lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

mol

as. bis spez. · 20 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
29 in 20 Wb.
Sprachstufen
8 von 16
Verweise rein
77
Verweise raus
53

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

mol st. m.

Bd. 6, Sp. 789
mol
st. m., molo sw. m., mhd. mol, molle st. sw. m., nhd. dial. schweiz. mol Schweiz. Id. 4,172 f., schwäb. molle Fischer 4,1732, rhein. moll Rhein. Wb. 5,1248; as. mnd. mnl. mol; vgl. nhd. molch. — Graff II,719 s. v. mol.
Belege im Nom. Sing., wenn nicht anders angegeben.
mol: Gl 1,291,58 (Jb-Rd). 341,35 (2 Hss., darunter Sg 283, Hs. 9. Jh.). 343,30 (3 Hss., darunter Sg 295, Gll. 9./10. Jh.?). 348,59 (M, 12 Hss.). 355,24 = Wa 74,35. 366,17 (Sg 296, 9. Jh.). 526,29 (2 Hss.). 539,27 (M, 5 Hss.). 542,57 (Rb). 543,51 (Ja). 801,23 (clm 14747, 9. Jh.). 2,5,32 (Fulda Aa 2, 9. Jh.). 369,50 (2 Hss.). 374,30 (übergeschr.). 704,8. 716,34 = Wa 109,15 (Jh). 719,15 = Wa 115,4. 3,82,44 (SH A, 7 Hss.). 202,40 (SH B). 257,35 (SH a2, 3 Hss.). 288,37 (SH b, 2 Hss.). 309,27 (SH d). 346,19 u. Anm. 5 (SH g, 2 Hss.). 366,34 (Jd). 452,27 (cgm 5248,2, 9. Jh.). 39. 454,3. 674,42. 692,30 (2 Hss.). 4,161,2 (Sal. c). 3 (Sal. c). 230,29 (clm 14456, Gll. 9. Jh.?). 255,41 (8 Hss., darunter Wolf. Wiss. 29, Gll. 9. Jh.?). 256,39 (M). 257,38. 276,30 (M). Add. II,58,21 (Le Mans 213, Hs. 9. Jh.). 59,19. 61,5. 62,1. Beitr. (Halle) 82 (Sonderband), 137 (Vat. Pal. 14, Hs. 9. Jh.). 86,394,67 (Wolf. Wiss. 50, 9. Jh.). Hbr. I,154,559 (SH A). Mayer, Glossen S. 85,22. Sprachwiss. 38,190,A11. 191,B9. 193,D11. 194,F11. 196,G11. 201,I15 (Reims 130, Hs. 9.?/10. Jh.). 204,L11. Stricker II,91,1 (SH). — Hierher auch (?): moll: Gl 4,255 Anm. 1 (verschr.?).
molo: Gl 4,161,3 (Sal. c, mus. Brit. Add. 18379, 13. Jh.);
mollo: Thies, Kölner Hs. S. 184,24 (SH, Köln Hist. Archiv W* 91, 13. Jh.); vgl. Lühr, Expressivität S. 201 u. 205. — Hierher auch (?): mola: nom. sg.? Gl 1,539,28 (M, clm 14689, Hs. 12. Jh.; lat. sg.); oder pl. u. zu mol st. m., so Ahd. Gl.-Wb. S. 420; im Gl.-Wortsch. 6,424 als fraglich s. v. molo sw. m.
mol (twurm übergeschr.) Gl 3,346,19 u. Anm. 5 s. moltuuurm.
Molch, Salamander, auch Eidechse (? Zu üblichen u. häufig vorkommenden Verwechslungen, Vermischungen u. Übergängen bei volkstümlichen Bez. niederer Tiere vgl. Schweiz. Id. 4,172 f. s. v. mol): mol [haec quoque inter polluta reputabuntur de his, quae moventur in terra ...] stellio [, et lacerta, et talpa, Lev. 11,30] Gl 1,291,58. 343,30 (1 Hs. molt1). 348,59 (1 Hs. moltuuurm). 355,24 = Wa 74,35. 4,256,39. 257,38. Beitr. (Halle) 82 (Sonderband),137. Mayer, Glossen S. 85,22, z. gl. St. stelio papilio mol siū (l. sive) krillosi (l. krillo, si wohl für ein weiteres, fälschlich ausgehobenes sive, vgl. Anm.) Gl 1,801,23. stelio. bestia uenenata .i. genus lacertę. ł mol (ut alii uolunt) 341,35. 366,17 (vgl. Anm. 10). 4,255,41 (3 Hss. volunt, 5 dicunt), hierzu auch 4,255 Anm. 1. Add. II,58,21. 59,19. 61,5. 62,1. Sprachwiss. 38,190,A11. 191,B9. 193,D11. 194,F11. 196,G11. 201,I15. 204,L11 (alle Walahfr., Epitome commentariorum Rabani in Lev. XI, PL 114 = ebda.). mol stellio [manibus nititur, et moratur in aedibus regis, Prov. 30,28] Gl 1,526,29. 539,27 (2 Hss. molt1, 1 Hs. molm, 1 moltuuurm). 542,57. 543,51. 4,276,30. mol [alia omnia masculina sunt, ut:] stellio [... carbo, sermo, Alc., Gr. p. 863] 2,5,32. mol stellio (animal) [zu: masculina sunt ut hic] stellio [Prisc., Inst. II,145,17] 369,50. 374,30, z. gl. St. mol stellio (genus vermis) Beitr. (Halle) 86,394,67. mol [nam saepe favos ignotus adedit] stelio [et lucifugis congesta cubilia blattis immunisque sedens aliena ad pabula fucus, Verg., G. IV,243] Gl 2,704,8. 716,34 = Wa 109,15. 719,15 = Wa 115,4. stellio dictus, quod in modum stellarum pictus in tergore sit id est mol [Hbr. I,154,559] 3,82,44. Hbr. I,154,559 (beide im Abschn. De serpentibus). mol stellio Gl 3,202,40 (im Abschn. De serpentibus). 346,19 u. Anm. 5 (1 Hs. moltuuurm). 366,34 (im Abschn. terrestria animalia). 452,27. 39. 454,3. 692,30. 4,161,2. 230,29. 257,38. Thies, Kölner Hs. S. 184,24. mol stellio (venenosa) ... genus/similis lacertae [Hbr. II,483,396] Gl 3,257,35. 309,27. stellio (venenosa) ... (tergo depictus) ... stellarum [ebda.] 288,37 (1 Hs. moltuuurm). moltwerfe ł scere ł mol ł olm stelio talpa (talpa über moltwerfe geschr.) 674,42. stelio molo .t. paruum animal similis egedehse .t. 4,161,3 (vgl. Beitr. 73,221; Steinm. simile). stellio .i. mol genus est lacertae de colore inditum (Hs. incli-) nomen habens; est enim tergore (Hs. tego) pictus (Hs. -m) lucentibus (Hs. lucem cibus) guttis in modum stellarum et qui manibus utitur Stricker II,91,1 (vgl. Hbr. II,483,396).
Komp. vêchmol mhd.
Vgl. molm, molt1, moltuuerf, moltuuurm, olm. [Seeger]
4630 Zeichen · 335 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 9.–12. Jh.
    Altsächsisch
    molst. M. (a)?

    Köbler As. Wörterbuch

    mol , st. M. (a)? nhd. Molch, Eidechse ne. newt (N.), lizard (N.) ÜG.: lat. stellio Gl, GlP, GlVO, GlVW Hw.: vgl. ahd. m…

  2. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    molst. m.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    mol st. m. , molo sw. m. , mhd. mol, molle st. sw. m., nhd. dial. schweiz. mol Schweiz. Id. 4,172 f., schwäb. molle Fisc…

  3. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    molstm.

    Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +3 Parallelbelege

    mol stm. daneben molle. die eidechse. es ist nicht der mulwerfe, der die erde höhlt und aufwirft, es ist nicht grösser a…

  4. 1200–1600
    Mittelniederdeutsch
    molM.

    Köbler Mnd. Wörterbuch · +4 Parallelbelege

    mol , M. nhd. Molch, Maulwurf, eine Eidechsenart, Sterneidechse ÜG.: lat. talpa, stellio Hw.: s. molch; vgl. mhd. mol, m…

  5. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Mol

    Meyers Konv.-Lex. (1905–09) · +1 Parallelbeleg

    Mol , soviel wie Grammolekül (s. d.).

  6. modern
    Dialekt
    Mol

    Elsässisches Wb. · +10 Parallelbelege

    Mol , s. Molch 1.

  7. Latein
    mol

    Lex. musicum Latinum

    mol v. LmL B , LmL B , C LmL vol. I col. 196, 59 ; LmL 206, 65

  8. Spezial
    mol

    Ladinisch-Deutsch (Mischí) · +1 Parallelbeleg

    mol [mǭl] I adj. (moi, mola) 1 nass, wässrig 2 (da tröpa plöia) niederschlagsreich 3 (töme) feucht 4 schlammig II m.sg. …

Verweisungsnetz

95 Knoten, 98 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 9 Wurzel 3 Kognat 1 Kompositum 62 Sackgasse 20

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit mol

919 Bildungen · 897 Erstglied · 20 Zweitglied · 2 Ableitungen

mol‑ als Erstglied (30 von 897)

mol(a)wên

EWA

mol(a)wênAWB sw.v. III, seit dem 11. Jh. in Gl.: ‚verwesen; tabere‘ <〈Var.: -lew-, -luw->〉. Das Verb ist danach nicht fortgesetzt. Im Mhd. f…

Mol(d)wurm

Idiotikon

Mol(d)wurm Band 16, Spalte 1526 Mol(d)wurm 16,1526

Mol(l)er

Idiotikon

Mol(l)er Band 4, Spalte 172 Mol(l)er 4,172

Mola di Bari

Meyers

Mola di Bari , Stadt in der ital. Provinz und dem Kreis Bari, am Adriatischen Meer und an der Eisenbahn Bari-Brindisi, mit schöner Kirche au…

Mola di Gaëta

Meyers

Mola di Gaëta , früherer Name von Formia (s. d.).

MOLAE

Hederich

MOLAE , arum , waren Göttinnen der Römer, die dem Mars zugesellet wurden. Man hält sie für Töchter desselben und Vorsteherinnen der Mühlen, …

Molage

DRW

mol·age

Molage, Molasie, f. aus dem Frz. I grundherrliches Recht, die ausschließliche Inanspruchnahme einer Bannmühle anzuordnen, auch das Gebiet, f…

Molander

Meyers

mol·ander

Molander , Harald Johan , schwed. Schriftsteller, geb. 17. März 1858 in Stockholm, gest. daselbst 23. Nov. 1900, studierte 1877–82 in Upsala…

Molānus

Meyers

mola·nus

Molānus , Gerhard Walter , luther. Theolog, geb. 22. Okt. a. St. (1. Nov. n. St.) 1633 in Hameln, gest. 7. Sept. 1722 in Lokkum, wurde 1659 …

Molaren

Meyers

mola·ren

Molaren (lat.), Backenzähne, s. Gebiß und Zähne .

Molasiengeld

DRW

Molasiengeld, n. wie ¹Mahlgeld (I) so beclaget ... de copman, dat he beswaret werde in sinem mele, dat he over ze bringet, dat men dar van b…

molāsie(ngelt)

MNWB

+ molāsie(ngelt) (mollage , mollasien-) Abgabe für Mahlen des Mehles (mnl. molage ).

Molasse

Meyers

mol·asse

Molasse , schweizer. Lokalbezeichnung für Sandsteine und Konglomerate der Tertiärformation (s. d.).

Molatz

MeckWB

mol·atz

Molatz in der Zs. Landmolatz, s. Landmiliz (Bd. 4, 826).

molauantan

AWB

molauantan Gl 2,405,15 s. mol(a)uuên.

mol(a)uuên

AWB

mol ( a ) uuên sw. v. ( zu -uu- nach l vgl. Schatz, Ahd. Gr. § 288 ); vgl. ae. molsnian. — Graff II,713 s. v. molawên (molawjan ? ). moluu-:…

molawēn

KöblerAhd

molawēn , sw. V. (3) Vw.: s. molwēn*

Molay

Meyers

Molay (spr. mollä), Jakob Bernhard von , der letzte Großmeister des Templerordens, um die Mitte des 13. Jahrh. in Burgund geboren, wurde 129…

Molbech

Meyers

mol·bech

Molbech , 1) Christian , namhafter dän. Gelehrter, geb. 8. Okt. 1783 in Sorö, gest. 23. Juni 1857 in Kopenhagen, studierte daselbst, ward 18…

Molbeere

PfWB

mol·beere

Mol-beere f. : ' Heidelbeere ', Molbeeʳ [lothr. SWPf ( Keiper Nachl.)]. Rhein. IX 210 unter Waldbeere; Lothr. 368 .

Molber II

RhWB

Molber II = Maulwurf s. Moltwerf;

Molber III

RhWB

Molber III = trübes Getränk s. Mulber;

Molbes

RhWB

mol·bes

Molbes = Mensch mit dickem Kopf s. Mulbes;

mol als Zweitglied (20 von 20)

бемоль

RDWB2

бемоль муз. B-Vorzeichen n , -(e)s соль бемоль - Ges ля бемоль - As ми бемоль - Es фа бемоль - Fes

bimol

KöblerMnd

bimol , Sb. nhd. B-Moll (Tonart)? Hw.: s. bidur; vgl. mhd. bēmolle E.: s. lat. b molle; vgl. lat. mollis, Adj., beweglich, geschmeidig, bieg…

boumol

KöblerMhd

bou·mol

boumol , st. N. Vw.: s. boumöl

Brunne(n)mol

Idiotikon

Brunne(n)mol Band 4, Spalte 172 Brunne(n)mol 4,172 M.

bymol

MNWB

+ bymol s. bydûr.

fēhmol

KöblerAhd

fēhmol , st. M. (a)? nhd. Molch, gefleckter Salamander, Feuersalamander?, Sterneidechse? ne. newt, salamander ÜG.: lat. stellio Gl Q.: Gl (1…

fōtscamol

KöblerAe

fōtscamol , st. M. (a?) (i?) nhd. Fußschemel, Schemel ÜG.: lat. scabellum Gl Q.: Gl E.: s. fōd, scamol L.: Hall/Meritt 136b

G(e)mol

Idiotikon

G(e)mol Band 4, Spalte 172 G(e)mol -ö- 4,172

gamol

KöblerAe

gamol , Adj. nhd. alt, grau Vw.: s. -feax E.: germ. *gamala-, *gamalaz, Adj., alt; s. idg. *g̑ʰii̯ōm, Sb., Winter, Schnee, Pokorny 425; vgl.…

gimol

KöblerAhd

gimol , st. M., st. N. nhd. Molch ne. newt ÜG.: lat. stellio Gl Q.: Gl (2. Hälfte 13. Jh.) E.: s. gi, mol L.: EWAhd 4, 328

Gūge(n)mol

Idiotikon

Gūge(n)mol Band 4, Spalte 173 Gūge(n)mol 4,173

héamol

KöblerAe

héamol , Adj. nhd. geizig, sparsam ÜG.: lat. frugalis Gl, pauper Q.: Gl E.: ? L.: Hh 151

momol

Idiotikon

momol Band 15, Spalte 1352 momol 15,1352 M.

numol

KöblerAe

numol , Adj. Vw.: s. numul

Rëge(n)mol

Idiotikon

Rëge(n)mol Band 4, Spalte 172 Rëge(n)mol 4,172 M.

scamol

KöblerAe

scamol , st. M. (a?) (i?) nhd. Schemel, Stuhl, Bank (F.) (1), Tisch ÜG.: lat. scabellum Gl Vw.: s. fōt- Hw.: vgl. an. skemill, anfrk. *skame…

stāmol

KöblerMnd

stāmol , M.? Vw.: s. stāmel

vēchmol

KöblerMhd

vēchmol , st. M. nhd. Kammmolch?, Sterneidechse?, ein Amphibium, ein Reptil ÜG.: lat. stellio Gl Hw.: vgl. mnl. veemol Q.: Gl (14. Jh.) E.: …

zimmol

KöblerMhd

zim·mol

zimmol , st. M., sw. F., N. Vw.: s. zimbal

Ableitungen von mol (2 von 2)

бемоль

RDWB2

бемоль муз. B-Vorzeichen n , -(e)s соль бемоль - Ges ля бемоль - As ми бемоль - Es фа бемоль - Fes

mole

Pfeifer_etym

Mole f. ‘Hafendamm’ wird im 16. Jh. aus gleichbed. ital. molo entlehnt (bis ins 19. Jh. noch häufig Molo) und durch Reisebeschreibungen beka…