Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
ratze mhd. sw. m.
mhd. sw. m., ratza mfrk. (sw.?) f. (zum Konsonantismus vgl. Lühr, Expressivität S. 283 ff.), nhd. ratz m., ratze f.; vgl. mnd. rotte, ratte f., mnl. ratte, rotte f., ae. ræt st. m.
Maskulinum: ratz: nom. sg. Gl 3,35,62 (2 Hss., beide 15. Jh.); racz: dass. 51 (15. Jh.). 81,52 (SH A; 15. Jh.); raczz: nom. sg. 35,63 (14. Jh.).
Femininum: ratza: nom. sg.? Gl 3,685,17 (Berl. Lat. 8° 73, 11. Jh.; lat. gen.; zu -tz- im Mfrk. vgl. Bergmann, Mfrk. Glossen S. 237).
Hierher auch, mit h-förmigen z (? Vgl. dazu Schneider, Paläographie S. 26): rath-: nom. sg. -e Gl 3,35,63 (Innsbr. 355, Hs. 14. Jh.); -] 52 (Leipzig Paulinus 106, 13. Jh.). — Verschrieben: reithe: nom. sg. Gl 3,35,52 (Innsbr. 355, Hs. 14. Jh.); reiche: dass. 53 (Wien 3213, Gll. 15. Jh.?).
Bez. für ein der Maus ähnliches Tier: a) (Spitz-)Maus oder Hausratte: racz sorex Gl 3,35,51 (andere Hss. spizzo, spizza, spiz(zi)mûs, bilihmûs, grôz mûs, ratta; zur unsicheren Bedeutungszuweisung s. radda a); b) Siebenschläfer oder Haselmaus: ratz glis Gl 3,35,62 (andere Hss. zisimûs, bilih, zisimûs (ł) bilih, bilihmûs, ratta, skero). racz glis quia pinguem eum efficit somnus, quia gliscere dicimus crescere [Hbr. I,151,507] 81,52 (im Abschn. De minutis animantibus). ratza gliris (davor mus vuisula sorix mustela) 685,17.
Abl. razelin (?); vgl. radda, ratta, rato2.