dum

dum MLWconi. (adv.: MLWl. 52) MLWscript.:dom: p. 1037, 29.dunque: p. 1040, 18.usquedum: p. 1036, 21. 51. adde MLWBeda hist. eccl. 4,2 p. 206,3. MLWibid. MLWal.MLWstruct. MLWc. MLWconi. obliquo perpaucis exceptis neglegendas esse censui.de cetero v. sub III. I usu originario: A adv. encliticum imper. additum i. q. modo, vero — nun, (ein)mal, doch: MLWGozech. epist. 10 dicdum, queso, ... uter e duobus alteri prefertur, qui postulat, an qui postulatur? B coni.: 1 intra quod spatium, eodem tempore quo (interea) — während (saepius additur interea, interim, adhuc): a c. indic. (fere praes.): MLWLex Baiuv. 16,7 res servi sui, dum ignorat (ignoravit, ignorabat MLWvar. l.), accepit dominus. MLWArbeo Emm. 44 dum ... revolveram (revolvero MLWVita Emm.), ... contigit. MLWWett. Gall. 12 dum adhuc pisces ad se trahebant, voces ... audiebant. MLWWiduk. gest. 2,14 dum ea interea loci geruntur, ... Ungarii subito irruunt. MLWBerth. chron. A MLWa. 1061 p. 191,15 interim dum haec aguntur, Anshelmus ... apostolicam sedem sibi usurpavit. persaepe. b c. coni. (fere imperf.): Wett. Gall. 14 dum ibi adessent, simul venit nuntius. MLWAnnal. Xant. MLWa. 834 interea, dum haec agerentur, inruerunt pagani. MLWPoeta Saxo 2,276 adhuc ... dum rex mansisset in urbe, Tassilo legatos ... misit. MLWOtto Frising. gest. 1,57 cum ... mediana quadragesima adveniret, dumque nos ... per altum navigaremus equor, ... sedit concilium. persaepe. c struct. mixt.: MLWHugeb. Willib. 3 p. 92,3 dum ... hiemps transiendo preteriit (preterit MLWvar. l.) hibernaliaque iam incumbendo instaret germen et paschalis ... inradiaret tempus, illi duo germanii felicem ... vitam ... ducebant. 2 per quod spatium, quamdiu, quoad — solange (fere MLWc. MLWindic.): a in univ.: MLWTrad. Patav. 8 (a. 774/88) sit ecclesia ista in manu mea, dum vixero. MLWWalahfr. carm. 37,6 hoc semper agemus, dum vitalis alet pectora nostra calor. MLWWalth. Spir. Christoph. II 2,8 quę (Samos) caput urbis erat, Sirię dum regna manebant. MLWFroum. carm. 18,4 corpore dum maneo, semper amore cano. MLWThietm. chron. 6,88 p. 378,27 huic (papae), dum vixit, studiosus adhesi. saepe. v. et p. 1040, 24. 1041, 31. 56. b sensu restrictivo (‘solange noch’; c. indic. praes.): MLWHraban. carm. 34,17 hoc ..., modo dum vacat quaerere regnum (sc. caeli), quaerere non cesses. MLWCand. Fuld. Eigil. II 12,35 currite nunc, fratres, vitae dum lumen habetis (cf. Vulg. Ioh. 12,35). MLWRuotg. Brun. 43 p. 46,16 dum tempus est, ... hoc fiat. MLWal. 3 ad quod punctum (temporis), quoad, donec — bis (plerumque additur usque [eo usque: MLWl. 24; quousque: MLWl. 46]): a de tempore: α c. indic.: MLWBonif. epist. 73 p. 150,20 occurrunt semper novae flagellatrices ..., usque dum (ad MLWvar. l.) eam (sc. adulteram) ... vix vivam derelinquunt. MLWHugeb. Wynneb. 2 p. 107,31 paulisper lassata ... requiescebant membra, usque dum ... iterum gradiebant viam. MLWThegan. Ludow. 19 p. 204,10 venatione (sc. cervorum) vacabat, usquedum aprorum tempus advenerat (advenisset, adveniret MLWvar. l.). MLWGerh. August. Udalr. 1,13 MLWl. 22 eos (sc. clericos) ... adiutoriis stabilivit, eo usque dum ex semet ipsis depraedationis miseriam recuperaverunt. saepe. v. et p. 1041, 29.pro MLWconi. obliquo: MLWPactus Alam. 28,2 de illo limitario ... canes ipsius pendatur et, dum usque ... ibi putridus cadet et ossa ipsius ibi iacent, per alium ustium nec intret nec exiat (sc. qui weregeldum totum quaerit). MLWLex Baiuv. 2,7 dux eos (heredes) defendat, usque dum (om. Ad., Ep.) (dum usque L) ipsi possunt. β c. coni.: MLWArbeo Emm. 3 per partibus Galliarum ... carpebat iter, usque dum caput Germaniae penetraret. 13 iter explicare conatus est, usque dum pervenisset ad villam. MLWGerh. August. Udalr. 1,4 MLWl. 7 orationibus ... insistebat, usque dum signum ... sonaret. MLWBerth. chron. B MLWa. 1079 p. 352,14 (epist. Greg. VII.) interdicimus eis (sc. clericis fornicatoribus) ... introitum ecclesie, usque dum peniteant. persaepe. γ c. partic.: MLWThegan. Ludow. 39 modico tempore ibi residens (resedit MLWvar. l.) filius, usque dum pater eius Magontiam veniens (venit MLWvar. l.). δ ellipt. (fere pro ‘usque ad’): MLWHugeb. Willib. 4 p. 100,9 morantes simul in Salamaitha usque dum una ebdomada ante pascha (sc. esset MLWsim.). b de gradu (c. coni.; cf. p. 1041, 5.sqq.): MLWLex Alam. 80 si ... nocuerit (sc. clausura in aqua facta), rumpatur, usque dum (om. 3) non noceat. MLWTrad. Frising. 704 p. 591,36 due pars solidos v componendo et ceteri in alia pecunia, quousque dum xx solidis complerentur. MLWWalth. Spir. Christoph. II 4,64. c de loco (c. indic. praes.): MLWChart. Austr. sup. I 2 (ed. H. Wolfram, Die Gründungsurkunde Kremsmünsters. Ergänzungsband zu den Mitteilungen des Oberösterreichischen Landesarchivs 2. 1978. p. 76,9; MLWa. 777) definivimus ... illud, quod inter illas duas Ipfas est cultum et incultum, usquedum simul iunguntur (quae postea addita esse exponit MLWed. p. 63). Trad. Ratisb. 24 ad ... Uuizinpah, usque dum (antea: usque ad eum locum, ubi) ipse in Trunam decurrit. MLWLibell. de conv. Baiuv. 8 regionem Carantanorum et confines eorum occidentali parte Dravi fluminis, usque dum Dravus fluit in amnem Danubii. MLWal.in MLWstruct. MLWcontam. fere pro ‘eo’: MLWDipl. Arnulfi 184 p. 284,4 (spur. MLWs. X.MLW^med.) sicut ille terminus ... in occidentali (parte) usque dum ducitur, ubi Vrala se dimittit in prefatam amnem (inde MLWDipl. Otton. II. 165 p. 186,6). 4 sensu condicionali restrictivo vel optativo i. q. (dum)modo — sofern, wenn, wofern (nur): a c. coni.: MLWWalth. Spir. Christoph. II 5,166 o utinam nostris maiora piacula membris inferri iubeas, dum tu tamen illa moleste sustineas. Bruno Magd. bell. 127 p. 120,31 correptionem divinae pietatis appellabimus (sc. molestias), dum posthac ... securi esse possimus. MLWal.adde: MLWChart. Wernig. 4 (a. 1229) voluntati vestre nobis obediendum est merito, pro dum sit utilis. b c. indic.: MLWForm. Senon. II MLWadd. 1,9 semper habeas gratum ..., dum Deus servat tua potestate. MLWLex Baiuv. 2,15 de omni conpositione semper nonam partem accipiat iudex, dum rectum iudicat. c ellipt.: MLWChart. Carinth. V 47 (a. 1270) consules responderunt dicentes, quod libenter hoc (sc. pastum dare) favore volebant ..., dum tamen (sc. constet MLWsim.), quod eis iudicio non sit aliquod preiudicium. II i. q. ‘cum’ (cf. vol. II. p. 2094,13sqq.): A praevalente relatione actionum temporali: 1 strictius i. q. eo tempore quo, quando, ut — (zu der Zeit) wo, wenn, als, wie: a temporale (fere ‘wenn’): α c. indic. (plerumque praes.): MLWWalahfr. carm. 33,7 dum spesque fidesque aruerint, solus tum superabit amor. MLWWandalb. mens. 148 holerum iam tunc prodest transponere plantas, dum ... in fructum possunt adolescere. MLWFroum. carm. 24,13sq. corpora dum pereunt, animas tunc morte beabunt; tunc animę crescunt, ossula dum pereunt. MLWThietm. chron. 6,70 dum hii (pedes) turgebant, venter levius habebat eius (archiepiscopi). persaepe. β c. coni.: MLWEgbert. fec. rat. 1,599 vector dum desit equinus, ire pedes ... dignare, viator. Vita Heinr. IV. 7 p. 25,19 quae (plebs) non facile sedari potest, dum mota fuerit. MLWChron. Thietm. 4,36 scopis est sepius castigatus Ansfridus, dum auderet resistere eorum (priorum) iussionibus. MLWal.dum ... et dum disiunctive MLWi._q. sive ... sive — ob ( ... nun) ... oder, sei es daß ..., sei es daß: MLWWiduk. gest. 3,44 p. 124,5 erat dux ..., dum eques et dum pedes iret in hostem, bellator intolerabilis. b narrativum (‘als’; huc spectat et maxima pars exemplorum sub III allatorum): α c. coni. (imperf., plusq.): MLWArbeo Corb. 15 p. 203,10 qui (dux) virum Dei dum contemplasset, ... obsecrare conaverat, ut MLWeqs. Bruno Querf. Adalb. A 34 dum (cum MLWvar. l.) quidam presbyter missas faceret ..., revelans spiritus ad aures dixit, ut MLWeqs. MLWBerth. chron. B MLWa. 1076 p. 254,20 rex ..., dum pape propositum comperisset, occurrere ipsi ... moliebatur. MLWChart. Laus. 805 dom vellet (sc. senex pauper) pannulos suos colligere ..., cecidit ei candela in stramine. persaepe.dum ... necdum i. q. antequam — bevor: MLWPoeta Saxo 1,171 Carolus veniens, dum cognitus eius velox adventus necdum Saxonibus esset, fecerat, ut MLWeqs. β c. indic. (plerumque perf., praes.): MLWHugeb. Wynneb. 9 p. 113,40 tunc ..., dum ille prope mortem instare viderat, dixit: ‘eqs.’ MLWWaltharius 847 quem (Patavrid) dum procedere vidit, ... conatur avunculus inde flectere. MLWChron. Thietm. 4,35 illud ... dum audivit Ansfridus, ... mundi domnam exoravit, ut MLWeqs. MLWOtto Frising. gest. 2,19 p. 121,14 ad quorum (oppidanorum) puniendam contumaciam dum rex exercitum ducit, illi ... diffugiunt. persaepe. γ struct. mixt.: MLWAldh. virg. II 1363 quod (caput Dagon) vulsum ex umeris cives ... cernunt, aurora ... dum luxit ... et iubar ... flavesceret (cf. Vulg. I reg. 5,4). v. et p. 1040, 68. δ c. partic.: MLWArbeo Emm. 14 dum ... deductum (deductus, deductus esset, adductus fuisset, adductus esset MLWvar. l.) (qui cum adductus esset MLWVita Emm.), ... intulit (sc. frater puellae) verba dicens: ‘eqs.’ Hist. Lang. cont. IV (MGLang. p. 217,14; MLWs. XII.MLW^ex.) dum Astulphus ipse ... civitates Romane ecclesie ... invadens, idem papa ... Paulum ... misit. c ubi, simul atque — sobald (fere MLWc. MLWindic.): MLWWaltharius 1297 quam (parmam) mox dum concutit ipse, excidit ... ferrum. MLWBerth. chron. B MLWa. 1079 p. 347, 13 quod dum ille (rex) primum comperit, ... legatos ... dirigebat. MLWMetell. exp. Hieros. 4,414 ego dum primum tempus habebo, ... rebus tua dicta probabo. MLWal. d postquam — nachdem: MLWArbeo Corb. 1 qui dum in utero conceptus fuisset, ... genitor eius ... ex hac luce migravit. MLWHraban. carm. 39,20,1 dum pius (sc. Deus) ... aquas diviserat, herbarum format germina. MLWWiduk. gest. 3,38 dum mense integro ... obsideretur Liudulfus, pacem obtinuit. MLWTrad. Neocell. Brixin. 16^a que (beneficia) dum diu beneficiali iure possedisset ministerialis, placuit ipsi MLWeqs. saepe.fere pro ‘quam’: MLWMeginh. Fuld. Alex. 11 p. 433,21 non post multos dies, dum haec agerentur, quidam homo ... venit. e ex quo (tempore) — seit(dem): MLWWillib. Bonif. epil. p. 58,37 (codd. 2MLWa.b) Bonifacius, dum sacerdotis gradum suscepit, vinum ... non bibens utriusque testamenti imitatus est patres. Cozroh praef. p. 1,4 dum ... Hitto ... in cathedram episcopalem ... provectus esse conprobatur, omnia instrumenta divinarum scribturarum ... reparari non desistit. MLWMetell. exp. Hieros. 1,147 quorum (Francorum) ... vult nomine Gallia dici, dum regnis adici veteris cepit Ludewici. 2 latius: a inversum (vi enunt. principalis in secundarium transposita) i. q. tum — da: MLWWiduk. gest. 3,68 p. 143,2 pauci dies intererant, dum victus bellatoribus ... defecerat. MLWUffing. Ida 1,15 ad atrium interim psallentium turba pervenit, dum ecce dextera auris (sc. hominis auditu privati) subito crepuit. b iterativum i. q. quoties(cumque) — sooft, (immer) wenn: MLWWaltharius 460 quae (scrinia), dum cervicem sonipes discusserit (discusserat MLWvar. l.) ..., dant sonitum. 1335 dum progresso se impenderet acrius uni, en de parte alia subit alter. MLWHeinr. Teg. advoc. 6 p. 282,19 Quirinum recognoscere nolui, dum per eum pridem ... sanitate carui. MLWal. c identicum (pro abl. gerundii) i. q. per hoc quod — indem, dadurch daß: α c. indic. (fere praes., perf.): MLWWillib. Bonif. 3 p. 11,30 patrum sapientiam imitatus est, dum ... evangelicam ... traditionem cottidię commendabat memoriae. MLWWiduk. gest. 3,18 p. 114,21 contra ... divinitatem agis, dum domino patrique tuo repugnas. MLWThietm. chron. 4,56 persecutor suimet (sc. Dei) ... resipuit, dum ... infidelitatis toxicum evomuit. persaepe.in arengis chartarum: MLWDipl. Loth. I. 87 dum utilitatibus ... aeclesiae ... consulimus, morem exsequimur praedecessorum nostrorum. MLWDipl. Loth. II. 29 dum vota ... propinquorum ... adquiescimus, eos ... fidei ... nostrae ardentiores reddimus. MLWal. β c. coni.: MLWDipl. Merov. I 126 fimena ... Amalgario interpellavit, dum dicerit, eo quod MLWeqs. (sim. 135 dum dicerit, quod MLWeqs. MLWibid. MLWal.). d explicativum i. q. per hoc quod, (in) eo quod — indem, dadurch daß: MLWAldh. virg. II 455 senserunt saecla salutem, dum Deus ad herebi ... descenderit (descenderat, descenderet MLWvar. l.) umbras. MLWPaul. Diac. carm. 1,7sq. ver tibi (sc. lacui Lario) semper inest, viridi dum cespite polles; frigora dum superas, ver tibi semper inest. MLWAgius epic. Hath. 206 sic ... dolor cordis levigatur, dum ... eicimus lacrimam. MLWMetell. exp. Hieros. 6,14 statera ... innocuos fecit nos ..., dum sacra pena crucis fieret nobis via lucis. saepius. e ‘continuativum’ (i. quod in continuatione accidens quoddam proferendo liberius usurpatur) fere i. q. et, at — etwa: und (dabei), aber: MLWNadda Cyriac. I prol. 2 mirificata est scientia tua ex me; invaluit, dum (et Aug. trin. 15,7,13) non potero ad illam (cf. Vulg. psalm. 138,6). MLWConst. imp. II 163,3 quod comunia civitatum conquerentibus de his comunibus faciant iusticiam; dum tamen, qui sunt ... subditi civitatum ..., non audiantur aliquo modo contra comune sue civitatis. MLWal. f ‘condicionale’ i. q. si — gesetzt den Fall daß, wenn (etwa): α c. indic. (fere praes.): MLWRuotg. Brun. 30 p. 30,22 id minus celare poterat, etiam dum latere volebat. MLWEcbasis capt. 699 dedecus est dominis, dum laxant debita servis. MLWThietm. chron. 5,1 qui (homo) dum talia ... non perpendit, iumentum ... iuste apellatur. MLWal. β c. coni.: MLWWalahfr. carm. 22,4,1 agmina dum tua ... velis ... sternere ... castra ... exitii, hostica providus arma nota. MLWAdam gest. 3,58 p. 204,7 quae (sc. iussa) dum ille (sc. dives) preteriret ..., statim omnibus bonis exspoliatus est; si murmurare presumpsit MLWeqs.accedente sensu concessivo i. q. etiamsi, licet — wenn ... auch, mag ... auch: MLWEgbert. fec. rat. 1,506 mendaci, dum vera canat, vix creditur ulli. B praevalente nexu interiori: 1 latius in continuatione explicativa i. q. cum respectu eius (facti) quod, quoniam — im Hinblick darauf, angesichts der Tatsache daß, ‘wo doch’: a c. coni.: MLWLiutg. Greg. 4 p. 71,23 quid opus est dicere de illa disceptatione ...; dum confusi ... discederent (discedebant MLWvar. l.) adversarii? MLWMetell. exp. Hieros. 4,232 sol posthac mecum poteritne diem dare letum, dum tu non constes ... superstes? MLWal. b c. indic.: MLWForm. Marculfi 1,1 MLWl. 17 ne nobis aliquis detraendo estimet in id nova decernere carmina, dum abantiquitus ... monasteria ... sub libertatis previlegium videntur consistere. MLWArbeo Corb. 12 quid mirum, si a Deo ... exauditus fuerat, dum ... Scolasticam exauditam legentes non dubitamus? MLWal.ponitur pro duabus MLWconi.: MLWArbeo Corb. 43 quid mirum ..., ut ingens erumperet sonus ad designandum viri Dei consensum, dum (i. dum, cum MLWsim.) Israheliticus ad movenda populus castra vocatus fuisset, iusso divino prolixius perstrepebat bucina? c ellipt.: MLWArbeo Emm. 29 quidnam de his dicendum est, ut non defecissent, qui ... interimerunt virum, dum tot in loco commorantium (sc. adessent MLWsim.), ubi ... episcopus triumphans victor extitit? 2 strictius: a causale i. q. quod, quia, quoniam — da, weil (praesertim dum: p. 1040, 64) : α c. coni.: MLWErmenr. Sval. praef. 1 dum ... comptus ... habearis, ... miror multum, cur MLWeqs. MLWWiduk. gest. 3,16 propterea ... exercitus offensam incurrit summus pontifex, dum eum ... culpabilem ... censerent. MLWDipl. Heinr. II. 23 dum ... mortalibus a Deo concessum sit ... posse thesaurizare futura bona, iccirco notum volumus esse MLWeqs. MLWDipl. Conr. II. 124 quae (matrona) dum prolata refellere nequivisset, ... curtem ... reddidit. persaepe. β c. indic.: MLWArbeo Corb. 16 p. 205,9 quem (admissarium) dum emere non potuit, furto ... abstrahere iussit princeps. MLWTrad. Frising. 519 dum oportet unicuique ... diem ultimum pertimisci, propterea convenit omnibus MLWeqs. MLWBerth. chron. B MLWa. 1077 p. 262,11 sese reatu periurii ... capiendos dum metuerant, ... diffugerant. MLWOtto Frising. gest. 2,44 dum ... factum inficiari ... nequit, compositionis incurrit Hardewicus noxam. persaepe. γ c. abl. absol.: Trad. Frising. 2 (a. 748) dum in Dei nomine ... cogitante vel tractante de anima mea ..., idcirco ego ... rem propriam meam ... trado (6 p. 32,7. 7 p. 33,13 MLWc. v. t. me. MLWibid. MLWal.). b adversativum (‘während’, ‘wohingegen’): α c. coni.: Vita Liutg. I 31 p. 79,6 dum bonos omnes honoraret, contra superbos ... rigidissimus erat. MLWEgbert. fec. rat. 1,1004 carne carere quid est, dum carnis amore calescas? MLWAdam gest. 2,69 p. 131,9 quod (claustrum) ipse (Bescelinus), dum prius ligneum esset, lapideum fecit. MLWMetell. exp. Hieros. 6, 157 fames cessat, dum non sitis ... facessat. MLWal. β c. indic.: MLWTit. metr. I 1,2,15 esuriemque sitim patitur dum et frigora corpus, spe, virtute, fide spiritus auctus erat. MLWMetell. exp. Hieros. 3,73 illi defendunt, dum nostri spicula fundunt. c concessivum i. q. quamquam, etsi — obwohl, wenngleich: α c. coni.: MLWArbeo Corb. 4 p. 193,11 homo Helias dum fuisset ..., tamen imbres orando clauserat. MLWWiduk. gest. 2,31 earum rerum dum non esset publicus proditor ..., notae factae sunt regi insidiae. MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 979 p. 44,19 dum eum (sc. accusatorem) in singulari certamine occidisset, ipse (Gero) tamen ... decollatus est. MLWMetell. exp. Hieros. 3,347 dum nullum figant, Francos iaculando fatigant Turci. MLWal. β c. indic.: MLWPoeta Saxo 4,377 plures ... dum fingere laetos se cupiunt ..., tamen et ridere volentum ora madent lacrimis. MLWVita Corb. 18 qui (sc. illicite coniuncti) episcopi dictis dum consentire nolebant (nolebat, nollet MLWvar. l.), ipse in sua perseveravit sententia. MLWThangm. Bernw. 51 p. 779,29 (chart.) dum fit rerum discolor usus, animum tamen rationis compotem semper reflectit (sc. homo) ad suae conditionis tramitem. MLWal. γ ellipt.: MLWLiutg. Greg. 12 p. 77,23 sed dum vir iste tam amabilis humilisque et patiens (sc. fuerit MLWsim.) ..., dicam et hoc, quod MLWeqs. C praevalente corresponsione expressa dum ..., dum sim. i. q. et ... et, tam ... quam — sowohl ... als auch, einerseits ..., andererseits: MLWDipl. Heinr. IV. 302 p. 396,38 dum caucius perspeximus, dum diligencius consuluimus eandem rem. 308 dum ... voluimus, tum quoque ... destinavimus. 431 dum pro petitione Ǒdalrici patriarchę ..., dum ob interventum fidelium nostrorum ... quandam villam ... dedimus. MLWChron. Ottenb. p. 625,42sq. (epist.) dum ex ... iniuriis sibi (sc. fratribus) ... illatis, dum et ex coactis ... serviciis advocatis suis ... exhibitis. III notabiliora quaedam: A de struct.: 1 c. indic. et coni. mixtim: v. p. 1035, 69. 1037, 40. 2 c. partic.: v. p. 1036, 37. 1037, 43. 3 c. abl. absol.: v. MLWl. 15. 4 ellipt.: v. MLWl. 43. p. 1036, 40. 71. 1038, 68. 5 struct. enunt. principalis: a c. partic.: MLWArbeo Corb. 23 ad Maiensem usque dum veniret castrum, de praepositis captus custodibus. MLWHugeb. Willib. 3 p. 91,22 illi pergentes, usque dum ... ad ardua Alpium arces ... gressum dirigebant. MLWPass. Quir. Teg. 9 qui dum (cum MLWvar. l.) pervenerunt, elevantes eum (sc. mortuum). MLWal. v. et p. 1036, 39. 41. 1040, 50. b c. coni. pro indic.: v. p. 1040, 32. c ellipt.: MLWCod. Lauresh. 21 MLWl. 14 (a. 819) dum a monte Mamenhart incipiunt termini et totum eundem montem usque ad plateam comprehendunt; a platea usque ad duplicem quercum. MLWHraban. carm. 23,19 nil tibi cum mundo, mundus dum praeterit omnis. MLWWalahfr. carm. 24,8 dum mihi ... fluxere in pectora curae, nec requies praesaga mihi per somnia, donec MLWeqs. (cf. A. Önnerfors, MLWMittellatJb. 7. 1972. p. 85sq.). 6 in anacolutho (cf. p. 1040, 41): MLWTrad. Frising. 29 p. 57,10 (a. 769) dum MLWeqs., igitur ego ... cogitans ... pro aeterna retributione, propterea conplacuit mihi animus, dono MLWeqs. MLWTrad. Lunaelac. 10 ego in Dei nomine Alpker, dum non est incognitum aliquam rem meam ... iniuste mihi fuit adempta, et nunc est mea petitio, ut MLWeqs. B de usu: 1 in anaphora: MLWArbeo Emm. 45 quae (sc. puella) ... ingressa dum fuisset (A1, et MLWadd. MLWcett.), prostrato corpore dum (A1, MLWom. MLWcett.) orasset MLWeqs. MLWWalahfr. carm. 69,3sq. condidit ... templum hoc Einmuot ..., paupertas dum magna foret, dum tempus egenum, dumque fames ... premeret. MLWWipo gest. 18 qui (Thasselgart) dum ... fugere vellet in aliud (castrum), ... captus est; quod dum audiret imperator, ... properabat. saepe. v. et MLWl. 23. 2 dumque (cf. cumque vol. II. p. 2100,24sqq.): a i. q. ‘et dum’: MLWWalahfr. carm. 24,21 dumque ... per singula lector irem, animadverti MLWeqs. MLWWiduk. gest. 3,74 p. 150,10 hic (pontifex Wilhelmus) cum audisset aegrotare coepisse matrem imperatoris ..., dumque eius expectat funus, proprio funere ipsius funus precedit. MLWAgnell. lib. pont. 74 dunque in tenporibus istius ... pontificis orta esset intentio, bis in Constantinopolis se contulit, ut MLWeqs. saepe. v. et MLWl. 9. p. 1035, 68. b i. q. ‘dum’: MLWHraban. carm. 37,58 dux pius ille (sc. Moyses) ..., flagris eripuit dumque Dei populum, quomodo sit spretus. c ?quamdiucumque — ?solange auch immer: MLWWalahfr. (?) carm. 84,12 nec illum tangat ... morbus ..., dumque ... manet vita, dum flatus anelat. 3 dum et MLWi. q. ‘dum’ (cf. A. Uddholm, Formulae Marculfi. 1953. p. 177): MLWForm. Marculfi 1,39 dum et nobis divina pietas ... gaudium habere concessit ..., iobemus, ut MLWeqs. MLWibid. MLWal. 4 subordinatione evanida (cf. p. 1037, 71sqq.. 1038, 31.sqq.): a enunt. principali additur ‘et’, ‘-que’ sim.: MLWForm. Marculfi 2,29 MLWl. 12 dum ... potueram ..., sed ... mihi conplacuit. MLWForm. Sal. Merk. 22 sed dum ipsa genetrix vestra de hac luce discessit, et vos omni alode recepistis. MLWArbeo Emm. 44 gluttum dum (cum MLWvar. l.) sorberet puella invita, statimque (A1, statim MLWcett.) ... revomeret (A1, revomuerat MLWcett., revomebat MLWVita Emm.) MLWal. v. et MLWl. 50. b qualitate enunt. secundarii prorsus amissa: α fere i. q. tum, deinde, et — etwa: dann, darauf, und: MLWArbeo Emm. 31 sed ... redeam ad ordine, dum ... sancti viri anima ... penetraret caelum (nam ... penetravit MLWVita Emm.). MLWDipl. Ludow. Germ. 72 tum demum ... confluebant ad regem; dum autem evenit ... missos regis Longobardorum affuisse. β abund. per anacoluthum in initio chartarum: MLWForm. Sal. Merk. 22 dum et omnibus non habetur incognitum, qualiter ... visus sum adfirmasse. MLWForm. Augiens. B 13 dum non est incognitum, qualiter inter me et ... abbatem ... convenit, ut MLWeqs. MLWTrad. Patav. 68 dum non est incognitum ..., qualiter Helfrih suam propriam hereditatem ... tradidit (cf. 78 non est nunc incognitum ..., quomodo MLWeqs.). Form. Sangall. I 21 dum constet plurimis, quod a quodam homine ... advocatus ... interpellatus est. saepius. 5 alternat c. abl. absol.: MLWDipl. Karoli III. 25 p. 41,23 dum ... in iuditio resederet ... comes ... resedentes cum eo ... episcopis ..., ibique eorum veniens presencia Amblulfus. MLWOtto Frising. gest. p. 4,1 (epist. Frid. I. imp.) quo rite peracto dum omnes ... rediremus MLWeqs. 2,11 p. 112,23 dum altero veniente alter se absentaret MLWeqs. saepius. 6 ponitur pro vel alternat c. ‘cum’ (cf. vol. II. p. 2101,4sqq.): MLWBonif. epist. 86 p. 193,6 dum venissem ad principem Francorum ..., cum tales ibi repperi (repperissem MLWvar. l.), quales nolui. MLWChron. Salern. 9 p. 11,32sqq. cumque talia ... delata fuissent MLWeqs.; sed dum tercio talia perpetrasset MLWeqs.; cumque perductus fuisset MLWeqs.; cumque ... talia protulisset verba MLWeqs.; sed dum ... vellent MLWeqs. MLWWipo gest. 39 p. 58,34 dum imperator ... rem ... bene locatam confideret, cumque pene omnia ... ad libitum suum inclinata videret MLWeqs. persaepe. v. et MLWl. 16. 32. p. 1037, 25. 44. 1035, 68. 1039, 62. 1041, 29.praesertim dum: MLWLiber diurn. 48 p. 48,3 presertim dum (cum MLWvar. l.) talius olim fuerit instituti (sc. electus in papam), ut MLWeqs. 7 perraro vel singulariter ponitur: a pro ‘ut’ c. coni.: α sensu finali (‘[um] ... zu’, ‘daß’): MLWPoeta Saxo 3,501 dum ... moratus iunior esset in his (Saxonibus) Carolus spectatque, reversum dum videat natum, patrio rex magnus amore, venit apostolicus. MLWGerh. August. Udalr. 1,28 MLWl. 48 in loco oportuno exspectaverunt, usque dum ... Heinricum inde comitarentur fratres. Vita Heinr. IV. 1 p. 10,5 si superstes esset, dum operi monasterii ... extremam manum imponeret MLWeqs. 6 p. 24,25 Romae se per aliquod tempus, dum omnia in solidam reformaret concordiam, continuit.fere pro MLWpron. MLWrel.: MLWChart. Gelr. 597 p. 604,35 (a. 1237) adherant, dum haec scirent, ... nobiles viri MLWeqs. β sensu consecutivo (‘[so] daß’): MLWLex Baiuv. 6,5 si eum (servum alienum) tantum cederit ..., usque dum eum semivivum relinquat MLWeqs. MLWPoeta Saxo 3,160 si fieret tantus fossa tellure paratus alveus, inductis ambos dum tangeret amnes gurgitibus MLWeqs. MLWGerh. August. Udalr. 1,3 MLWl. 52 regali servitio tam studiosae ... insistebat, usque dum imperatori eius ministerium ... bene placuisset. MLWTrad. Augiens. 95 efferbuit ... contentio talis adeo usque, dum guerram ... facerent. b pro acc. c. inf.: α quod, quia — daß: MLWEpist. Teg. I 65 dum ... nobis conquestus est ... abbas ..., non possumus vos diu celare. β ut — wie: MLWMetell. exp. Hieros. 4,59 cernere nolebant, dum menbra resecta cadebant militis. c pro ‘eo’: v. p. 1036, 59. d pro ‘quam’: v. p. 1037, 62. e usque dum pro ‘antequam’ (‘bevor’): MLWTrad. Patav. 15 p. 14,18 (a. 788) si quis ... eam (traditionem) infrangere conaverit, inprimis usque dum de hac causa ad veram emendationem venerit, iram Dei ... haberi pertimescat. 8 abund. (cf. p. 1039, 16. 1040, 7. 28): a in univ.: MLWArbeo Emm. 42 tunc dum (A1, MLWom. MLWcett.) inde regressus ad solitudinem ... carpebat iter. b c. aliis coni.: α dum ... ut, ut dum: MLWArbeo Emm. 26 dum vir Dei eorum ut vidit corda MLWeqs. MLWAnselm. Bis. rhet. 3,2 p. 166,18 in illius ... diei cantibus ..., ut dum hoc (sc. responsorium) cantabatur, matutine laudes Deo reddebantur. β donec ... dum: MLWFroum. carm. 36,34 requiescite, donec, tempus adhuc modicum, dum (cum Pez) rex fortissimus asstat. γ quousque dum (aliter: p. 1036, 46): MLWTrad. Ratisb. 817 (a. 1143/49) quatinus ..., quousque dum adviveret MLWeqs. δ ?quatenus dum: MLWChart. Rhen. med. I 14 p. 17,40 (a. 762/804) res proprietatis tuę ... partibus ... monasterii tradidisti ...; sed quatenus dum postea vero vestra fuit peticio ..., ut ipsas res ... ad excolendum ... prestare deberemus. C de collocatione: 1 postponitur variis orationis partibus sive per emphasim sive ratione metrica anteceptis: persaepe, e. g. p. 1037, 39. 1039, 13. 39. 59. 2 postponitur verbo (fere in poesi): MLWWalahfr. Mamm. 14,13 tormenta parat dum talia miles. MLWWandalb. mens. 246 praedulces celso redolent dum colle racemi. MLWPoeta Saxo 2,501 expectans, vestita foret dum gramine tellus. MLWal. v. et p. 1039, 26. 1040, 21. MLWcompos.: dudum, *dumdiu, *duminter, dummodo, dumtaxat, ^*iamdum, interdum, necdum, nedum, nondum. Antony