Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
sez st. n. (m.?)
st. n. (m.?), mhd. sez m. n., nhd. (älter) seß m.; mnd. set m. n., mnl. set n.; afries. set n.; ae. set n.; an. set n. — Graff VI,302.
Neutr.: sez: acc. pl. Gl 2,694,74.
Neutr. oder Mask. (?): sezz-: gen. sg. -es H 6,6,3; dat. sg. -e Gl 2,33,65. 775,48. O 5,18,7; dat. pl. -om Gl 1,285,33 (Jb); -un ebda. (Rd); -on 2,570,29 (2 Hss.); sez: nom. sg. 642,8. 3,211,13 (SH B). NpNpw 28,3. Np 92,2; dat. sg. -]e Nc 731,1 [47,19]; acc. sg. -] O 1,5,28.
zeza Gl 2,28,46 s. dort. 1) Gegenstand, auf den man sich setzt: a) Sitz(platz), Sitzgelegenheit verschiedener Art: sezzon [Herculeus mollis pueri famosus amore ardor et in] transtris [iactata efferbuit Argo, Prud., Symm. I,117] Gl 2,570,29. sez [tum litore curvo extruimusque] toros [dapibusque epulamur opimis, Verg., A. III,224] 694,74; b) Stuhl: sez vel stuol sedes Gl 3,211,13 (im Abschn. De lectis et sedilibus et aliis utensilibus). obe flogerzende samoso ze Iouis houbete haftendiu . kestateta si (Pallas) doh in einemo burlichemo seze ita ut videbatur Ioviali vertici inhaerere supervolans . tandem constitit subli- miore quodam annixa suggestu [vgl. sedile, Bern 56] Nc 731,1 [47,19]; c) Thron: got gibit imo (Jesus) wiha joh era filu hoha ... Davides sez thes kuninges [vgl. dabit ei dominus sedem David, Marg. nach Luc. 1,32] O 1,5,28. er (Jesus) fuar ... zi sines selbes sezze, zi sin selbes guallichi in sines fater richi [vgl. dominus paravit sedem suam, Ps. 102,19] 5,18,7. 2) Gesäß: sezzun [tulit itaque Hanon servos David ... et praescidit vestes eorum medias usque ad] nates [2. Reg. 10,4] Gl 1,285,33. 3) Ort des dauernden Aufenthaltes: a) Wohnung, (Wohn-, Herrschafts-)Sitz: α) von Menschen: sezze hetuomę [in] arce [tyranni pandere iura poli, Ar. II,1234] Gl 2,33,65, z. gl. St. sezze 775,48; β) vom alttestamentlichen u. christlichen Gott, von Christus: im Himmel: dir (Christus) hohes sezzes anasidili dir ioh kotcund ist hera tibi altae sedis thronus tibique divinus est honor H 6,6,3; — im Inneren des Menschen: manige sint sin sez . uuanda er (Jesus) an in buuuet . so er sie predicando becheret [vgl. ipse dominus Iesus postea quam vocem emisit super populos, et perterruit eos, convertit in se, et habitavit in eis, Aug., En.] NpNpw 28,3. dannanhara ist caro din sez parata sedes tua ex tunc [vgl. vis esse sedes dei? para locum in corde tuo, Aug., En.] Np 92,2; b) Bienenstock, Beute (oder Vok.-Übers.?): sez [principio] sedes [apibus statioque petenda, quo neque sit ventis aditus, Verg., G. IV,8] Gl 2,642,8 (vgl. ubi alvearia ponenda sunt, Serv.).
Komp. thrîosez; vgl. ana-, bí-, fra-, umbisez.