Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
mana st. sw. f.
st. sw. f., auch ? mano sw. m. (s. u.), mhd. man, mane st. f. m., auch sw. m., nhd. mähne; mnd. māne m., mnl. manen pl., mane; afries. mona m.; ae. manu; an. mǫn. — Graff II,794.
manauua: nom. sg. Gl 2,702,46 (Paris Lat. 9344, Gll. 10./11. u. 11. Jh.; zum wô-Stamm vgl. Franck, Afrk. Gr.2 § 136 Anm.); hierher vielleicht auch: manha: dass. Gl 3,443,7 (Florenz XVI,5, 12. Jh.; zu möglichem -h- für w vgl. a. a. O. § 69,5 sowie Wilm., Gr. 22 § 183,3, zum Ausfall von a vor h vgl. forha Gl 3,467,16 s. v. foraha in ders. Hs.; zu verwandtschaftlichen Bezügen zur Hs. Paris Lat. 9344 vgl. Bergmann, Mfrk. Glossen S. 109; oder verschr.?).
man-: nom. sg. -a Beitr. (Halle) 86,394,59 (Wolf. Wiss. 50, 9. Jh.); -i Gl 4,170,68 (Sal. d); -] 49,3 (Sal. a1, Prag, mus. Bohem., 13. Jh.; Endungsabfall und/oder Übergang in die i-Dekl. (?), vgl. mhd. man); dat. pl. -on 2,533,1. 546,1. 737,12; -un 398,35. 636,60. 731,11.
Stark: man-: nom. pl. -a Gl 4,147,52 (Sal. c); acc. pl. -a 2,552,44. 669,55; -e 502,25 (2 Hss., beide 11. Jh.); -o 4,507,11 = 5,104,23 (nach Gl 2,373,28; clm 280 A, Hs. 10. Jh.; lat. acc. pl.; zu -o statt -a vgl. Braune, Ahd. Gr.15 § 207 Anm. 6; oder ist hier mano sw. m. anzusetzen (?), zu wenigen Umsetzungen obliquer Kasus im Lat. in den Nom. in der Hs. vgl. Gl 2,369,18. 373,25; oder verschr.?).
Schwach: man-: nom. pl. -en 4,112,48 (Sal. a2); acc. pl. -un Gl 2,486,30.
mana Gl 2,596,19 s. tharm. 1) Muskelwulst: manun [illi (dem Zuchtpferd) ardua cervix argutumque caput, brevis alvos obessaque terga, luxuriatque] toris [animosum pectus, Verg., G. III,81] Gl 2,636,60 (vgl. nodosum et eminens pulpis, Serv.). mana [tum demum movet arma leo gaudetque comantis excutiens cervice] toros [ders., A. XII, 7] 669,55. 2) Mähne: manun [(Superbia) effreni volitabat equo, quem pelle leonis texerat ... quo se fulta] iubis [iactantius illa ferinis inferret tumido despectans agmina fastu, Prud., Psych. 181] Gl 2,398,35. 533,1. 546,1. manun [adstant (leones) cominus et] iubas [reponunt, ders., H. p. cib. (IV) 49] 486,30. 502,25. 552,44. manauua [densa] iuba (des Pferdes) [, et dextro iactata recumbit in armo, Verg., G. III,86] 702,46. manun [leones duo ... volantibus per colla] iubis [, ferebantur, Vita Pauli p. 20b] 731,11, z. gl. St. zaton ł manon 737,12. manha iuba 3,443,7. 4,170,68. conus knopf. crista came man iuba 49,3 (z. St. vgl. auch Götz, Beitr. (Halle) 90,422 ff. u. Ahd. Wb. 2,2 s. v. cameman; anders Gl.-Wortsch. 6,254, wo came als Verschr. aus lat. coma ‘Mähne’ u. damit als Bezugswort gedeutet ist). manen capronae equorum iubae 112,48. mana zoten iubae cristae 147,52; Mähne, Kamm des Drachen: iuba mana inde iubatus [zu: Lanuvini Caeritesque anguem] iubatum (Hs. iubatus) [apparuisse nuntiarunt, Prisc., Inst. II,134,13] Beitr. (Halle) 86,394,59. 3) Helmbusch: mano iubas [... divini adsimulat capitis, Prisc., Inst. II,395,21] Gl 4,507,11 = 5,104,23 (nach Gl 2,373,28; zum lat. Kontext vgl. Verg., A. X,638).
Abl. manaht; vgl. menni.
Vgl. Kluge, Et. Wb.24 s. v. mähne.