Eintrag · Mittellateinisches Wb.
armo
armo, -avi, -atum, -arearmare. armis instruere, exornare — bewaffnen, (aus)rüsten (medial. MLWi. q. arma induere — sich rüsten, MLWe. g. l. 30.39): I proprie: A strictius de hominibus: 1 gener.: MLWWaltharius1309 brevibus gladiorum ... telis -tiarmati ... accedere. MLWWiduk. gest. 1,6 quibus (cultellis) -tiarmati ... sub sagis suis procedunt. MLWThietm. chron. 4,73 miles ... haec ad vindicanda -ariarmari iubetur. 6,7 concives adversus ... regem -anturarmantur. MLWCosmas chron. 2,35 p. 132,6 marchio ... a subulco usque ad bubulcum -tosarmatos omnigena specie ferri, a subula usque ad stimulum, omnes iubet paratos esse ad bellum. MLWAnnal. Disib. MLWa. 1095 p. 16,19 feminae ... -taearmatae incedebant. MLWAnnal. Ianuens. I p. 39,31 Ianuenses ... -tiarmati cum loricis et ensibus galeas ... ascenderunt. II p. 71,21 potestas ... fecit -arearmare popolum totum. saepe. MLWrefl.: MLWThietm. chron. 5,3 Herimannus ... contra Heinricum se -vitarmavit. MLWAnnal. Ianuens. III p. 61,14 quam plures ... se -veruntarmaverunt et amicos suos -ariarmari fecerunt. MLWal. in imag.: MLWWalahfr. carm. 63,6,4 Maria virgo te ... servet, -etarmet, protegat. MLWWalth. Spir. Christoph. I 13 iuvat ... nos fide potius -ariarmari quam ferro. MLWChart. Mog. A 451 p. 358,37 (dipl. Heinr. V.) omnium ... manus in nos ... -atarmat archiepiscopus. MLWal. v. et supra p. 241,68. 2 publ. et iur.: a spectat ad usum legibus interdictum: MLWLex Alam. 9 si quis in curte episcopi -tusarmatus contra legem intraverit. MLWCapit. reg. Franc. 293,37 ut, quicumque ex clero esse videntur, arma militaria non sumant nec -tiarmati incedant. MLWal. b spectat ad munus militare: MLWCapit. reg. Franc. 167,6 ut ... fideles ... -tiarmati veniant, id est ... cum lorica et scuto, ancipite atque fuste. MLWEpist. Meginh. 18 p. 212,3 cum semper bini (sc. ministeriales) singulos -arearmare consueverint. B latius: 1 de navibus: a armamentis instruere, in bellum expedire — fahrbereit oder kriegsbereit machen: MLWOtto Frising. gest. 1,34 -tisarmatis ... navibus Greciae fines ingrediuntur. MLWAnnal. Ianuens. I p. 61,21 galeas -arearmare dimiserunt, vela et remos in custodia posuerunt (p. 71,7 g. et sagitteas. III p. 116,17. MLWibid. saepe). II p. 86,15 furtim lignum unum -veruntarmaverunt. MLWal. v. et MLWl. 61. p. 968,60. b (militibus) complere — bemannen: MLWAnnal. Ianuens. I p. 22,16 navem ... de quadringentis viris -tamarmatam ... abstulerunt. III p. 136,13 -tearmate fuerunt de hominibus civitatis galee (IV p. 150,23 cum lignis -tisarmatis h. et trabuchis vetare ... navium exitum). MLWibid. MLWal. 2 de locis: a munire — befestigen: MLWOtto Frising. gest. p. 2,28 (epist.) quos (pontes) ipsi -verantarmaverant et incastellaverant. b occupare — besetzen: MLWAnnal. Ianuens. IV p. 46,26 -tearmate (-tiarmati N) ... sunt omnes porte -torumarmatorum nobilium. 3 de bestiis MLWi. q. aliquem aptum reddere ad pugnandum — kampffähig machen, bewehren:MLW Albert. M. animal. 12,225 cornua ... in capite posuit natura, eo quod ibi ... melius -antarmant animal (MLWsim. 12,222). II translate: A (sub)ornare, donare — versehen, ausstatten: 1 rebus corpor.: MLWWalth. Spir. Christoph. I 15 olim fatuis -tęarmatę facibus puellae. MLWAdam gest. 2,52 mille navibus ... -tusarmatus Chnud occeanum transivit. MLWal. 2 rebus spirit.: MLWAldh. ad Acirc. 112 p. 151,17 divisio dupla gemino -taarmata tempore. MLWWalahfr. Gall. 1,3 mentem serpentino furoris -vitarmavit veneno (cf. Verg. Aen. 10,140). MLWWalth. Spir. Christoph. I 4 adolescentis industria ... zelo pietatis -taarmata. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1078 p. 308,11 apostolica auctoritate fiducialiter linguatus et -tusarmatus. MLWStatut. ord. Teut. p. 129,22 fac eum ... celestibus -ariarmari presidiis. MLWal. MLWrefl.: MLWWalahfr. Wett. 374 se fraude ... -verearmavere ... Saffira et Annanias. B (prae) parare — vorbereiten, bereit machen: MLWPass. Leod. 19 (MGMer. V p. 300,7) a diabolicis viris ... -baturarmabatur consilium. MLWWalahfr. Blaithm. 119 precor sensus -arearmare viriles. Berth. (?) annal. MLWa. 1077 p. 299,47 omnes in id ipsum -tiarmati bellum. C corroborare — bekräftigen: MLWChart. Meckl. 13772 p. 19,30 (a. 1279) scripta presentia ... sigillo nostro -vimusarmavimus. D inducere, commovere, incitare — bewegen, veranlassen, antreiben, aufhetzen: MLWWalahfr. Blaithm. 100 caterva Danorum ... furiis -taarmata malignis. MLWTrad. Ratisb. 157 hac ... cogitatione -tusarmatus ... tradidit ... proprietatem. MLWThietm. (?) chron. 5,24 cum ... appareat, que turba iniquitatis ad hec perpetranda eum -veritarmaverit. MLWNorb. Iburg. Benn. 14 p. 879,40 pacis ... prolixitas ... vulgus ignobile ... in maiores -vitarmavit. MLWOtto Frising. chron. 4,19 p. 208,37 proprias adversus eum (Iohannem) oves -vitarmavit Theophilus. MLWal. MLWc. MLWinf.: MLWThietm. chron. 3 prol. E augere — steigern: MLWThietm. (?) chron. 5,29 Bolislaus ... impietatem suam ad confringenda federa pacis ... in tantum -vitarmavit, ut MLWeqs. F techn. MLWi. q. applicare — darüberziehen: MLWHeraclius 5,17 desuper ipsas (petulas) -viarmavi (ornavi P) vitrum.