Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
sezzal st. m.
st. m., mhd. sezzel, nhd. sessel; mnd. sētel, settel, mnl. setel; ae. se(o)t(o)l; an. sjǫtull (vgl. Fritzner 3,271); got. sitls. — Graff VI,303.
sezz-al: nom. sg. Gl 2,175,67 (clm 6277, Hs. 9. Jh.; lat. abl.); -el: dass. 3,259,22 (SH a2, 2 Hss.). 4,98,27 (Sal. a1). 189,47 (Wien 1325, 14. Jh.); nom. pl. -]a 2,326,46; acc. pl. -]a 1,716,9 (3 Hss.). 5,15,51; sez-al: nom. sg. 4,22,10 (Jc; lat. pl.; zur Formenbest. s. u.); dat. sg. -]e 2,662,27; -el: nom. sg. 3,384,6 (Jd). Mayer, Glossen S. 123,9; -l: dass. Gl 3,360,2 (Wien 901, Gll. 12. Jh.). Verstümmelt: sez ..: dat. sg. F 28,28 (Ausg. sezzale). 1) Stuhl: sezzela [Iesus ... eiiciebat omnes vendentes, ... et] cathedras (sedes doctorum) [vendentium columbas evertit, Matth. 21,12] Gl 1,716,9. 5,15,51. sezzal [Randgl. zu: et in] chathedra [pestilentiae non sedit, Greg., Cura 3,32 p. 91 = Ps. 1,1] 2,175,67. sezzela [aliqua in ipsis munusculis esse mysteria demonstremus. saccus orationis signum atque ieiunii est;] sellae [, ut foras pedes virgo non moveat, Hier., Ep. XLIV p. 322] 326,46. sezl subsellium 3,360,2 (zwischen sidle sedile u. valdelstvl philocteta). cathedra 384,6 (im Abschn. De aedificiis, vor stuol subsellium). tribunalia [cathedra, CGL IV,574,45] 4,22,10 (sezal im Nom. Sing. geht zurück auf den Nom. Sing. cathedra des Affatim-Glossars, vgl. Krotz S. 612,771). 2) Thron: mazaltrinemo sezale [praecipuum ... toro et villosi pelle leonis accipit (Euander) Aenean] solio [-que invitat] acerno [Verg., A. VIII,178] Gl 2,662,27. .. sigihaft gihuuorfan in mannes lihhamin za demo sinemo himilischin sezzale sic ad caelestam sedem cum carne humana remeavit F 28,28. 3) unsicher, Glossenwort: a) Sofa, Ruhesessel (?): sezzel sponda Gl 3,259,22. 4,98,27 (vgl. Georges, Handwb.11 2,2770 s. v. sponda ‘Sofa, Ruhebett’); b) Schemel, Fußbank (? So Gl.-Wortsch. 8,174): sezzel pedale Gl 4,189,47 (1 Hs. sochel). Mayer, Glossen S. 123,9; die Bed. ‘Fußbank’ für pedale ist bisher nicht nachgewiesen; vielleicht ist pedale eher im Sinn von ‘Unterlage, Matte’ zu verstehen (?), vgl. Niermeyer, Lex.2 S. 1018 s. v. pedale ‘Teppich’, vgl. auch DML IX,2163c pedalis 6 ‘sort of eccl. furnishing, ?mat’; zu pedale ‘Strumpf’ vgl. Niermeyer a. a. O. u. die Alternativgl. sochel (s. sockel mhd.).
Vgl. sedal.