Hauptquelle · Mhd. Handwörterbuch (Lexer)
valt stm.
valt stm. BMZ pl. velte: falte, faltenwurf Trist. Konr. ( Troj. 20260 ). Germ. 18, 188. vgl. valte;
Aggregat · alle Wörterbücher
mhd. bis mnd. · 6 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag
Alle 6 Wörterbücher ▾Hauptquelle · Mhd. Handwörterbuch (Lexer)
valt stm. BMZ pl. velte: falte, faltenwurf Trist. Konr. ( Troj. 20260 ). Germ. 18, 188. vgl. valte;
Lautwandel-Kette
Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.
Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +5 Parallelbelege
valt stm. 1. falte, faltenwurf. Graff 3,514. plica sumerl. 35,37. — der pfelle tet sich an den valt und an den strich al…
Verweisungsnetz
Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen
Wortbildung
101 Bildungen · 32 Erstglied · 55 Zweitglied · 14 Ableitungen
MNWB
valtdȫre „bifores”, Doppeltür (zu valden, vōlden falten, vgl. mnl. voudore, nfr. valdedore , valdore ).
KöblerMnd
valtdȫre , F. nhd. „Falttüre“, Doppeltüre ÜG.: lat. bifores I.: Lüt. lat. bifores? E.: s. valden, dȫre (1) L.: MndHwb 1, 641 (valtdȫre) Son.…
Lexer
valtec , veltec adj. in einvaltec, drîvaltec etc.
Campe
Der Valteliner , s. Campe Velteliner .
Herder
Valtellina , s. Herder Veltlin .
Lexer
valten , valden stv. red. I, 1. BMZ tr. falten, zusammenfalten, verschränken Lieht. ( diu wæle was gevalden wol 296,9. ein gevalden stuol 17…
KöblerMhd
valtende , (Part. Präs.=)Adj. nhd. „faltend“, gefaltet Vw.: s. ein- Hw.: s. valten E.: s. valten W.: s. nhd. faltend, Adj., faltend, DW-, DW…
Lexer
valter s. valletor.
KöblerMnd
valthenger , M. Vw.: s. valthengære*
KöblerMnd
valthengære , M. nhd. Teil des Türbeschlags, gebogenes Eisen mit dem die Tür in der Türangel hängt E.: s. valden, hengære L.: MndHwb 1, 641 …
MNWB
° vālthenne , f. , Hofhuhn (Westfalen).
KöblerMhd
valtic , Adj. nhd. schief, fehlerhaft, faltig, fältig Vw.: s. aht-, drī-, drīzic-, ein-, hōchdrī-*, hundert-, manec-*, niun-, sehzec-*, sibe…
PfWB
Valtin s. PfWB Valentin .
MNWB
° vāltins , m. , = vālttins Zins, Abgabe vom Hofplatz (s. wôrttins ) ? (Zerbst 1351).
Meyers
Valtins Krankheit (»das fallende Übel«), soviel wie Epilepsie.
Lexer
valt-îsen , valt-meʒʒer stn. ansarium, clotoria, scaprum Voc. 1482.
KöblerMhd
valtmezzer , st. N. nhd. Falteisen, Faltmesser Q.: Voc (1482) E.: s. valten (1), mezzer(2) W.: nhd. Faltmesser, N., Faltmesser, Falteisen, D…
Lexer
val-tor s. valletor.
Lexer
valtor-porte swf. falterporte = valletor Gr.w. 3,512.
Lexer
valtor-sîl stn. Kaltb. 114,40.
Lexer
valtor-sûl stf. BMZ falltorpfosten, ständer am falltor Weist. 3,433. 6,135 ). velter seul Mb. 2,99.
KöblerMhd
valtorsūl , st. F. Vw.: s. valletorsūl
Meyers
Valtournanche (spr. wallturnángsch'), Ortschaft in der ital. Provinz Turin, Kreis Aosta, 1524 m ü. M., im gleichnamigen Alpentale, am Südfuß…
Meyers
Val Tremŏla , s. Tessin (Fluß).
MNWB
vāl(t)stēde.
Lexer
valt-stuol stm. BMZ falt-, klappstul, faltilones Dfg. 224 a ( walt stûl Voc. 1482 ). Er. 6429. vgl. ein gevalden stuol Lieht. 178, 13. — dar…
KöblerMhd
valttürlīn , st. N. nhd. Falttürlein, kleine Flügeltür ÜG.: lat. posticium Gl Q.: Gl (14. Jh.) E.: s. valten, türlīn W.: nhd. DW- L.: EWAhd …
MNWB
° valtûn , m. , Fischereivorrichtung („ den vlothamen unde valtun ”, Kappeln a. d. Schlei 1504).
LDWB1
valtura [val·tū·ra] f. (-res) böse/habsüchtige Frau.
LW
vālt, valt, m. abgezäunter Platz, bes. Hofplatz, Mistplatz und Viehgehege.
KöblerMhd
ahtevalt , Adj. nhd. achtfältig, achtfach Hw.: vgl. mnd. achtevōlt (1) Q.: Herb (1190-1200) E.: s. aht, valt W.: s. nhd. achtfältig, Adj., a…
Lexer
aht-valt adj. achtfältig Dfg. 269 c . Herb. 5751. 5803. ebenso:
Lexer
be-valt part. s. bevellen.
MWB
drîvalt Adj., Adv. adv. auch drivalden. 1 ‘dreifach, dreifaltig’ 2 übertr. ‘reichlich, in großer Menge’ 1 ‘dreifach, dreifaltig’ – adj. (…
KöblerMnd
drēvalt , Adj. Vw.: s. drēvōlt (1)
KöblerMhd
drīvalt , Adj. nhd. dreifältig, dreifach Hw.: vgl. mnd. drēvōlt (1) Q.: LBarl, RWh, RWchr, HTrist, HvNst, Apk, BDan, Seuse (FB drīvalt), Ann…
KöblerMhd
drīzecvalt , Adv. Vw.: s. drīzicvalte*
KöblerMnd
eintvalt , Adj. Vw.: s. ēnvōlt (1)
Lexer
ein-valt stm. BMZ womit etw. eingefaltet, eingeschlossen wird Herb. ;
Lexer
er-valt part. s. ervellen.
Lexer
ge-valt , ge-valte part., prät. s. vellen, gevellen.
KöblerMhd
hunderttūsentvalt , Adv. nhd. hundertfach Q.: Schürebr (um 1400) E.: s. hundert (1), tūsent, valt W.: nhd. DW- L.: Lexer 95b (hundertvalt), …
Lexer
hundert-valt adj. BMZ hundertfältig Barl. Griesh. 1,123. 2,52. Wack. pr. 59, 8 ff. Pass. 254,6. ir schœne wirt hundertvalt Birkenst. p. 10 ;…
KöblerMhd
manectūsentvalt , Adj. nhd. vieltausendfältig Q.: Ren (nach 1243) (FB manectūsentvalt) E.: s. manec, tūsent, valt W.: nhd. DW- L.: Lexer 425…
Lexer
manec-valt adj. BMZ manigfaltig, vielfältig, zalreich, gross Diem. Erinn. Hartm. (dîn tugent manecvalt Büchl. 1,1481 ). Parz. Walth. Reinh. …
KöblerMnd
manichvalt , F. Vw.: s. mannichvōlt (3)
KöblerMhd
manictūsentvalt , Adj. Vw.: s. manectūsentvalt
KöblerMhd
manicvalt , Adj. Vw.: s. manecvalt (1)
KöblerMhd
manivalt , Adj. Vw.: s. manecvalt
KöblerMnd
mannichvalt , Adj. Vw.: s. mannichvōlt (1)
KöblerMhd
nidervalt , (Part. Prät.=)Adj. Hw.: s. nidervellen E.: s. nidervellen W.: nhd. DW- L.: Hennig (nidervalt)
Lexer
niun-valt adj. BMZ neunfältig Trist. , md. nûnvalt Herb. 5802. 69 ;
KöblerMhd
nūnvalt , Adj. Vw.: s. niunvalt
Lexer
sëhs-valt adj. sechsfach Herb. 5678 ;
Lexer
sëhzec-valt adj. sechzigfältig. wellet ir den sehzicvalten lôn verdienen Berth. 331,22 ;
KöblerMhd
sehzicvalt , Adj. Vw.: s. sehzecvalt
KöblerMnd
sesvalt , Adj. Vw.: s. sesvōlt (1)
Lexer
siben-valt adj. BMZ siebenfältig Herb. 5679. 750. Msh. 1. 85 a . 2,389 a . Barl. 16,21. W. v. Rh. 15,42. Renn. 8677. Wack. pr. 4,19 ;
KöblerMnd
sorchvalt , Adj. Vw.: s. sorchvōlt
FindeB
* sorcvalt adj. Vät.
Lexer
be-valt part. s. bevellen.
BMZ
bevalte stv. 1. lege in falten. den brief besigelt und bevalten Eracl. 301. 2. umstricke. mit sulchir plâge nôt in bevaldin hâte got Jerosch…
Lexer
be-valten stv. red. I, 1. BMZ zusammenfalten Eracl. Marld. han. 20,16. 70, 31 ; umstricken Jer. mit kreften er in sô bevîlt ib. 39 d .
KöblerMhd
entvalten , sw. V. nhd. entfalten, offenbaren, erklären, auslegen, darlegen, aufbewahren Hw.: vgl. mnl. ontvouden, mnd. entvōlden Q.: Apk (e…
Lexer
er-valt part. s. ervellen.
BMZ
ervalte stv. falte vollständig, drücke nieder. sîn herze ervielt die werlt, der werlde sâʒe Pass. K. 516,12.
Lexer
er-valten stv. red. I, 1. BMZ vollständig zusammenfalten, drücken, überwinden Pass. Karlm. 196,65.
Lexer
ge-valt , ge-valte part., prät. s. vellen, gevellen.
Lexer
ge-vâlte prät. s. gevælen.
Lexer
ge-valten stv. red. I, 1. BMZ tr. falten Pass. ; refl. mit zuo sich einigen zu ib.
Lexer
un-valte f. Fasn. 945,25.
Lexer
valte prät. s. vellen.
BMZ
vervalte stv. falte zusammen. wand er doch was vervalden verschüttet in dem schachte unde verslagen Pass. K. 589,12. alliʒ sûmen er vervîlt …
Lexer
ver-valten stv. BMZ zusammenfalten, eig. u. bildl. Pass. Jer. Karlm. 224,33.