Eintrag · Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke)
ACH interj.
1. interj. ach! ausdruck des schmerzes, bisweilen auch der freude und der verwunderung. (vgl. wê Gr. 3,295). ach solde ich leben Ms. 1,37. b. — mit folgendem nom. ach ich arm unsælic man Parz. 326,28. ach ich arman unde ôwî Parz. 321,2. — mit genit. ach, ach dînes troumes Gen. fgr. 2,58,35. ach leides MS. 1,1. a. ach mînes lîbes Trist. 1213. ach mîner tage MS. 1,54. a. ach mîner nôt Ms. 1,37. b. ach mîner schande Gudr. 776,1. ach grôzer swære Gudr. 778,2. — mit dat. als verwünschung. ach in in ire libe Genes. fdgr. 2,31, 24. — ach mit wê, ôwê — ach wê der hôhzîte Nib. 1938,1.
2. ach, ache als subst. daʒ ewige fiur, dâ nit ist dan ach, weinin, unde wê fundgr. 2, 137. ich vant ach unde wê Parz. 302, 12. daz ime nimer zeran ochchis noch achis Roth. 4564. si gesprach nie kein wort weder wê noch ach H. Trist. 6550. dâ ist anders niht wan wê, und iemer leitlich ungemach, angest, leit, und niht wan ach Barl. 131, 2. dâ si müeʒen iemer mê mit leide hân ach unde wê Barl. 222,18. ach der riuweclîche spruch Engelh. 5577. sô lît der alte müedinc mit ôwê und mit ache fragm. 31, b. diu kerge hât vil mangen dort in werndeʒ ache versenket MS. 2,231. b. iemer werndeʒ ache MS. 2,233. b. geschiht ir denne ach unde wê Boner 58,84.