Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
runs st. f. m.
st. f. m., mhd. runs m. f., nhd. dial. schweiz. bair. schwäb. runs m. f. Schweiz. Id. 6,1142. Schm. 2,124. Schwäb. Wb. 5,486; got. -runs (in ga- f., ur- m. f.). — Graff II,519 f.
runs: nom. sg. Gl 1,575,13 (M, 4 Hss., 1 Hs. -v-). 649,33 (M, 3 Hss.). 2,675,52. 3,114,23 (SH A); acc. sg. 1,566,16 (M). 2,664,35. 709,38; nom. pl. -]e 503,56 (Zürich Car. C 164, Hs. 10. Jh.?). 591,7; dat. pl. -]in 505,15 (2 Hss.).
Eindeutig Fem.: runs-: gen. sg. -i Gl 2,657,68; dat. sg. -i 632,26. 657,4. 658,56. 659,44. 662,15. 664,3. 4,309,16 (Zürich Rhein. 99a, Gll. 9. Jh.?).
Wohl Mask.: runse: dat. sg.? Gl 1,566,15 (M, 3 Hss., 1 Hs. -v-; lat. acc.).
Verschrieben: ruris: acc. sg. Gl 1,566,16 (M, 2 Hss.; wohl aus -ns verlesen, fehlt Gl 5,417,26 ff.).
runvs JEGPh. 20,387 s. dort. 1) Fließen des Wassers, Strömung: runse (2 Hss. noch slach) [noli resistere contra faciem potentis, nec coneris contra] ictum fluvii [Eccli. 4,32] Gl 1,566,15 (1 Hs. uuurf). runse [fluvium] lapsus [et undae ... omnibus te concelebrent, Prud., H. o. horae (IX) 112] 2,503,56. 591,7 (Hs. fluminum lapsus). runsin [ipsa (die göttliche Macht) ... iubet, servire sancto corpori (des ins Wasser geworfenen Märtyrers) pontum quitis] lapsibus [ad ... littora, ders., P. Vinc. (V) 487] 505,15. 2) Wasserflut: runs [ego quasi] trames [aquae immensae de fluvio, Eccli. 24,41] Gl 1,575,13 (1 Hs. noch Glosse alveus übergeschr., vgl. Davids, Bibelgl. S. 186). runsi [greges ... saepe tuo perfusi] flumine [sacro, Verg., G. II,147] 2,632,26. runsi [ego sum, pleno quem] flumine [cernis stringentem ripas, caeruleus Thybris, ders., A. VIII,62] 662,15. runs [cunctatur ... amnis, ... revocatque] pedem [Tiberinus ab alto, ebda. IX,125] 664,35. 3) Strom, Fluß, Bach: runsi [lauri nemus, unde ... plurimus Eridani per silvam volvitur] amnis [Verg., A. VI,659] Gl 2,657,68. runsi fluvio [Tiberinus amoeno ... in mare prorumpit, ebda. VII,30] 658,56. runs rivus 3,114,23 (5 Hss. runst, 1 Hs. runst ł bah; im Abschn. De fluminibus). 4) vom Wasser ausgewaschene Rinne, Flußbett: runs [et faciam] alveos (Hss. alveus) [fluminum aridos, Ez. 30,12] Gl 1,649,33 (3 Hss. runst, 1 Hs. ahagang). runsi [optato ... Thybridis] alveo [, securi pelagi, Verg., A. VII,303] 2,659,44. runsi [magno ...] corpore [Nilum ... vocantem ... in gremium ... victos, ebda. VIII,711] 664,3. runs [illum praeceps prono rapit] alveus [amni, ders., G. I,203] 675,52 (vgl. Erren, Georgica S. 129 z. St.). runs [nec reperire] viam [... posset in mare ... Hanthus (durch die Leichen der Erschlagenen verstopft), ders., A. V,807] 709,38; hierher auch, als Vok.-Übers. anstelle der Kontextbed. ‘Kahn’ (? Oder nach der lat. Glosse zu 3?): in []runsi [simul accipit] alveo (des Charon) [ingentem Aeneam, ebda. VI,412] 657,4 (nach Gl.-Wortsch. 8,23 noch Gl. flumen). 5) starke Blutung: in runsi [mulier, quae erat] in profluvio [sanguinis annis duodecim, Marc. 5,25] Gl 4,309,16.
Komp. aha-, kunni-, skif-, spunniruns; Abl. runsîg; runsen; vgl. run, runsa, runst, ûfruns, urruns.