Eintrag · Mittellateinisches Wb.
aer
aer, aeris m. (f.: MLWl. 68. p. 320,29.31; n.: MLWl. 69.71. p. 320, 33sqq. MLWal.). (ἀήρ) MLWscript.: ęr, erem: Gloss. I 32,31.34 St.-S. (cod. b). her-: p. 320,11. aher: p. 321,12. MLWdecl.: MLWsing.: gen. -os: MLWGesta Bereng. 4,73. MLWacc.: fere -a (cf. MLWGodesc. Saxo gramm. 1 p. 413,9 nomina tertiae declinationis accusativum Graecum terminant in -a ... ut ‘-r -a, aether aethera’); -am: p. 320,29. MLWabl. -a: MLWAethicus Ister 10 p. 6,7 MLWcod. L MLWp. corr. MLWplur.: nom.: -es: p. 320,13. -a: MLWAbbo Sangerm. bell. 2,261. gen. -um: MLWBeda hist. eccl. 1,1 p. 12,26. 1,13 p. 29,10. v. et p. 320,31. MLWacc. -a: MLWAldh. virg. II 14. 2388. MLWWandalb. mens. 91. MLWBruno Querf. fratr. 23. v. et MLWl. 35. MLWabl. -bus: MLWl. 24. MLWmetr.: fere āēr, āĕris; āĕr: MLWEgbert. fec. rat. 1,321. ăēr: MLWCarm. cod. Paris. (8812) 2,8. ăēri: MLWCarm. cod. Paris. (8812) 2,15. - (monosyll.): MLWAldh. carm. eccl. 4,9,11. MLWvirg. II 14. 2388. I proprie MLWi. q. materia subtilis mundum circumdans vel formans — Luft (MLWalleg.: MLWHraban. univ. 9,17 p. 275C -raer ... significat inanitatem cuiuslibet rei ..., tenuitatem mentium saecularium. p. 275D praedicatores divini verbi -raer significat): A gener. de materia terram involvente: 1 strictius: a spiramen, ventus — Luft(hauch, -zug): MLWLeg. Wisig. 4,2,17 p. 184,17 ne his, qui nascitur, ... adsumat herem (aerem MLWsim. MLWvar. l.). MLWPs. Hippocr. phleb. 45 uti fleotomum oportet verno tempore, quia -esaeres ęquales sunt. Transl. Senes. 12 (MLWMG Script. XXX p. 991,16) -isaeris malignitas ... animalia ... perditum ire dabat. MLWHildeg. caus. 2 p. 140,30 -raer illi (soli) aliquam frigiditatem ... subministrat. MLWphys. 2,1 -raer spiramen est, quod in rore humorum germinantibus insudat. MLWOtto Frising. gest. 2,36 corruptus -raer. MLWAnon. tab. p. 158,10 accepit vitam ex -eaere, quae est vita uniuscuiusque rei ex animalibus et vegetabilibus. MLWChart. Pommerell. 249 cum ... molendinis tam aqua quam -eaere constructis. MLWal. MLWalleg. de spiritu pestilenti: MLWGodesc. Saxo gramm. 1 p. 387,4 ‘aura’ non -raer ibi, sed diabolus debet intellegi. MLWmeton. de levitate animi: MLWHrotsv. Gong. 158 emissis ventis -busqueaeribusque vagis. MLWalch. in nomine ficticio: MLWPs. Arist. interpr. p. 385 sulphur est ... -raer fodinae. b aer spatium complens — (raumfüllende) Luft, Luftraum: MLWLeg. Burgund. Rom. 17,6 de servitute luminis vel -isaeris (sc. in aedificando). MLWCompos. Luc. M 9 iacet sic ... in -raer. MLWVisio Baront. 12 per -amaeram (-aaera, -emaerem MLWvar. l.) fugierunt. MLWAethicus Ister 17 caelum pro -eaere et interdum -emaerem pro caelo posuerunt. MLWArbeo Emm. 31 remota -eaere. MLWRud. Fuld. Leob. 14 -umaerum nimia perturbatio ... -umaerum tenebrositas. MLWWandalb. mens. 132 -eaere sub nudo. MLWAbbo Sangerm. bell. 2,244 -raer ... amplum. MLWFolcuin. Lob. 25 p. 66,28 densaverat -raer equorum nebula. MLWConstant. Mett. Adalb. 31 ad alta -aaera. MLWAdam gest. 4,26 Thor ... presidet in -eaere. MLWNivard. Ysengr. 2,423 -raer post nubila candet. MLWHildeg. phys. 6,54 grasemucka ... de -eaere spumantium aquarum est. MLWAnon. tab. p. 158,3 homines attrahunt spiritum ex -eaere, ex quo nutu Dei consistit spiritus eorum. MLWAlbert. M. meteor. 1,1,8 p. 486a,39 tertia -isaeris zona sive regio. saepe. per MLWcompar.: MLWHonor. August. sacram. 50 (de microcosmo) pectus in forma -isaeris. de zona inferiori: Marian. chron. praef. p. 448,22 septem ... coelos condidit Deus: -raer, aether, olympus, spacium igneum, firmamentum, olympus angelorum et coelum trinitatis. MLWWillir. cant. 7, 6 p. 57 -isaeris pugnam minitans inimicis (cf. MLWStatut. ord. Teut. p. 129,23 de potestatibus ... -isaeris; spectat ad Vulg. Eph. 2,2). 2 latius MLWi. q. tempestas — Witterung, Klima: MLWWalahfr. hort. 12 -eaere duro (gloss.: in ungeuuitere). MLWWandalb. mens. 34 -eaere ... amico. MLWTransl. Phil. Cell. 1 ob incommoditatem -isaeris. MLWDipl. Otton. III. 228 qualitates Italici -isaeris. MLWThietm. chron. 8,21 -isaeris serenitas. MLWWipo gest. 14 -isaeris temperiem. MLWDecret. Frision. A 8 p. 53,6 mutatio -isaeris. MLWOtto Frising. gest. 2,37 -isaeris intemperie. MLWChart. Friburg. 38 p. 24,3 inclementia -isaeris. saepe. B spec. de elemento: 1 natur.: MLWBovo Corb. Boeth. 184sq. quantum interest inter aquam et -emaerem ..., tantumdem inter -emaerem et ignem est. MLWConstant. Afric. theor. 5,2 p. 18 av ut complexiones corporis complexiones sequantur -isaeris. MLWHonor. August. eluc. 1,5 volucres ... in tenuiorem partem aquae, quod est -raer, Deus sustulit. MLWHildeg. fragm. 411 -raer tenuis fuit ante casum Adae. MLWphys. 5,2 huso de calido magis quam de frigido -eaere est. MLWOtto Frising. chron. 8,9 p. 404,7 duo elementa, -emaerem et aquam, ... post resurrectionem non necessaria, uno in terram, altero in etherem commutato. MLWgest. 1,5 p. 21,35 corpore ex iiii elementis compacto, igne sursum, terra deorsum, aqua et -eaere. MLWUrso med. 434 -raer dominatur in zinzibere. MLWArnold. Saxo fin. 1,3,2 p. 25,11 -raer ... est corpus simplex MLWeqs. MLWAlbert. M. meteor. 1,4,10 p. 516b,32 (de aurora) vocatur a vulgo combustio -isaeris. MLWveget. 1,45 frigus plantae est ab -eaere, per quod constant partes eius et fructus. 4,113 -raer ... inclusus in materia. MLWmetaph. 1,3,5 p. 45b,5sq. Anaximenes et Diogenes -emaerem priorem aqua esse dixerunt et esse -emaerem omnium principium. saepe. 2 alch. in nominibus ficticiis: a de igne: MLWAnon. tab. p. 157,31sqq. -raer est ... ignis lapidis et est ignis circundans. p. 158,1 in illo -eaere est -raer et non -raer. b de spiritu: MLWAnon. tab. p. 157,4 secundum radicem operis vocant hic -emaerem. p. 157,21 natus sapientum in -eaere nascitur, quando sublimatur ad alembicum. c de salsatura (cf. J. Ruska, Archeion 16. 1934. p. 281): MLWAnon. tab. p. 166,5 una illarum trium imbibitionum est masculus, quem vocaverunt -emaerem. d de lapide philosophico: MLWAnon. tab. p. 179,26 vocaverunt hanc aquam albam spiritualem e lapide extractam ovum maris ... et ... -emaerem. II translate: A dies — Tag: MLWArs med. 8 p. 432,1 ipse aher incrementum amittit. B vita temporalis — irdisches Leben: MLWAnnal. Fuld. Ratisb. MLWa. 884 p. 110,30 diem ultimum huius -isaeris ... finivere. Baader