Eintrag · Findebuch (Mhd. Wortschatz)
- Anchors
- 10 in 7 Wb.
- Sprachstufen
- 3 von 16
- Verweise rein
- 32
- Verweise raus
- 16
Lautwandel-Kette
Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart
Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.
-
8.–11. Jh.
Althochdeutschlôz
Etymologisches Wb. des Ahd. (EWA) · +1 Parallelbeleg
lôzAWB m. a/i-St., n. a-St., im Abr (1,68,24 [Ra]) und weiteren Gl., APs, T, OT, O, NBo, NMC, Nps und Npw: ‚Los, Losents…
-
1050–1350
Mittelhochdeutschlôʒstm. stn.
Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +4 Parallelbelege
lôʒ stm. stn. loos. goth. hlauts , ahd. hlôʒ , Ulfil. wb. 64. Graff 4,1124. Grimm d. mythol. 1064. der nâch als daʒ lôʒ …
- modern
Verweisungsnetz
35 Knoten, 37 Kanten
Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen
Wortbildung
Komposita & Ableitungen mit loz
72 Bildungen · 25 Erstglied · 42 Zweitglied · 5 Ableitungen
loz‑ als Erstglied (25 von 25)
lôʒære
BMZ
lôʒære stm. sortilegus Pictor. Frisch 1,622. b.
lôʒboum
Lexer
lôʒ-boum stm. phalanga Dfg. 223 a .
lôʒbuoch
Lexer
lôʒ-buoch stn. BMZ buch zum lôʒen, warsagen, Hätzl. Ab. 2. 23,237 (= Birk. 309 ). alle die in daʒ lôʒbuoch werfen t , daʒ man in sag, wie la…
lôʒen
Lexer
lôʒen swv. BMZ ein lôʒ werfen, durchs l. bestimmen, sortiri Dfg. 543 c , n. gl. 343 b . des si lôʒen wolden, wenn si geben solden ze würkenn…
Lozenboz
SHW
Lozen-boz Band 4, Spalte 407-408
lôʒer
Lexer
lôʒære , lôʒer stm. BMZ sortilegus Dfg. 543 c , n. gl. 343 b .
Lozère
Meyers
Lozère (spr. losār'), Gebirgszug des Cevennensystems im südlichen Frankreich, umfaßt einen von O. nach W. zwischen den Quellgebieten des Lot…
Lozern
PfWB
Lozern 'Laterne' s. PfWB Luzerne ;
Lozeⁿ
Idiotikon
Lozeⁿ Band 3, Spalte 1569 Lozeⁿ 3,1569
lôzfaz
EWA
lôzAWB m. a/i-St., n. a-St., im Abr (1,68,24 [Ra]) und weiteren Gl., APs, T, OT, O, NBo, NMC, Nps und Npw: ‚Los, Losentschei- dung, Geschick…
lôʒhaber
Lexer
lôʒ-haber m. avena servicialis, id est venatorum, que theutonico eloquio lôʒ haber ( gedr. louczhaber ) appellatur Cds. 2,136 ( 1337 ).
ложечка
RDWB2
ложечка сосёт под ложечкой идиом. - Hunger haben, Angst haben
ложиться
RDWB2
ложиться , лечь сов. перен. ins Bett gehen лечь в одежде - mit Kleidung ins Bett gehen ( перен. ) всё это ляжет на меня - das bleibt an mir …
ложный
RDWB2
ложный falsch, pseudo ложный друг переводчика устойч. - falscher Freund (des Übersetzers) fest без ложной скромности устойч. - ohne falsche …
lozieren
GWB
lozieren 1 plazieren, einordnen; mBez auf räumlich-ästhetische, auch kognitive u soziale Beziehungssysteme Das Monument von Erz, war zu lieg…
Lozipēd
Idiotikon
Lozipēd Band 15, Spalte 1184 Lozipēd 15,1184
loziun
LDWB1
loziun [lo·ziụŋ] f. (-s) Lotion f. ◆ loziun da berba Rasierwasser n.
lôzkiosîg
EWA
lôzkiosîgAWB adj., Gl. 2,337,8 (1. Hälfte des 12. Jh.s): ‚weissagend; sortilegus‘. Lehn- übersetzung (vgl. Siewert 1986: 111). S. lôz, kiosa…
Loznica
Meyers
Loznica (spr. losnitza), Stadt im Königreich Serbien, Kreis Podrinje, nicht weit von der Drina gelegen, hat ein Untergymnasium und (1896) 23…
lozonti
AWB
lozonti , lôzta Gl 2,705,35. Nc 741,32 [57,15] s. lohazzen .
лозунг
RDWB2
лозунг Parole f , Slogan m
lôzunga
EWA
lôzungaAWB f. ō-St., Gl. 1,518,59 (12. Jh.); 2,695,6 (Anfang des 11. Jh.s). 706,15 (um 1000, mfrk.): ‚Verlosung, Anteil; clerus, sor- titus‘…
lôʒunge
Lexer
lôʒunge stf. sortitus Gl. Virg. 3,418. sors, sortilegium Dfg. 543 c . loszung od. loszwerfung od. zauberey Voc. 1482. die lôszunge, teilung …
lôʒwërfunge
Lexer
lôʒ-wërfunge stf. prät. s. unter dem vorig.
Lozère
Herder
Lozère (Losähr), Depart. im südl. Frankreich, von dem L. gebirge , einem Theil der centralen Cevennen erfüllt, 94 QM. groß mit 144000 E. Rau…
‑loz als Zweitglied (30 von 42)
*marhsloz
KöblerAhd
*marhsloz , Sb. nhd. Pferdekauf, Abschluss beim Pferdekauf ne. horse-trade Q.: com. malòs, Maklergeschäft, mailänd. marosser, Pferdehändler …
*acricyloz
MLW
? * acricyloz v. ? * acrasylus. Baader
bekkloz
Lexer
bek-kloz stm. BMZ benennung eines mastschweines Helbl. ( hs. pekhkloz = becklôʒ mastschwein s.u. lôse swf. ).
bercsloz
KöblerMhd
bercsloz , st. N. nhd. „Bergschloss“, Bergfestung ÜG.: lat. arx Gl Hw.: vgl. nhd. berchslot Q.: Gl (15. Jh.?) E.: s. berc, sloz W.: nhd. (äl…
besloz
FindeB
besloz stm. Pilgerf.
bíslz
AWB
bísloz st. n. — Graff VI, 814. bi-slozze: dat. sg. Gl 1,426,55. 458,1 ( beide Rb ). verschließbares ( geheimes ) Gemach, Schlafkammer : in b…
blîkloz
MWB
blîkloz stM. oder stN. ‘Bleikugel’, gemeint ‘Geißel mit Bleikugeln’ also hies er in mit blikloczen eine lange wile schlahen ElsLA 515,28 MWB…
blīkloz
KöblerMhd
blīkloz , st. M. nhd. „Bleiklotz“, Bleikugel Q.: ElsLA (1. Hälfte 14. Jh.), Gl, Urk, Voc E.: s. blī, kloz W.: nhd. Bleiklotz, M., Bleiklotz,…
bogenslôʒ
Lexer
bogen-slôʒ stm. vorlegeschloss Tuch. 101,9.
brustsloʒ
Lexer
brust-sloʒ stn. schloss, spange an der brust Diem. 313,18.
bōzkloz
KöblerMhd
bōzkloz , st. M. nhd. Kugel? ÜG.: lat. globus Voc Q.: Voc (1482) E.: s. bōzen (1), kloz W.: nhd. DW- L.: LexerHW 1, 337 (bôzkloz)
ebanslz
AWB
ebansloz st. n. — Graff VI, 814. eban-sloz: nom. sg. Gl 2,738,18 ( Sg 292, 10. Jh. ). abgeschlossenes Gemach, Zelle, Klause: [( filia ) quae…
eckeslôʒ
Lexer
ecke-slôʒ stn. fortalicium Chr. 3. 37,4.
Eisfloz
PfWB
Eis-floz n. : 'großes Stück Eis, das von Kindern als Floß gebraucht wird', -floz (-flōds) [ BZ-Annw ]. RhWBN Rhein. IX 1143 . —
Frauleutefloz
RhWB
Frau-leute-floz Wittl ,
gefloz
DWB
gefloz , n. oder m. lache ( vgl. flotz): do fiel das wasser uszerm ermel in den sal vorm kaiser .. uf den boden, das ain grosz gefloz warde.…
gesloʒ
Lexer
ge-sloʒ stn. schloss, burg Chr. 4. 120,7. 14. 123,23. 124,6. 16. Anz. 17,73 ff. u. sehr oft bei Beh. z. b. 85,4. 10. 87,5 etc.;
gisloz
EWA
gisloz n. a-St., Gl. 2,224,60 (2. Hälfte des 9. Jh.s, bair.): ‚(verschließbare) Kammer; cella‘ (mhd. gesloz ‚Schloß, Burg‘, ält. nhd. geschl…
gīselsloz
KöblerMhd
gīselsloz , st. N. nhd. als Pfand eingesetztes Pfand, als Bürgschaft eingesetztes Schloss Q.: Urk (1376-1387) E.: s. gīsel, sloz W.: nhd. DW…
hebesloʒ
Lexer
hebe-sloʒ stn. vorlegeschloss. 12 hell. umb 2 hebesl., damyde man die bussen beslussit Frankf. baumstb. 1410, f. 26.
helleslôʒ
Lexer
helle-slôʒ stn. BMZ schloss der hölle Diem.
himelslôʒ
Lexer
himel-slôʒ stn. BMZ schloss des himmels Frl. ;
houbetsloz
KöblerMhd
houbetsloz , st. N. nhd. „Hauptschloss“ Q.: Rcsp (1464) E.: s. houbet, sloz W.: nhd. Hauptschloss, N., Hauptschloss, Hauptresidenz, DW 10, 6…
kaloz
KöblerMhd
kaloz , F. nhd. „Galosche“, Überschuh I.: Lw. mfrz. galoche E.: s. mfrz. galoche, F., Überschuh; lat. gallicula, F., kleiner gallischer Holz…
leimkloz
Lexer
leim-kloz stm. argilla Dfg. 47 c .
mahelsloʒ
Lexer
mahel-sloʒ s. malchsloʒ.
malchsloʒ
Lexer
malch-sloʒ , mal-sloʒ stn. BMZ schloss an einem mantelsack (malhe), überh. vorhängeschloss Narr. mahel slosz Tuch. 127,3. 211,2 u. ö. ein ma…
malensloz
KöblerMhd
malensloz , st. N. Vw.: s. malhensloz*
malhensloz
KöblerMhd
malhensloz , st. N. nhd. „Malschloss“, Schloss an einen Mantelsack, Vorhängeschloss Hw.: s. malchsloz; vgl. mnd. mālenslot Q.: Chr, Seuse, S…
malhsloz
KöblerMhd
malhsloz , st. N. Vw.: s. malhensloz*
Ableitungen von loz (5 von 5)
gelôʒ
Lexer
ge-lôʒ stn. BMZ schicksalsbestimmung Frl. ;
gelôʒen
Lexer
ge-lôʒen swv. refl. nach bestimmung, verabredung handeln, sich verfügen. dâ sul wir loben einen tac, dar ich mich gelôʒen mac Hpt. 7. 333,24…
lôʒe
BMZ
lôʒe swv. werfe ein loos, weissage. Frisch 1,622. b. ir lôʒen und ir wîssagen troj. 170. b. gedruckt losen, wahrscheinlicher lieʒen.
verlôʒe
BMZ
verlôʒe swv. 1. weissage. Frisch 1,622. b. 2. scheide durch das loos aus, verwerfe durch das loos? bit in durch den willen dîn, daʒ er mich …
verlôʒen
Lexer
ver-lôʒen swv. BMZ aufgeben, im stiche lassen? sît sicher daʒ iuch iht sîn güete verlôʒe (: schôʒe) Loh. 686 u. anm. daʒ er mich niht verlôʒ…