Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
radda sw. f.
sw. f. (zum Konsonantismus vgl. Lühr, Expressivität S. 283 ff.), mhd. rat(t)e, nhd. ratte; as. ratta (s. u.; oder zu ratze mhd.?), mnd. radde. — Graff II,470.
radd-: nom. sg. -a Gl 3,81,51 (SH A, 5 Hss.). ebda. (vgl. Hbr. II,61,111; SH B). 202,34 (SH B). 241,15 (SH a2). 257,30 (SH a2). 288,31 (SH b, 2 Hss.). 453,50. Hbr. I,151,507 (SH A; -a rad.); -e Gl 3,257,30 (SH a2).
ratt-: nom. sg. -a Gl 2,365,6. 3,35,62. 81,52 (SH A). 366,4 (Jd). 4,202,66 (sem. Trev.). 5,48,34 (Trier 40, 10. u. 11. Jh.). Mayer, Glossen S. 116,6; -e Gl 3,35,52. 62 (2 Hss.); gen. sg. -un 2,246,49.
ein der Maus ähnliches Tier: a) (Spitz-)Maus oder Hausratte: rattun [intempestae noctis silencio ... antiquus hostis immensis vocibus, magnisque clamoribus coepit imitari rugitus leonum, balatus pecorum ... porcorum stridores et] soricum (Hs. suricis) [oder zu: per superbiam tuam, porcis et] soricibus (Hs. suricis) [similis factus est, Greg., Dial. 3,4 p. 285] Gl 2,246,49. mus radda sorex 3,257,30 (oder ist mus lat. (?), so Hbr. II,474,288). grozmus .i. radda sorex 288,31 (1 Hs. nur grôz mûs); ob radda, ratta die Hausratte bezeichnet haben könnte, ist unsicher, lat. sorex weist eigentlich auf die Spitzmaus, andererseits ist aufgrund der ahd. Fügung grôz mûs ‘große Maus’ eine Bed. ‘Ratte’ durchaus denkbar; b) Siebenschläfer oder Haselmaus: ratta [feminini generis arx ars calx crux ...] glos (Hs. glis, vgl. Laa.) [Phocae ars p. 412,2] Gl 2,365,6. ratta glis 3,35,62 (andere Hss. zisimûs, bilih, zisimûs (ł) bilih, bilihmûs, ratze mhd., skero). radda glis quia pinguem eum efficit somnus, quia gliscere dicimus crescere [Hbr. I,151,507] 81,51. Hbr. I,151,507 (im Abschn. De minutis animantibus). radda glis ris (sc. gliris) animal Gl 3,241,15 (1 Hs. bilih). glis gliris 366,4. 453,50. 4,202,66. 5,48,34. glis gliris ratta glis glisis niz Mayer, Glossen S. 116,6; c) Murmeltier (?): radda vel murmenda glis ris (sc. gliris), hoc animal per omnem hiemem dormit et in illa dormitione fit crassum et inde verbum glisco [Hbr. II,61,111] Gl 3,202,34 (vgl. Hbr. II,61,111; im Abschn. De minutis animantibus; oder zu b?).
Vgl. rato2, ratze mhd., ratza mfrk.
Vgl. RGA 24,157 ff.