lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

sât

ahd. bis Dial. · 16 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

BMZ
Anchors
44 in 16 Wb.
Sprachstufen
7 von 16
Verweise rein
248
Verweise raus
92

Eintrag · Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke)

sât stf.

Bd. 3, Sp. 27a
sât (gen. sæte) stf. saat. goth. sêds, sêþs, ahd. sât Ulfil. wb. 156. Graff 6,55. sata sumerl. 44,49.
1. eigentlich
a. samenkorn. der milte lôn ist sô diu sât, diu wunneclîche wider gât dar nâch man si geworfen hât Walth. 17,3. sûmunge schât dem snit und schât der sæte das. 85,24. dem gât ze sælden ûf sîn sât Winsbeke 34.
b. aufgegangener same, saatfeld. sam ich sâhe an der sâte wahsen an einem halme siben eher Genes. fundgr. 60,9. jane wehset niht sô lanc ir sât Parz. 162,4. eʒ wære wise oder sât W. Wh. 56,12. seht waʒ ein storch den sæten schade W. l. 5,28. Cêres der sæte pflac troj. s. 8. a. boume gras und sæte Barl. 260,14 Pf. die vische sint lîht ûʒ dem bache gestrichen ûf die sæte Ls. 3,219.
2. uneigentlich. daʒ dir der lebenden sælde sât got in dîn herze sâte lobges. 49. trüeg dan niht wan sper der walt als erʒ am andern holze hât, daʒ wurde in zwein ein ringiu sât Parz. 372,8. dîner tiefen wunden sât Frl. 390,7. — ûf jâmers pfat vast stê dîn sât deine nachkommen das. 33,16 u. anm.
1004 Zeichen · 51 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    sat

    Althochdeutsches Wörterbuch · +6 Parallelbelege

    sat Ahd. u. As. Lit. S. 119 ( zu S 401 ; Vers 1,1, Bestandteil eines vierzeiligen Eintrags; Sg 105,1 von einer Hand des …

  2. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    sâtstf.

    Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +16 Parallelbelege

    sât ( gen. sæte) stf. saat. goth. sêds, sêþs, ahd. sât Ulfil. wb. 156. Graff 6,55. sata sumerl. 44,49. 1. eigentlich a. …

  3. 1200–1600
    Mittelniederdeutsch
    satM., F.?

    Köbler Mnd. Wörterbuch · +13 Parallelbelege

    sat , M., F.? nhd. Einsetzung, Recht auf Besetzung eines Amtes ÜG.: lat. institutio Vw.: s. ent-, under-, unt-, up-, wed…

  4. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    satm.

    Grimm (DWB, 1854–1961)

    sat , m. sodbrennen, nebenform zu sod ( s. daselbst ); vergl. auch saat.

  5. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    sat

    Goethe-Wörterbuch

    sat lat: genug; nur in der Vbdg ‘Sapienti s.’ s sapiens Undine Kramer U.K.

  6. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Sat

    Meyers Konv.-Lex. (1905–09)

    Sat (lat.), soviel wie Satis , genug.

  7. modern
    Dialekt
    sat

    Rheinisches Wb. · +2 Parallelbelege

    sat -ā- = satt (s. d.);

Verweisungsnetz

191 Knoten, 297 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 24 Hub 11 Wurzel 3 Kompositum 135 Sackgasse 18

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit sat

1.085 Bildungen · 922 Erstglied · 150 Zweitglied · 13 Ableitungen

sat‑ als Erstglied (30 von 922)

sat(a)grâo

AWB

sat ( a ) grâo adj. ; zur Bildg. vgl. satarôt. — Graff IV,297. sat-crâ: Grdf. Nk 472,12 [117,9]. Ns 608,19 [285,11/12]. dunkelgrau ( zur int…

satagrāo

KöblerAhd

satagrāo , Adj. Vw.: s. satgrao*

Satagudu

Meyers

Satagudu , Kreis in der franz. Kolonie Senegambien und Territorien, (1897) mit 50,000 Einw.

sataheit

AWB

sataheit st. f. , mhd. sat(e)heit, nhd. sattheit; mnd. sathê i t, mnl. satheit. sati-heite: dat. sg. S 146,33 ( BB ). Sattheit, Übersättigun…

Sataknuda

Meyers

Sataknuda , Landschaft im westlichen Finnland, am Bottnischen Meerbusen, zum Gouv. Abo-Björneborg gehörig.

satal(-)

AWB

satal ( - ) s. auch satul(-).

satalōn

KöblerAhd

satalōn , sw. V. (2) Vw.: s. satulōn*

satan

DWB

satan , m. teufel. das wort stammt aus dem hebr. ן ' widersacher, verfolger ', einer nominalbildung zu ן ' nachstellen, verfolgen ', wor…

satanas

DWB

sat·anas

satanas , s. satan . satanatisch , s. satanisch.

satanat

AWB

satanat Npw 103,20 s. satanâs.

satānesk

WWB

satan·esk

satānesk Adj. fürchterlich. Rǖket gans satānis ( Hag Hg).

sataneⁿ

Idiotikon

sataneⁿ Band 7, Spalte 1434 sataneⁿ 7,1434

satanich

LDWB1

satan·ich

satanich [sa·tā·nich] adj. (-cs, -ca) teuflisch, diabolisch, satanisch → diabolich .

sataniclīn

KöblerAhd

sataniclīn , st. N. (a) Vw.: s. sataniklīn*

sataniklîn

AWB

sataniklîn st. n. — Graff VI,168. sataniclin: nom. pl. Gl 1,245,16 ( Ra ). Verschrieben ( ? ) : satanicclin oder satanialin ( vgl. Steinm. z…

sataniklīn

KöblerAhd

sataniklīn , st. N. (a) nhd. Teufellein, Teufelchen, kleiner Teufel ne. little devil ÜG.: lat. (satellis) Gl Q.: Gl (765) I.: z. T. Lw. lat.…

satanisch

DWB

satan·isch

satanisch , adj. satanicus, diabolicus. nach Weigand 2, 527 zuerst 1683 belegt, doch findet es sich bereits bei H. Sachs, Fischart u. a., s.…

sataniske

DWB

sataniske , m. scherzhafte ableitung von satan: nichts macht es den satans und satanisken so leicht, in die armen menschen überzugehn, als d…

satanism

LDWB1

satanism [sa·ta·nịsm] m. Satanismus m ., Teufelsverehrung f.

Satanismus

FiloSlov

Satanismus , m сатанизм , м

satanista

LDWB1

satanista [sa·ta·nị·sta] f. (-tes) Satanistin f .

satanit

DWB

satanit , m. anhänger des satans, scherzhaft: daher solten sie ( die Jesuiten ) heysen auch von meim nam, den ich on scheu brauch, sataniten…

sat als Zweitglied (30 von 150)

besat

KöblerMnd

*besat , (Part. Prät.=)Adj. nhd. besetzt, in Beschlag genommen Vw.: s. un- Hw.: vgl. mhd. besat E.: s. besāten (1)

gesat

KöblerMnd

*ge·sat

*gesat , (Part. Prät.=)Adj. Vw.: s. un-, unūt- E.: s. ge, sāten (1)

afgesat

KöblerMnd

afgesat , (Part. Prät.=)Adj. Vw.: s. afgeset

afsat

KöblerMnd

afsat , Part. Prät. Vw.: s. afset

ammersât

MNWB

ammer·sat

ammersât , f. , Maß für die Aussaat, so viel man mit einem Eimer besäen kann.

belsemsât

MNWB

belsemsât , f. , (s. bilse-, bille-) Bilsensamen , Samen des Bilsenkrautes, hyoscyamus .

besât

Lexer

be-sât part. s. besæjen.

bilsensât

MNWB

bilsen·sat

bilsensât , billensât , billersât , belsemsât , n. , Bilsensamen, semen Hyosciami (s. duldiln sât) („jusquiamus, cassilago, caniculata”) .

Blautwêrnsât

Wander

Blautwêrnsât Gâ na Blautwêrnsât. – Frischbier, II, 384. Ein Auftrag, der am 1. April neckweise ertheilt wird.

brēkensât

MNWB

breken·sat

~brēkensât, ° -berken- (Brem. Arzneib. 29 u. 34) die Frucht vom weißen Steinbrech. —

бросать

RDWB2

бросать , бросить сов. werfen, schleudern бросить в лицо кому-л. горькие слова - j-m die Wahrheit ins Gesicht schleudern verlassen, sitzen l…

bursât

Lexer

bur·sat

bursât stm. halbseidener zeug. coccinum bursat, burschat, borschat Dfg. 129 a ( wo entstehung aus bortsîde vermutet wird ), burschet Weinsb.…

чесать

RDWB2

чесать чесать репу идиом. , прост. ; чесать в затылке идиом. - sich etw. hin und her überlegen; Gihirnschmalz in die Sache stecken idiom. , …

Êngelsat

Adelung

engel·sat

Der Êngelsat , des -es, plur. inus. ein ehemahliges Gewebe der Zeugwirker, welches eine Art Rasch war und 9 Pfund wog. Der Nahme ist vermuth…

entsat

MNWB

ent·sat

entsat , m. , Entsatz; Lösung aus der Pfandschaft.

ersat

Lexer

er-sat part. s. ersetzen.

fîne-Grêtesât

MNWB

fîne-Grête-sât Samen von Foenum graecum , s. fênugrêc.

Ableitungen von sat (13 von 13)

besât

Lexer

be-sât part. s. besæjen.

²besâte

MNWB

2 besâte = sâte Vereinbarung, Festsetzung, Verordnung.

²besâten

MNWB

2 besâten (s. sâte ), swv. , zur Ruhe, zum Frieden bringen; + schützen (Westerwold); sik b. s. vertragen.

entsat

MNWB

entsat , m. , Entsatz; Lösung aus der Pfandschaft.

ersat

Lexer

er-sat part. s. ersetzen.

ersate

BMZ

ersate swv. mache satt. Hätzl. 2,3, 144. myst. 2,406,10.

ersaten

Lexer

er-saten , er-satten , er-setten swv. BMZ BMZ prät. ersatte: sat machen, sättigen Myst. Hätzl. ( auch 1. 24,6; nicht intr. wie im Wb. angege…

gesat

Lexer

ge-sat part. s. setzen.

gesate

BMZ

gesate , gesatte swv. das verstärkte sate. driu dinc niht gesaten kan, die helle, fiur und gîtegen man Vrid. 69, 6. vil kûm man in gesatten …

gesaten

Lexer

ge-saten , ge-satten swv. BMZ geseten Evang. 260 a : tr. u. refl. sättigen mit gen. d. s. Freid. Bon. Lampr. Flore (4783). Gen. D. 70,16. 11…

gesatlich

Lexer

ge-sat-lich adj. in ungesatlich.

sate

Lexer

sate , sâte prät. s. setzen, s. sæjen.

unsat

Lexer

un-sat adj. BMZ nicht gesättigt von ( gen. ) Mart. 108,15. Jer. 8748.