Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
einfalt num. multipl.
num. multipl., adj., mhd. einvalt, frühnhd. einfalt; as. ênfald, mnd. êinvōlt, mnl. eenvout; afries. enfald; ae. ánfeald; an. einfaldr; got. ainfalþs. — Graff I, 319.
ain-falt: Grdf. Gl 1,72,23 (Pa); -ualtemu: dat. sg. m. n. 34,22 (PaK); ein-falt: Grdf. 72,23 (K). 250,20 (Ra). 2,297,45 (M). O 5,23,85; nom. sg. n. -]az 164 (F); nom. sg. f. -]a 165 (F, vgl. Kelle 2,273); acc. sg. m. -]an (PV), -]en (F) 2,7,55; instr. (n. ?) -]u Gl 1,209,18 (K); nom. pl. m. -]e O 5,23,87; -ualt: Grdf. Gl 1,72,23 (Ra); nom. oder acc. sg. n. -]az 2,304,16 (M, s. u. 1); -fald: Grdf. 1,250,20 (K); eim-ualtemo: dat. sg. m. n. 34,22 (Ra).
ein-folt: Grdf. O 3,22,45 (DPV). 4,31,13; nom. sg. n. -]az 5,23,164 (PV); nom. sg. f. -]u 165 (PV); -uolt: Grdf. Gl 4,7,32 (Jc). O F 3,22,45. Zu den Formen mit -o- vgl. Braune, Ahd. Gr. 12 § § 25 Anm. 1. 63 Anm. 3. 1) einfach im Verhältnis zum Vielfachen: einualtaz substant. zu: [decem millia quippe ad viginti millia,] simplum [ad duplum sunt, Greg., Hom. II, 37 p. 1630] oder zu: [cum duplo ergo exercitu contra] simplum [venit, ebda.] Gl 2,304,16. 2) nur, bloß, schlechthin: einfalt puris, Randgl., wohl zu: [quia redemptor noster nec] purus [homo aestimandus est, Greg., Hom. II, 22 p. 1535] Gl 2,297,45. thu bist man einfolt, thu quist, thu weses avur got [vgl. quia tu homo cum sis, facis teipsum deum, Joh. 10,33] O 3,22,45. ni habet therer (Christus) ander wort, ni si guat einfolt 4,31,13. thar ist lib einfalt, wanta himilrichi theist lebentero richi 5,23,85. ni frawont thar in muate, ni si einfalte thie guate 87. theist (das Himmelreich) al einfoltaz guat 164. einfoltu wunna so scinit thar so sunna 165 (vgl. aber zu beiden Belegen Kelle 3,94). 3) gerade, aufrichtig, rechtschaffen: hlutaru motu einfaltu moatu edho hlutaru mero animo simplice vel sincera Gl 1,209,18 (vgl. mero animo: simplici, sincero, Gloss. Lat. V ME 20). in thir haben ih mir funtan thegan einfaltan, ther ouh unkusti ni habet in theru brusti [vgl. ecce vere Israelita, in quo dolus non est, Joh. 1,47] O 2,7,55; hierher gehört vielleicht auch: einuolt thurahnoht meracissimum Gl 4,7,32 (vgl. merum sincerum CGL V,310,48 u. oben Gl 1,209,18). 4) Nicht eindeutig sind: za ainualtemu za lutremo ad liquidum ad purum Gl 1,34,22. ainfalt rectum canonem rectum 72,23 (vgl. canone rectum CGL IV, 490,11). einfalt oodmuadi (fehlt K) subnixius (-is K) humilis 250,20 (‘zuversichtlich, arglos’? Vgl. eynfeldig subnixus, eynfeldicklichen subnixe Diefb., Gl. 561 a).
Abl. einfaltîg, einfaltlîh, einfalto; einfaltî.