Lebtag,
Leben(s) m.: 1.a. 'Zeit des Lebens',
Lebdag (-daach, -daa) [verbr., Lambert Penns 97, 149 Don-Schowe Torscha Krämer Gal 140],
Läwedag [KU-Reiffb RO-Lettw NW-Haßl],
Lewesdaags [Beam Penns 66]; nur in festen Wend. wie:
mei(ner), se (sei) L. 'jemals, von jeher', mit Verneinung:
mei (sei) L. net (nit) 'nie, niemals', ...
nimmi 'nie mehr';
zelebdah 'auf immer' [Schandein Ged. 253];
vgl. Datums-, Himmel-,
Lebenlebtag,
Leben 2 a.
Des gibt's se L. nit! [NW-Freinsh, verbr.]. Verneinung (etwa auf die Frage: Warst du schon dort gewesen?):
Nie, meiner L. noch net! [LU-Böhl].
So was, so war se L. noch nix do! [KU-Reiffb].
Das is seiⁿ L. net wohr! [LU-Oggh].
In dem Haus war ich se L. noch net [NW-Haßl].
Soo ebbes Unnvaschäämdes wie denne honn ich minn Läbbdaa nidd gesiehn! [IB-Ensh (Glass 56)].
Ich hab mei Lewesdaags nix so gsehne [Beam Penns 66].
Hab ich dann mei L. schunn so ebbes geheert? [Pirmas (Kieffer 51)].
Der hat sei L. noch nix g'schafft! [
ebd.].
Beim Tornveroiⁿ,
oh du liewer Strohsack, do bin ich schun moiⁿ L.! [LU-Muttstdt]. RA.: Wer eine Narbe hat,
is gezäächelt fer sei L. [ZW-Battw]. Ein Bursche, der von einem Mädchen einen Korb bekommt,
werd se L. nimmi gut [LU-Böhl];
vgl. gut I 1
f. So war doch sei Himmel- un sei Lebda neischt! [PfId. 174 (WPf)].
Der (Dormel) kummt seiⁿ L. net zum Verstand [KU-Schmittw/O, ZW-Battw].
Mei Läbdag hun ich so noch kä Lebdag (zu Bed. 2)
erläbt (sic.!) [KU-Reiffb]. SprW.:
Wammer mit'm Weisheitszahn de Verstand nit kriet, bleibt mer sei L. e dummer Kerl [Kus].
Gut gefrihstickt spiert mer de ganze Dag, gut g'schlacht 's ganz Johr, gut geheirat seiⁿ L. [NW-Frankeck, RO-Als]. Volksgl.:
Der erscht Märge, as en Paar g'heiert hen, därf der Mann seinre Fraa die Hose net aⁿbiete, schunscht muß er sich seiⁿ L. vun ihre boße losse [Fogel Beliefs Penns Nr. 218];
vgl. boßen 2. VR.:
Do wollen zwee un kennen net un lernen's aach sei L. net [Gal-Dornf].
Backe, backe Kuche, / Meiⁿ L. nimmi fluche, / Backe, backe Beere, / Meiⁿ L. nimmi schweere [KU-Kaulb]; Var.
s. patschen 3. Spottvers auf den Maurer:
Sein Lebdaa werd keen Maiere reich, / Was er verdient, versauft er gleich. / Versauft de Hammer mitsamt dem Steel. / Lumpige Maiere gebt's gar veel [KU-Ulm]; Var.
s. Bettelmann 1,
Fuhrmann 1,
Käsebrot 1 b,
Maurer,
Schuster; einen weiteren VR.
s. Kraut 2 c. a. 1331:
sie mag die selbe messe lazen bi irme lebetage ane gen [OttbUrkb. 381]. a. 1387:
die der edil Otte, wildegrave zu Kyrburg, unser lieber swager, und Agnes unser liebe suster sine eheliche frouwe irre lebetage han sullent [Veld., Mutschar der Grafen Heinrich u. Friedrich v. Veldenz]. a. 1477:
hat myn herre dem kelner sin leptage geben [
ebd., Lichtenberger Rentbuch]. a. 1560 (Kop. 16.
Jh.):
so sollent sie ime bruderspeis geben sein lebtag [PfWeist. 557 (NW-Freinsh)]. a. 1748:
Er will Kein streich sein Leben Tag Mehr Mehen [MHVPf. IV 11 ff. (Mähderbuch v. NW-Mußb)]. — b. Bestätigungsformel:
Gotts Lebdag! [Lambert Penns 97]. — 2.a. 'Lärm, Trubel, Aufsehen',
Lebdag (-daach, -daa) [Lu'haf, verbr., auch Don Gal Buch],
Lewesdaa [PS-Eppbn];
vgl. Lebens.
Der macht e Lebdaa! [NPf].
Mach mer net sou en L.! [LA-Nd'hochstdt]. — b. 'Streit',
Lebdaa [Don-Tscherwk]. — c. 'gute (gesellschaftliche) Stimmung'.
Gischder Owend um Imme 'Festessen'
war aarich Läbbda [IB-Ensh (Glass 56)];
vgl. Imbiß 2.
Drowwe hott's nadierlich gleich Lebdag gewwe [Kunnrädel 110].
Ei, der Dausend, war der deß als e L.! [
ebd. 117]. —
d. 'Fest',
Lebdag [NW-Deidh].
Die hän en L. 'Es geht ihnen gut' [LA-Nußd]. — Südhess. IV 221 ff.;
Rhein. V 262/63;
Lothr. 331;
Els. II 663.