Eintrag · Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke)
- Anchors
- 36 in 18 Wb.
- Sprachstufen
- 7 von 16
- Verweise rein
- 135
- Verweise raus
- 83
Lautwandel-Kette
Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart
Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.
-
8.–11. Jh.
Althochdeutschbalst. m.
Althochdeutsches Wörterbuch · +7 Parallelbelege
bal st. m. , mhd. bal, nhd. ball; mnd. mnl. bal. — Graff III, 92. 93 f. s. v. balla. pal: nom. sg. Gl 3,191,61 ( SH B ).…
-
1050–1350
MittelhochdeutschBAL
Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +11 Parallelbelege
BAL übel, nur noch in zusammensetzungen. s. Graff 3,92. Gr. 2,449. Diefenbach g. wb. 1,272.
-
1200–1600
MittelniederdeutschbalM.
Köbler Mnd. Wörterbuch · +4 Parallelbelege
bal , M. nhd. Ball (M.) (1), Ballen (M.), Rundung auf der Sohle und der Innenhand, Bündel Vw.: s. brǖden-, brǖt-, kās-, …
-
15.–20. Jh.
Neuhochdeutschbal
Frühneuhochdeutsches Wb. (FWB)
1. ›Ballen des Fingers, der Hand, des Fußes (letzteres auch bei Tieren)‹.; 2. ›Spielball, aus Tuch oder Leder gearbeitet…
- modern
-
—
Lateinbal
Mittellateinisches Wb.
* bal (boal) subst. (turc. bal, cf. Lokotsch, Etym. Wb. d. Wörter orient. Urspr. nr. 201) potus ex melle confectus — aus…
-
—
Spezialbal
Ladinisch-Deutsch (Mischí) · +1 Parallelbeleg
bal [bạl] m. (bai) 1 Ball m. 2 Tanz m., Tanzstück n., Tanzsatz m. ◆ bal da carlascé Faschingsball m.; bal da mort Totent…
Verweisungsnetz
129 Knoten, 156 Kanten
Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen
Wortbildung
Komposita & Ableitungen mit bal
2.045 Bildungen · 1.986 Erstglied · 56 Zweitglied · 3 Ableitungen
bal‑ als Erstglied (30 von 1.986)
Bal(ch)e(n)g(e)waggeleⁿ
Idiotikon
Bal(ch)e(n)g(e)waggeleⁿ Band 15, Spalte 979 Bal(ch)e(n)g(e)waggeleⁿ 15,979
Bal(ch)eⁿbërg
Idiotikon
Bal(ch)eⁿbërg N. Band 4, Spalte 1561 Bal(ch)eⁿbërg N. 4,1561
Bal(l)ett
Idiotikon
Bal(l)ett Band 15, Spalte 1080 Bal(l)ett 15,1080 u.
bal-, balbal
Pokorny
bala1
LDWB1
bala 1 [bạ·la] f. (bales) 1 (ince « balota » ) Knödel m. 2 (oget, corp, figöra da na forma torona, p.ej. de nëi, de spinot, de dlacin etc.) …
bala2
LDWB1
bala 2 [bạ·la] f. (bales) (da erma da füch) Geschoss n. , Projektil n. ◆ bala da canun Kanonenball m., Kanonenkugel f.; bala da stlop Büchse…
bala3
LDWB1
bala 3 [bạ·la] f. (bales) ‹pop› Rausch m., Trunkenheit f. ( → cioca 2 , storna, scimia, tula). ▬ en bala besoffen, betrunken; fá la bala sic…
bala4
LDWB1
bala 4 [bạ·la] f. (bales) ‹pop› (baujia) Lüge f., Märchen n., erfundene Geschichte.
Balaam
RhWB
Balaam: in der RA.: Er mät et wie Balams Esel wenn einer ungefragt redet Eusk-Friesh .
Balaamspfaff
Idiotikon
Balaamspfaff Band 5, Spalte 1063 Balaamspfaff 5,1063
Balabeiⁿrīti
Idiotikon
Balabeiⁿrīti Band 6, Spalte 1708 Balabeiⁿrīti 6,1708
балаболка
RDWB2
балаболка разг. Klatschbase f ; Klatschtante f ; geschwätzig; j-d hat große Klappe idiom. , derb
Balach
RhWB
Balach bālax Simm-Laub m.: Spottn. für einen dicken, fetten Menschen.
Balachany
Meyers
Balachany , s. Baku (Stadt).
Balachná
Meyers
Balachná , Kreisstadt im russ. Gouv. Nishnij Nowgorod, am rechten Ufer der Wolga, beim Fluß Netjetsch, hat 18 Kirchen, ein Kloster und (1897…
balada1
LDWB1
balada 1 [ba·lạ·da] f. (-des) langes Tanzen.
balada2
LDWB1
balada 2 [ba·lā·da] f. (-des) 1 ‹mus› Ballade f., Tanzlied n. 2 (poesia) Ballade f.
Baladēa
Meyers
Baladēa , Insel, s. Neukaledonien .
Baladin
Herder
Baladin , frz., Possenreißer, öffentlicher Tänzer; Baladine, Ballettänzerin, Baladinage, Witzelei.
Baladīneⁿ
Idiotikon
Baladīneⁿ Band 4, Spalte 1147 Baladīneⁿ 4,1147
Balaena
Meyers
Balaena , Walfisch.
Baläneïn
Meyers
Baläneïn , s. Tran .
Balänenschädel
GWB
Balänenschädel Walfischschädel 1) daß Sie den durch Ihre Bemühungen angeschafften B. dem osteologischen Kabinett abtreten wollen B36,198,14 …
Balaenidae
Meyers
Balaenidae ( Glattwale ), Familie der Bartenwale (s. Wale ).
Balaenoptĕra
Meyers
Balaenoptĕra , Finnfisch.
Balaenopteridae
Meyers
Balaenopteridae ( Furchenwale ), Familie der Bartenwale (s. Wale ).
Balaeus, Joh
DWBQVZ
Balaeus, Joh. s. Müntzer, Zach.
Balaf
RhWB
Balaf balaf Trier f.: Gesicht (derb). En de B. schlohn. — Ohrfeige. En B. kriən.
Balaff
ElsWB
Balaff [Palaf Barr ] f. kräftiger Schlag, bes. der Schlag beim Kinne spiel, welcher mit dem längeren Stock auf das zugespitzte Holz geführt …
balafium
MLW
* balafium (pa-, -lif-, -phium, -sium, -filium) subst. ( orig. inc. , nisi cohaeret c. Palladium, cf. Diefenbach, Novum Gloss. s. v. balaphi…
‑bal als Zweitglied (30 von 56)
abal?
KöblerAhd
*abal? , Sb. Hw.: vgl. as. *aval?
kumbal
KöblerAhd
*kumbal , st. N. (a) Hw.: vgl. as. kumbal* E.: germ. *kumbal, Sb., Zeichen, Mal
sumbal?
KöblerAhd
*sumbal? , st. N. (a) Hw.: vgl. as. sumbal*
werbal?
KöblerAhd
*werbal? , Adj. Vw.: s. sin- E.: germ. *hwerbula-, *hwerbulaz, *hwerbala-, *hwerbalaz, Adj., sich ändernd; s. idg. *ku̯erp-, *ku̯erb-, V., s…
амбал
RDWB2
амбал разг. , пренебр. Gorilla m übertr., verächtlich; schwerer Junge; schwerer Bursche; Muskelpaket n ; Kraftpaket n
arsbal
KöblerAhd
arsbal , st. N. (ja) Vw.: s. *arsbelli Hw.: vgl. as. arsbal*
Babal
Wander
Babal Der Babal z' Scharding. ( Oberösterr. ) Schärding, eine Stadt am Inn. Die Redensart bezieht sich auf ein Haus daselbst, an dem sich ei…
Bibal
BWB
Bibal Band 2, Spalte 2,727
brü̑tbal
MNWB
° brü̑tbal , (brü̑den) , m. , Streitapfel, Unheilsball (vielleicht Wortspiel mit brût, brü̑de).
brǖdenbal
KöblerMnd
brǖdenbal , M. nhd. Streitapfel, Unheilsball Hw.: s. brǖtbal E.: ?, s. bal (2) L.: MndHwb 1, 359 (brûtbal/brǖdenbal) Son.: örtlich beschränk…
brǖtbal
KöblerMnd
brǖtbal , M. nhd. Streitapfel, Unheilsball Hw.: s. brǖdenbal E.: ?, s. bal (2) L.: MndHwb 1, 359 (brûtbal) Son.: örtlich beschränkt, langes …
cannibal
DWB
cannibal , m. homo immanis.
cimbal
KöblerAe
cimbal , st. M. (a) nhd. Zimbel ÜG.: lat. cymbalum Gl Q.: Gl I.: Lw. lat. cymbalum E.: s. lat. cymbalum, N., Zimbel; s. gr. κύμβαλον (kýmbal…
gebal
AWB
gebal st. m. , mhd. gebel. — Graff IV,127 f. keb-al: nom. sg. Gl 4,271,1; acc. sg. 1,452,63 ( M ). 4,270,26; -il: nom. sg. 1,450,8. 3,435,31…
Hannibal
Wander
Hannibal 1. Hannibal ist vor den Thoren. Holl. : Hannibal is voor de deur. ( Harrebomée, I, 284; Bohn I, 321. ) Lat. : Hannibal ante portas.…
humbal
AWB
humbal st. m. , mhd. humbel, hummel, humel, vgl. nhd. hummel f. ; mnd. hummel(e), mnl. hommel m. f. — Graff IV,955. hūpal: nom. sg. Gl 2,38,…
kâsbal
MNWB
kâsbal , kâse- Spielball, „pila manuaria” (Chytraeus). S. noch kâtse(n).
kumbal
KöblerAs
kumbal , st. N. (a) nhd. Zeichen ne. sign (N.) Hw.: vgl. ahd. *kumbal? (st. N. a) Q.: H (830) E.: germ. *kumbal, Sb., Zeichen, Mal; B.: H No…
kāsbal
KöblerMnd
kāsbal , M. nhd. Spielball, Fangball ÜG.: lat. pila manuaria Q.: Chytraeus (1582) Hw.: s. kātse E.: s. bal (2) L.: MndHwb 2, 525 (kâsbal), L…
kāsebal
KöblerMnd
kāsebal , M. Vw.: s. kāsbal
labal
AWB
labal st. m. ( auch n.? ) , mhd. label st. n. ( vgl. Lexer, Hwb. 3, Nachträge Sp. 289 ); as. lavil ( s. u. ), mnl. level; ae. læfel; vgl. af…
lumbal
AWB
lumbal st. m. , mhd. lumbel, lumbele st. sw. m. ( ? ), nhd. ( älter ) lummel, nhd. dial. schweiz. schwäb. lummel Schweiz. Id. 3,1269, Fische…
mȫser°vü̂rbal
MNWB
mȫser ° vü̂rbal Feuerbombe (Brandis 230). —
mȫservǖrbal
KöblerMnd
mȫservǖrbal , M. Vw.: s. mȫsærevǖrbal*
mȫsærevǖrbal
KöblerMnd
mȫsærevǖrbal , M. nhd. „Mörserfeuerball“, Feuerbombe Q.: Brandis (1471-1528) 230 E.: s. mösære, vǖrbal, vǖr, bal (2) L.: MndHwb 2, 1025 (mȫs…
nabal
AWB
nabal st. m. , mhd. nhd. nabel; mnd. nāvel, mnl. navel. — Graff II,996 s. v. nabalo. Alle Belege im Nom. Sing. nab-el: Gl 1,551,23 ( M ). 3,…
rōtnabal
KöblerAhd
rōtnabal , st. M. (a?, i?) nhd. eine Pflanze, Spargel?, Schwache Taubnessel? ne. a sort (N.) of plant ÜG.: lat. asparago Gl Q.: Gl (13. Jh.)…
Schatzungswerbal
Idiotikon
Schatzungswerbal Band 16, Spalte 1093 Schatzungswerbal 16,1093
Schmierbal
Wander
Schmierbal Ich nimb kein Schmierbal, sagt der Herr; was kann ich davor, dass mein Frau nimbt. – Sutor, 362.
scimbal
KöblerAhd
scimbal , Adj. Vw.: s. skimbal (2)
Ableitungen von bal (3 von 3)
bale
Lexer
bale stm. böses, unrecht Karlm. 17,50. 137,32. 165,33. gt. balvs nhd. böse ( in gt. balavêsei, balveins, balvjan ); vgl. Kuhn 5,351 u. beson…
gebal
AWB
gebal st. m. , mhd. gebel. — Graff IV,127 f. keb-al: nom. sg. Gl 4,271,1; acc. sg. 1,452,63 ( M ). 4,270,26; -il: nom. sg. 1,450,8. 3,435,31…
verbal
Pfeifer_etym
Verbum Verb n. einen Vorgang oder Zustand schilderndes Aussagewort, ‘Tätigkeits-, Zeitwort’. Der grammatische Terminus lat. verbum wird in d…