Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
mol st. m.
st. m., molo sw. m., mhd. mol, molle st. sw. m., nhd. dial. schweiz. mol Schweiz. Id. 4,172 f., schwäb. molle Fischer 4,1732, rhein. moll Rhein. Wb. 5,1248; as. mnd. mnl. mol; vgl. nhd. molch. — Graff II,719 s. v. mol.
Belege im Nom. Sing., wenn nicht anders angegeben.
mol: Gl 1,291,58 (Jb-Rd). 341,35 (2 Hss., darunter Sg 283, Hs. 9. Jh.). 343,30 (3 Hss., darunter Sg 295, Gll. 9./10. Jh.?). 348,59 (M, 12 Hss.). 355,24 = Wa 74,35. 366,17 (Sg 296, 9. Jh.). 526,29 (2 Hss.). 539,27 (M, 5 Hss.). 542,57 (Rb). 543,51 (Ja). 801,23 (clm 14747, 9. Jh.). 2,5,32 (Fulda Aa 2, 9. Jh.). 369,50 (2 Hss.). 374,30 (übergeschr.). 704,8. 716,34 = Wa 109,15 (Jh). 719,15 = Wa 115,4. 3,82,44 (SH A, 7 Hss.). 202,40 (SH B). 257,35 (SH a2, 3 Hss.). 288,37 (SH b, 2 Hss.). 309,27 (SH d). 346,19 u. Anm. 5 (SH g, 2 Hss.). 366,34 (Jd). 452,27 (cgm 5248,2, 9. Jh.). 39. 454,3. 674,42. 692,30 (2 Hss.). 4,161,2 (Sal. c). 3 (Sal. c). 230,29 (clm 14456, Gll. 9. Jh.?). 255,41 (8 Hss., darunter Wolf. Wiss. 29, Gll. 9. Jh.?). 256,39 (M). 257,38. 276,30 (M). Add. II,58,21 (Le Mans 213, Hs. 9. Jh.). 59,19. 61,5. 62,1. Beitr. (Halle) 82 (Sonderband), 137 (Vat. Pal. 14, Hs. 9. Jh.). 86,394,67 (Wolf. Wiss. 50, 9. Jh.). Hbr. I,154,559 (SH A). Mayer, Glossen S. 85,22. Sprachwiss. 38,190,A11. 191,B9. 193,D11. 194,F11. 196,G11. 201,I15 (Reims 130, Hs. 9.?/10. Jh.). 204,L11. Stricker II,91,1 (SH). — Hierher auch (?): moll: Gl 4,255 Anm. 1 (verschr.?).
molo: Gl 4,161,3 (Sal. c, mus. Brit. Add. 18379, 13. Jh.);
mollo: Thies, Kölner Hs. S. 184,24 (SH, Köln Hist. Archiv W* 91, 13. Jh.); vgl. Lühr, Expressivität S. 201 u. 205. — Hierher auch (?): mola: nom. sg.? Gl 1,539,28 (M, clm 14689, Hs. 12. Jh.; lat. sg.); oder pl. u. zu mol st. m., so Ahd. Gl.-Wb. S. 420; im Gl.-Wortsch. 6,424 als fraglich s. v. molo sw. m.
mol (twurm übergeschr.) Gl 3,346,19 u. Anm. 5 s. moltuuurm.
Molch, Salamander, auch Eidechse (? Zu üblichen u. häufig vorkommenden Verwechslungen, Vermischungen u. Übergängen bei volkstümlichen Bez. niederer Tiere vgl. Schweiz. Id. 4,172 f. s. v. mol): mol [haec quoque inter polluta reputabuntur de his, quae moventur in terra ...] stellio [, et lacerta, et talpa, Lev. 11,30] Gl 1,291,58. 343,30 (1 Hs. molt1). 348,59 (1 Hs. moltuuurm). 355,24 = Wa 74,35. 4,256,39. 257,38. Beitr. (Halle) 82 (Sonderband),137. Mayer, Glossen S. 85,22, z. gl. St. stelio papilio mol siū (l. sive) krillosi (l. krillo, si wohl für ein weiteres, fälschlich ausgehobenes sive, vgl. Anm.) Gl 1,801,23. stelio. bestia uenenata .i. genus lacertę. ł mol (ut alii uolunt) 341,35. 366,17 (vgl. Anm. 10). 4,255,41 (3 Hss. volunt, 5 dicunt), hierzu auch 4,255 Anm. 1. Add. II,58,21. 59,19. 61,5. 62,1. Sprachwiss. 38,190,A11. 191,B9. 193,D11. 194,F11. 196,G11. 201,I15. 204,L11 (alle Walahfr., Epitome commentariorum Rabani in Lev. XI, PL 114 = ebda.). mol stellio [manibus nititur, et moratur in aedibus regis, Prov. 30,28] Gl 1,526,29. 539,27 (2 Hss. molt1, 1 Hs. molm, 1 moltuuurm). 542,57. 543,51. 4,276,30. mol [alia omnia masculina sunt, ut:] stellio [... carbo, sermo, Alc., Gr. p. 863] 2,5,32. mol stellio (animal) [zu: masculina sunt ut hic] stellio [Prisc., Inst. II,145,17] 369,50. 374,30, z. gl. St. mol stellio (genus vermis) Beitr. (Halle) 86,394,67. mol [nam saepe favos ignotus adedit] stelio [et lucifugis congesta cubilia blattis immunisque sedens aliena ad pabula fucus, Verg., G. IV,243] Gl 2,704,8. 716,34 = Wa 109,15. 719,15 = Wa 115,4. stellio dictus, quod in modum stellarum pictus in tergore sit id est mol [Hbr. I,154,559] 3,82,44. Hbr. I,154,559 (beide im Abschn. De serpentibus). mol stellio Gl 3,202,40 (im Abschn. De serpentibus). 346,19 u. Anm. 5 (1 Hs. moltuuurm). 366,34 (im Abschn. terrestria animalia). 452,27. 39. 454,3. 692,30. 4,161,2. 230,29. 257,38. Thies, Kölner Hs. S. 184,24. mol stellio (venenosa) ... genus/similis lacertae [Hbr. II,483,396] Gl 3,257,35. 309,27. stellio (venenosa) ... (tergo depictus) ... stellarum [ebda.] 288,37 (1 Hs. moltuuurm). moltwerfe ł scere ł mol ł olm stelio talpa (talpa über moltwerfe geschr.) 674,42. stelio molo .t. paruum animal similis egedehse .t. 4,161,3 (vgl. Beitr. 73,221; Steinm. simile). stellio .i. mol genus est lacertae de colore inditum (Hs. incli-) nomen habens; est enim tergore (Hs. tego) pictus (Hs. -m) lucentibus (Hs. lucem cibus) guttis in modum stellarum et qui manibus utitur Stricker II,91,1 (vgl. Hbr. II,483,396).
Komp. vêchmol mhd.
Vgl. molm, molt1, moltuuerf, moltuuurm, olm. [Seeger]