lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

Snider

mhd. bis Dial. · 6 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MeckWB
Anchors
14 in 6 Wb.
Sprachstufen
3 von 16
Verweise rein
10
Verweise raus
45

Eintrag · Mecklenburgisches Wb.

Snider Pl.

Bd. 6, Sp. 458
Wossidia Snider Pl. -s m. Schneider I. als Bezeichnung für den Handwerker hat Snider das ursprünglich heimische Schröder, das nur in Schröders Hus und Schröderlock Schlitz im Frauenrock fortlebt, verdrängt: sartor 'ein Snyder' Chytr. 269; 'Snider' Laur. Schg. 1, 159; Snider, -r- Mi 82b 1. Sachliches; in den Städten bildeten die Schneider ein altes und zahlreiches Amt; aus Wi sind Schneiderrollen erhalten (1346; lat.) UB. 10, 45; (1398; mnd.) 23, 485; in Ro nahmen 1783 die Schneider mit 58 Meistern unter den Handwerkern an Zahl die zweite Stelle hinter den Schuhmachern ein Gem. Aufs. 1783, S. 91a; dies Verhältnis gilt für die erste Hälfte des 19. Jh.s allgemein: Arch. Landesk. 13, 230; auch in Dörfern werden früh Schneider genannt: 'Hinricus sartor' (WiWismar@NakenstorfNakenstorf 1319) UB. 6, 404; der Landesgrundgesetzliche Erbvergleich von 1755 gestand jedem Gut einen Schneider ohne Gesellen zu Bär. Gr.-Ges. 1, 915; Schildt 70; Schneiderlöhne um 1850 29. 2. sprachlicher Niederschlag a. die Schneider galten als arm, daher hatten sie wenig zu essen und waren schwächlich, darauf beziehen sich viele Wendungen; von einem Wohlhabenden sagt man: dei tuuscht nich mit 'n armen Snider WaWaren@Klein LukowKLuk; Ick ... wirtschaft' bald mi up den Snieder (machte Konkurs) Gild. Frank 241; dat is wat för de Sniders von dünnem, wenig gehaltvollem Essen Ro Rostock@GresenhorstGres; Suerkohl un Speck is got för 'n Smidt, man nich för 'n Snider Bri. Volkssp. 22; wat 'n Groffsmidt sin Leibgericht is, is 'n Snider sin Dod kräftiges Essen kann der Schneider nicht vertragen Wi; dor kann 'n Snider up danzen und dor kœnen sœben Sniders up danzen (weil sie wenig wiegen) von dicker Suppe, Grütze, dickem Reis allgem.; von dicht stehendem Korn GüGüstrow@GülzowGülz; von einer schlecht geschärften Sense StaStargard@WrechenWrech; dat is 'n Storm, dat sœben Sniders an een Fedder to hollen hebben Wa; Pip. Stadt 126; ironisch: sœben Sniders kœnen ut eenen Fingerhot drinken un sünd noch nich dun Wa; sluk mi man nich œwer, ick bün man 'n dünnen Snider wenn einer gähnt PaParchim@SteinbeckSteinb; dor (an einer Hechtangel) ... kann sik woll taur Not ein Snider an uphängen Seem. Leb. 166; ant Vörrad (des Wagens) hett sick all mal 'n Snider dot schaben SchöSchönberg@DemernDem; den Schneidern wird nachgesagt, daß sie gern betrügen: wenn du 'n Schnirer, 'n Wäwer un 'n Möller in 'n Sack deist un bargdal trudelst, wecker kümmt unner to liggen? — Ümmer 'n Spitzbow Firm. 3, 73a; de Katt lett dat Musen nich, de Schnirer lett dat Stählent nich 73b; zum Wirt, der das Glas nicht richtig füllt: du büst woll früher Snider wäst Wa Waren@PenzlinPenzl; de Snider is en barmhartigen Deif, wat hei einen nimmt, gifft hei 'n annern wedder RoRostock@KühlungsbornKühl; auf den armen, schwachen und betrügenden Schneider beziehen sich auch viele Vergleiche, Reime und Beispielsprww. (s. u.); der Schneider arbeitet im Hause, deshalb bei unfreundlichem Wetter gesagt: is gaut, dat wi Sniders sünd RoRostock@BartelshagenBart; GüGüstrow@LaageLaage; hüt kann de Snider de Bücksen bügeln bei Regenwetter in der Ernte Wa; anders: bi dit (warmen) Wäder is de Snider ok 'n Minsch SchöSchönberg@WarnowWarn; nu kümmt 'n Snider in 'n Himmel bei Sonnenregen HaHagenow@RedefinRed; zum untüchtigen Schneider: du büst 'n Snider dörch 't Hus lopen PaParchim@GoldbergGoldb; Schneider und Schuster: de Schooster hett selten heil Stäwel, un de Snider hett selten 'n heil Bücks StaStargard@TriepkendorfTriepk; ... hett keenen Borrn inne Bücks WiWismar@SternbergSternb; Rda., wenn jem. das Hemd hervorsieht: den Snider kickt dat Hemd ut de Bücks SchwSchwerin@Groß SalitzGSal; dei (ein umgedrehter Rockschoß) kickt sick nah den Snider üm WaWaren@JabelJab; du hest 'n Snider 'n Twiernknüggel stahlen (zum Kind, das den Schluckauf hat, um es zu erschrecken) Wo. V. 3, 612; de Snider hett de Bücks scheef maakt wenn einer schiefe Beine hat Wa; wecker Snider hett di de West maakt? zu einem Mädchen mit strammem Busen ebda; denn' hett de Snider wat int Tüg neiht er ist nicht ganz bei Verstand Schw; kann man einen Namen nicht finden, sagt man: nenn 'n Snider, dee so heit Wa; Herein! Ok wenn 't 'n Snieder is! (wenn es klopft) Beckm. Wohrs. 23; oft hd.: Herein, wann 's kein Schneider is! Bri. 2, 65; Wagtsm. Ann. 3; Wa; Rdaa. beim Kartenspiel: up dissen Stohl is all ihrer 'n Snider verreckt wenn jem. schlechte Karten bekommt RoRostock@RibnitzRibn; den iersten steckt de Snider wenn man den ersten Stich macht Wa; Drohungen: de Snider kümmt mit de Schir zum Daumenlutscher HaHagenow@LoosenLoos; ick möt mal sehn, ob de Snider ok wat an 'n Antogg vergäten hett du bekommst Schläge Wi; du kümmst hinner de Höll, wo de Sniders up de Abenplat trummeln GüGüstrow@RühnRühn; Beteuerung: Gewiß, hahl mi dei Snirer! Less. Hell. 54. b. Vergleiche: dünn as 'n Snider SchöSchönberg@DemernDem; bang' ... WaWaren@SchwarzSchwarz; dei früst (friert) as 'n Snider un bäwert as 'n Linnenwäwer Ro Rostock@KörkwitzKörkw; Hey. Kam. 183; freu'gen wull 'ck mi as son Sniere Welln. Volk 2; 80; Sei spelen (beim Kartenspiel) just so as en Snider (schlecht) Reut. 1, 219; nüms pläg't 'n Buck bäter as 'n Snider Günth. Hs.; de gollnen Pettschaften up sinen Buk danzten as en Snider up de Mehlpamp Reut. 2, 168; dat is noch lang' so dull nich, as wenn de Snider dun is un liggt denn in 'n Graben wenn etwas vorgefallen ist WaWaren@MalchowMalch; Jab. c. Reime; der arme, hungrige Schneider: Snider Sünd Hungerlider Firm. 3, 63; Snider warden is wat wiert, Frett 'n Lot un schitt 'n Viert StaStargard@Alt StrelitzAStrel; Snider, Snider, wupp wupp wupp, Alle Dag' Ketüffelsupp, Sünndags gifft dat ok nich väl, Denn gifft dat weck mit 'n Bessenstäl WiWismar@PoelPoel; Snider, Snider, meck meck meck, Morgen gifft dat Zägendreck LuLudwigslust@GrabowGrab; Un wat 'n rechten Snider is, möt wägen föfteihn Pund, Un wenn he dat nich wägen deit, denn is he nich gesund Ro; Bri. Volkssp. 24; Gah 'n bäten wider, Dor wahnt 'n Snider zum Bettler Wa Waren@SchwarzSchwarz; der Schneider als Betrüger: Möller mit 'n Mattfatt, Wäwer mit 'n Spaulrad, Snider mit dei Snippelscher, Wo kaamt dei drei Deiw blot her? Ostmeckl. Heim. 5, 21a; Schooster, Snider, Bessenbinner, Dat sünd de dree Gotteskinner HaHagenow@LübtheenLübth; andere Reime: De Wind, dee weiht, De Hahn, dee kreiht, De Snider sitt upt Dack un neiht Red; Du Rottenkopp, du Kattenkopp, du Snider (Kater zur Katze im Nettelbuschreim) Wo. V. 2, 1811; De Snider un de Lus, Dee grepen sick üm dat Hus, Wir de Ollsch nich twischen sprungen, Hadd' de Lus den Snider dwungen S. 454; Snider, Stick wider sagt man, wenn etwas oberflächlich genäht ist Ro; oft hd.: 'Schneider, Stich weiter' Gü; Wa. d. bes. zahlreich sind die Beispielsprww., von denen hier eine Auswahl geboten wird; von der Arbeit des Schneiders: wenn 't kümmt, kümmt 't mit Hupen, säd' de Snider, dor kreg' hei 'n Poor Strümp tau versahlen V.-H.-Kal. 1876, S. 14; ... ne Nachtmütz to maken SchöSchönberg@RehnaRehna; Gottseligkeit is tau allen Dingen nütz, säd de Snider, œwer 'ne Jack kann 'n sik nich von maken Grat. Gunst 38; treckt sick all' nah 'n Liw, hadd' de Snider seggt, hadd' de Armels an de Rocktaschen sett't Bri. 4, 185; ... de Bücksenklapp nah achter ... SchöSchönberg@DemernDem; ... 'n Bücksenschinken (Hosenbein) int Armlock ... RoRostock@RibnitzRibn; dat ward sick finnen, hadd' de Snider seggt, as hei de Taschen in 'n Rock nich finnen künn, donn hadd' hei s' int Armlock sett't Röv; dat paßt as de Fuust upt Og', ... Lu Ludwigslust@GrabowGrab; wat de Gewohnheit nich deit, säd' de Snider, hadd' 'n Flicken von sin eigen Bücks stahlen StaStargard@DrosedowDros; RoRostock@RibnitzRibn; was Gott zusammengefügt hat, das soll der Mensch nicht scheiden, hadd' de Snider seggt, hadd' 'n Hiring wedder tauhopneig't PaParchim@DobbertinDobb; alles möt 'n Enn' hebben, seggt de Snider un snitt den Faden af HaHagenow@KraakKraak; dee kann mit koll Isen bügeln, säd' de Snider, dee is Meistersœhn StaStargard@NeubrandenburgNBrand; ick möt Hülp hebben, säd' de Snider, Jung', lop hen un hal mi 'n Sluck Wo. Sa.; kolt Bier hitt't, säd' de Snider, dor göt he sick de Stäwel vull Wi; Schneider und Ziege: wat de Leew nich deit, seggt jenn Snider un küßt den Buck twischen de Hüürn Schill. Kr. 3, 9b; RoRostock@RibnitzRibn; dat smeckt, seggt de Snider, hadd' de Zäg' an 'n Noors lickt: Hoef. 166; wat einer hett, dat hett hei, säd' de Snider, dunn let hei ne Zäg' ut den Stall V.-H.-Kal. 1882, S. 12; bald 'n bäten väl worden, seggt de Snider, dor süll hei de Zäg' den Boort stutzen un hadd' ehr de Kähl afsnäden: Ratz. Mitt. 3, 71; Schneider als Heldenkarikatur: ick heff noch Kraasch' in de Bost, säd' de Snider, donn smet hei 'n Floh ut de Luk PaParchim@KladrumKladr; dat is kein lütt Sak, säd' de Snider, dor wucht't hei den Mus'kœtel ut de Luk RoRostock@RetschowRetsch; mit 'n Anlop, seggt de Snider un stött ... WaWaren@RechlinRechl; ümmer mit 'n Ruck, säd' de Snider, dunn smet he mit sœben Gesellen ... LuLudwigslust@GrabowGrab; ..., dunn sett't hei un sin Gesell ne Mügg' ut 't Finster Ha Hagenow@GammGamm; mit 'n Zug, seggt de Snider, böhrt ne Lus œwer 'n Süll StaStargard@NeubrandenburgNBrand; RoRostock@BentwischBentw; weg mit dat Hornveih, säd' dei Snider un smeit ne Snick œwern Tun Meckl. 19, 25; Gott gäw, dat ick gewinn, säd' de Snider, donn slög' he sick mit sinen Lihrburßen Gü Güstrow@BützowBütz; Mannshand baben, seggt de Snider, hett de Fru em ünner 'n Disch, hei höllt 'n Arm hoch WiWismar@PoelPoel; ick segg' di, Fiken, de wohre Leew is dat würklich nich, säd' de Snider, dor kreg' he Släg' von sin Fru Gü Güstrow@BützowBütz; hett all' sin Wissenschaft, säd' de Snider, dor hett he de Katt pietscht WiWismar@SternbergSternb; HaHagenow@KarftKarft; Straf möt sin, seggt de Snider, sleiht sin Katt mit 'n Strohhalm WiWismar@ReinstorfReinstorf; sœben mit einen Slagg, säd' de Snider un slög' sœben Fleigen dot LuLudwigslust@LaupinLaup; alles mit Maten, säd' dei Snider, dunn slög' hei sin Fru mit dei Äl WiWismar@PoelPoel; RoRostock@RibnitzRibn; Armut des Schneiders: ... dunn drünk hei de Bottermelk ut 'n Fingerhaut HDamm; GüGüstrow@BützowBütz; gah hen un hal 'n Finzel Hiring, seggt de Snider, einen för mi, einen för di un lat noch 'n Finzel hängen Gülz; Bäten scheef Hett Gott leef, säd' de krumme Snider Wo. Sa.; andere Sprecher: glik un glik hüürt tohop, grifflacht dei Düwel, dor hadd' hei 'n Afkaten, 'n Snider, 'n Wäwer un 'n Möller in den Sack Ostmeckl. Heim. 5, 21a; is 'n Glück, dat wi Sniders sünd, säd' de Jung', dor wir he eenen Dag in de Lihr Wo. Sa.; bäter wat as gor nicks, säd' dei Diern un frig't nen Snider Meckl. 19, 25. II. jem., der etwas schneidet; Schafscherer WaWaren@RogeezRog; Hofgänger, der mit dem Meßmetz langen Dung zerschnitt Ma Malchin@Behren-LübchinBLübch. III. übertr. 1. Personen: Snider Fips dünner Mensch Heim. 2, 232a; Snider Krischan Kreuzbube RoRostock@RibnitzRibn; de lustig Snider Karobube WiWismar@NeuklosterNKlost. 2. Tiere a. Ukelei, alburnus alburnus Schill. Kr. 3, 23a; R. Jesse Fische 18; Arch. N. F. 9, 76; Gü; GüGüstrow@RühnRühn; Vietg. Syn. Ükelei, Witick, Witing. b. Krebs, astacus astacus WiWismar@ZüsowZüs; dee sniden oft de Büttnetten up Kirchd. c. Insekten; Wasserläufer, gerris WiWismar@SternbergSternb; dei lütten Ahnten ... snappten nah Fleigen un Sniders Zier. Plaugf. 99; Floh Wa. 3. Scherzname für Pellkartoffeln: Sniders Schw; Snider Kakadu ein Volkstanz SchwSchwerin@BökenBöken. IV. FN.: Snideracker, -barg, -brauk, -bucht, -dik, -fall, -grund, -haut, -hauw, -hörn, -kamp, -katen, -koppel, -kul, -rottendanz, -soll, -sprung, -wisch. Zss.; zu I: Buer-, Flick-, Pierd'-, Poppen-, Söckensnider; zu II: Baben-, Band-, Brot-, Büdel-, Decken-, Fahlen-, Fauder-, Form-, Gewand-, Hackels-, Hingsten-, Hoor-, Klaben-, Louwent-, Proppen-, Reimen-, Schacht-, Schap-, Speck-, Stroh-, Swin-, Tau-, Unnersnider; zu III: Kopp-, Mul-, Reit-, Windsnider; Geräte: Duurn-, Grand-, Hägen-, Loh-, Miten-, Schamm-, Vörsnider. — Mnd. snîder. — Br. Wb. 4, 890; Dä. 438b; Da. 199b; Kü. 3, 177; Me. 4, 639.
11130 Zeichen · 185 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    snîder

    Mhd. Handwörterbuch (Lexer)

    snîder s. snîdære.

  2. 1200–1600
    Mittelniederdeutsch
    sniderM.

    Köbler Mnd. Wörterbuch · +10 Parallelbelege

    snider , M. Vw.: s. snīdære*

  3. modern
    Dialekt
    SniderPl.

    Mecklenburgisches Wb. · +1 Parallelbeleg

    Snider Pl. -s m. Schneider I. als Bezeichnung für den Handwerker hat Snider das ursprünglich heimische Schröder, das nur…

Verweisungsnetz

67 Knoten, 53 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 2 Hub 1 Kompositum 53 Sackgasse 11

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit snider

146 Bildungen · 93 Erstglied · 51 Zweitglied · 2 Ableitungen

Ableitung von snider

sniden + -er

snider leitet sich vom Lemma sniden ab mit Suffix -er, auf Verb-Stamm zurückgeführt.

snider‑ als Erstglied (30 von 93)

Snideraust

MeckWB

snider·aust

Snideraust m., f. Zeit vom 24. 10. bis Martini (11. 11.), in der die Schneiderrechnungen bezahlt wurden Wo. Sa.

snîderāve

MNWB

snide·rave

° snîderāve ? „Pro lignis: ... pro septem snideraven et duobus canalibus” (Hamb. KR. 7, 13), l. snîdenāven ?, s. d.

Sniderbücks

MeckWB

snider·buecks

Sniderbücks f. Haut auf der Milch Schö Börz . Syn. s. Hut 5 (Bd. 3, 916). Me. 4, 642.

Sniderdanz

MeckWB

snider·danz

Sniderdanz m. ein Volkstanz: Jb. 2, 122; Pld. Heim. 1, 5; Lu, Schö, Schw, Wi.

Snideremmer

MeckWB

snider·emmer

Snideremmer n. scherzhaft für den Fingerhut, ein zu kleines Glas Sta Rödl .

snīderen

WWB

snide·ren

snīderen V. [verstr.] 1. als Schneider arbeiten ( Hal Bh). De Schnider es in usen Huse te schnidern ( Min Ha ). — 2. (von den abgetrennten B…

Snīderfīre

WWB

snider·fire

Snīder-fīre f. [ Min Tek Ravensbg Lem sowie Sos Isl] Plauderstündchen, Ruhepause nach der Arbeit (während der Abenddämmerung). Wui makt Schn…

Snīderflitsen

WWB

Snīder-flitsen Pl. Schneidergebräuche, -einfälle ( Dor Wl).

Snidergesell

MeckWB

snider·gesell

Snidergesell m. Schneidergeselle: de Snidergesell puult sick in de Tähnen, as wenn he Fleesch äten hadd', hett Dickmelk äten Wa; Reim: Oh Hi…

Snīdergewichte

WWB

snider·gewichte

Snīder-ge-wichte n. [verstr.] leichtes, minderes Gewicht von Personen (ca. 99 Pfund). Dat Snidergewicht is niegenniegenßig Pund ( Lhs Dr ). …

Snīderīe

WWB

snide·rie

Snīderīe f. [verstr.] 1. Schneiderwerkstatt ( WmWb ). — 2. das Schneidern; Schneiderhandwerk ( WmWb ).

sniderieren

MeckWB

snider·ieren

sniderieren schneidern Wa; he snideriert nah G. schneidert für das Dorf G. Sta Holld.

snider als Zweitglied (30 von 51)

bentsnider

LW

bent·snider

bent-snider, Bandschneider; sie verfertigten das Gebinde zu den Tonnen.

besnîder

MNWB

bes·nider

besnîder , m. , der Geld beschneidet (wipper unde b.); 2. der einem andern sein Recht kürzt.

buntsnîder

MNWB

bunt·snider

° buntsnîder , m. , (Strals. Chron.; eine andere Fassung setzt dafür krêmer).

bēldesnider

KöblerMnd

bēldesnider , M. Vw.: s. bildesnīdære*

Deckensnider

MeckWBN

decken·snider

Wossidia Deckensnider m., f. Arbeiterin bei der Kautabakfabrikation, welche die Deckblätter zurechtschneidet Wa Waren@Penzlin Penzl . Vgl. B…

Dillsnider

MeckWBN

dill·snider

Wossidia Dillsnider m. Ökel name für den Zimmermann ( Dill für Diele) Wagn. Neubr. 33.

formsnîder

MNWB

form·snider

formsnîder , m. , „sculptor” (Chytraeus 237), vgl. Hamb. KR. 1566: „ dem formsnider vor dem form tho den dalern tho sniden. ”

gewantsnîder

Lexer

gewant·snider

ge-want-snîder stm. BMZ tuch-, schnitthändler, pannicida Dfg. 409 c . Brünn. r. Augsb. r. W. 28. Cds. 2,185. Zeitz. satz. 1, 53. Mone z. 13,…

Hoorsnider

MeckWBN

Wossidia Hoorsnider m. Haarschneider; Kinderscheuche Wo. Sa.

hovesnîder

LexerN

hove·snider

hove-snîder stm. Prag. r. 25,33. 32,45. meiner frawen gnâden hoffesneider Anz. 24,327 anm. ( 1459 ).

luwantsnider

KöblerMnd

luwantsnider , M. Vw.: s. līnwantsnīdære* L.: Lü 214b (luwantsnider)

Mitensnider

MeckWBN

miten·snider

Wossidia Mitensnider m. Messer, um als Miten (s. Mit 2 ) bezeichnetes Ungeziefer zu zerschneiden Ha.

Modensnider

MeckWBN

moden·snider

Wossidia Modensnider m. Modeschneider, Schneider, der modische Kleidung herstellt Müll. Reut. 87 b .

pitsêrsnîder

MNWB

*° pitsêrsnîder , m. : Graveur, Petschaftschneider (Zs. Hamb. Gesch. 1, 166).

pitzērsnider

KöblerMnd

pitzērsnider , M. Vw.: s. pitsērsnīdære*

Ableitungen von snider (2 von 2)

besnîder

MNWB

besnîder , m. , der Geld beschneidet (wipper unde b.); 2. der einem andern sein Recht kürzt.

snîder(e)

MNWB

° ~snîder(e), m. , Gehilfe des Zimmermanns (Westfalen). —