol 17…
valtende
KöblerMhd
valtende , (Part. Präs.=)Adj. nhd. „faltend“, gefaltet Vw.: s. ein- Hw.: s. valten E.: s. valten W.: s. nhd. faltend, Adj., faltend, DW-, DW…
valter
Lexer
valter s. valletor.
valthenger
KöblerMnd
valthenger , M. Vw.: s. valthengære*
valthengære
KöblerMnd
valthengære , M. nhd. Teil des Türbeschlags, gebogenes Eisen mit dem die Tür in der Türangel hängt E.: s. valden, hengære L.: MndHwb 1, 641 …
vālthenne
MNWB
° vālthenne , f. , Hofhuhn (Westfalen).
valtic
KöblerMhd
valtic , Adj. nhd. schief, fehlerhaft, faltig, fältig Vw.: s. aht-, drī-, drīzic-, ein-, hōchdrī-*, hundert-, manec-*, niun-, sehzec-*, sibe…
Valtin
PfWB
Valtin s. PfWB Valentin .
vāltins
MNWB
° vāltins , m. , = vālttins Zins, Abgabe vom Hofplatz (s. wôrttins ) ? (Zerbst 1351).
Valtins Krankheit
Meyers
Valtins Krankheit (»das fallende Übel«), soviel wie Epilepsie.
valtîsen
Lexer
valt-îsen , valt-meʒʒer stn. ansarium, clotoria, scaprum Voc. 1482.
valtmezzer
KöblerMhd
valtmezzer , st. N. nhd. Falteisen, Faltmesser Q.: Voc (1482) E.: s. valten (1), mezzer(2) W.: nhd. Faltmesser, N., Faltmesser, Falteisen, D…
valtor
Lexer
val-tor s. valletor.
valtorporte
Lexer
valtor-porte swf. falterporte = valletor Gr.w. 3,512.
valtorsîl
Lexer
valtor-sîl stn. Kaltb. 114,40.
valtorsûl
Lexer
valtor-sûl stf. BMZ falltorpfosten, ständer am falltor Weist. 3,433. 6,135 ). velter seul Mb. 2,99.
valtorsūl
KöblerMhd
valtorsūl , st. F. Vw.: s. valletorsūl
Valtournanche
Meyers
Valtournanche (spr. wallturnángsch'), Ortschaft in der ital. Provinz Turin, Kreis Aosta, 1524 m ü. M., im gleichnamigen Alpentale, am Südfuß…
Val Tremŏla
Meyers
Val Tremŏla , s. Tessin (Fluß).
vāl(t)stēde
MNWB
vāl(t)stēde.
valtstuol
Lexer
valt-stuol stm. BMZ falt-, klappstul, faltilones Dfg. 224 a ( walt stûl Voc. 1482 ). Er. 6429. vgl. ein gevalden stuol Lieht. 178, 13. — dar…
valttürlīn
KöblerMhd
valttürlīn , st. N. nhd. Falttürlein, kleine Flügeltür ÜG.: lat. posticium Gl Q.: Gl (14. Jh.) E.: s. valten, türlīn W.: nhd. DW- L.: EWAhd …
valtûn
MNWB
° valtûn , m. , Fischereivorrichtung („ den vlothamen unde valtun ”, Kappeln a. d. Schlei 1504).
valtura
LDWB1
valtura [val·tū·ra] f. (-res) böse/habsüchtige Frau.
vālt, valt
LW
vālt, valt, m. abgezäunter Platz, bes. Hofplatz, Mistplatz und Viehgehege.
‑valt als Zweitglied (30 von 55)
ahtevalt
KöblerMhd
ahtevalt , Adj. nhd. achtfältig, achtfach Hw.: vgl. mnd. achtevōlt (1) Q.: Herb (1190-1200) E.: s. aht, valt W.: s. nhd. achtfältig, Adj., a…
ahtvalt
Lexer
aht-valt adj. achtfältig Dfg. 269 c . Herb. 5751. 5803. ebenso:
bevalt
Lexer
be-valt part. s. bevellen.
drîvalt
MWB
drîvalt Adj., Adv. adv. auch drivalden. 1 ‘dreifach, dreifaltig’ 2 übertr. ‘reichlich, in großer Menge’ 1 ‘dreifach, dreifaltig’ – adj. (…
drēvalt
KöblerMnd
drēvalt , Adj. Vw.: s. drēvōlt (1)
drīvalt
KöblerMhd
drīvalt , Adj. nhd. dreifältig, dreifach Hw.: vgl. mnd. drēvōlt (1) Q.: LBarl, RWh, RWchr, HTrist, HvNst, Apk, BDan, Seuse (FB drīvalt), Ann…
drīzecvalt
KöblerMhd
drīzecvalt , Adv. Vw.: s. drīzicvalte*
eintvalt
KöblerMnd
eintvalt , Adj. Vw.: s. ēnvōlt (1)
einvalt
Lexer
ein-valt stm. BMZ womit etw. eingefaltet, eingeschlossen wird Herb. ;
ervalt
Lexer
er-valt part. s. ervellen.
gevalt
Lexer
ge-valt , ge-valte part., prät. s. vellen, gevellen.
hunderttūsentvalt
KöblerMhd
hunderttūsentvalt , Adv. nhd. hundertfach Q.: Schürebr (um 1400) E.: s. hundert (1), tūsent, valt W.: nhd. DW- L.: Lexer 95b (hundertvalt), …
hundertvalt
Lexer
hundert-valt adj. BMZ hundertfältig Barl. Griesh. 1,123. 2,52. Wack. pr. 59, 8 ff. Pass. 254,6. ir schœne wirt hundertvalt Birkenst. p. 10 ;…
manectūsentvalt
KöblerMhd
manectūsentvalt , Adj. nhd. vieltausendfältig Q.: Ren (nach 1243) (FB manectūsentvalt) E.: s. manec, tūsent, valt W.: nhd. DW- L.: Lexer 425…
manecvalt
Lexer
manec-valt adj. BMZ manigfaltig, vielfältig, zalreich, gross Diem. Erinn. Hartm. (dîn tugent manecvalt Büchl. 1,1481 ). Parz. Walth. Reinh. …
manichvalt
KöblerMnd
manichvalt , F. Vw.: s. mannichvōlt (3)
manictūsentvalt
KöblerMhd
manictūsentvalt , Adj. Vw.: s. manectūsentvalt
manicvalt
KöblerMhd
manicvalt , Adj. Vw.: s. manecvalt (1)
manivalt
KöblerMhd
manivalt , Adj. Vw.: s. manecvalt
mannichvalt
KöblerMnd
mannichvalt , Adj. Vw.: s. mannichvōlt (1)
nidervalt
KöblerMhd
nidervalt , (Part. Prät.=)Adj. Hw.: s. nidervellen E.: s. nidervellen W.: nhd. DW- L.: Hennig (nidervalt)
niunvalt
Lexer
niun-valt adj. BMZ neunfältig Trist. , md. nûnvalt Herb. 5802. 69 ;
nūnvalt
KöblerMhd
nūnvalt , Adj. Vw.: s. niunvalt
sëhsvalt
Lexer
sëhs-valt adj. sechsfach Herb. 5678 ;
sëhzecvalt
Lexer
sëhzec-valt adj. sechzigfältig. wellet ir den sehzicvalten lôn verdienen Berth. 331,22 ;
sehzicvalt
KöblerMhd
sehzicvalt , Adj. Vw.: s. sehzecvalt
sesvalt
KöblerMnd
sesvalt , Adj. Vw.: s. sesvōlt (1)
sibenvalt
Lexer
siben-valt adj. BMZ siebenfältig Herb. 5679. 750. Msh. 1. 85 a . 2,389 a . Barl. 16,21. W. v. Rh. 15,42. Renn. 8677. Wack. pr. 4,19 ;
sorchvalt
KöblerMnd
sorchvalt , Adj. Vw.: s. sorchvōlt
sorcvalt
FindeB
* sorcvalt adj. Vät.
Ableitungen von valt (14 von 14)
bevalt
Lexer
be-valt part. s. bevellen.
bevalte
BMZ
bevalte stv. 1. lege in falten. den brief besigelt und bevalten Eracl. 301. 2. umstricke. mit sulchir plâge nôt in bevaldin hâte got Jerosch…
bevalten
Lexer
be-valten stv. red. I, 1. BMZ zusammenfalten Eracl. Marld. han. 20,16. 70, 31 ; umstricken Jer. mit kreften er in sô bevîlt ib. 39 d .
entvalten
KöblerMhd
entvalten , sw. V. nhd. entfalten, offenbaren, erklären, auslegen, darlegen, aufbewahren Hw.: vgl. mnl. ontvouden, mnd. entvōlden Q.: Apk (e…
ervalt
Lexer
er-valt part. s. ervellen.
ervalte
BMZ
ervalte stv. falte vollständig, drücke nieder. sîn herze ervielt die werlt, der werlde sâʒe Pass. K. 516,12.
ervalten
Lexer
er-valten stv. red. I, 1. BMZ vollständig zusammenfalten, drücken, überwinden Pass. Karlm. 196,65.
gevalt
Lexer
ge-valt , ge-valte part., prät. s. vellen, gevellen.
gevâlte
Lexer
ge-vâlte prät. s. gevælen.
gevalten
Lexer
ge-valten stv. red. I, 1. BMZ tr. falten Pass. ; refl. mit zuo sich einigen zu ib.
unvalte
Lexer
un-valte f. Fasn. 945,25.
valte
Lexer
valte prät. s. vellen.
vervalte
BMZ
vervalte stv. falte zusammen. wand er doch was vervalden verschüttet in dem schachte unde verslagen Pass. K. 589,12. alliʒ sûmen er vervîlt …
vervalten
Lexer
ver-valten stv. BMZ zusammenfalten, eig. u. bildl. Pass. Jer. Karlm. 224,33.