lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

Wark

mnd. bis Dial. · 4 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MeckWB
Anchors
9 in 4 Wb.
Sprachstufen
3 von 16
Verweise rein
2
Verweise raus
5

Eintrag · Mecklenburgisches Wb.

Wark

Bd. 7, Sp. 1146
Wossidia Wark a. Spr. Werk n. Werk Mi 105a 1. Tätigkeit, Arbeit: 'mit vigilien, vasten, beden unde mit anderen guden werken' (1337) UB. 9, 9; 'mededelen en alle de guden werk, de in unsen closter to Rene daghelikes scheen' (1400) 24, 14; Rdaa.: Wark dauhn schaffen, arbeiten Mi 105a; he geiht sin Wark nah seinem Beruf WiWismar@PoelPoel; de Knecht hett dat Wark führt bei einer Bauernwitwe die Wirtschaft geleitet Ma Malchin@GielowGiel; dor möt jo ümmer ein sin, dei dat Wark führen kann alles beaufsichtigt Wa Waren@BlücherhofBlüch; öft.; dor (in einem schmutzigen Hauswesen) hebben de Lüs' dat Wark Ro Rostock@GresenhorstGres; dei (ein Fauler) steckt kein Hand an 't Wark HaHagenow@RedefinRed; dor sünd se all œwer to Wark wäst das haben sie schon versucht Pa; Gü Güstrow@Groß WokernGWok; bloß mit Lot güng' he to Wark benutzte keine anderen Hilfsmittel beim Steuern des Schiffes RoRostock@RibnitzRibn; wat ick lihrt heff, dor gah ick up to Wark das packe ich an ebda; dor kœnen Se säker up to Wark gahn, wat ick Se segg' darauf können Sie sich verlassen ebda; s. ratsam 2; verblaßt Sache: dat (Essen von Süßigkeiten) is dat meist Wark, wat uns krank maakt HaHagenow@WittenburgWitt; wenn ick (ein alter Mensch) fall, dat is 'n anner Wark, œwer sonn' jungen Bengel! Ro Rostock@DrüsewitzDrüs; früher wir dat 'n anner Wark mank de Minschen ein anderes Leben Lu; Beispielsprww.: dat was 'n Wark, säd' de Imker, hadd' in 'n Immenrump schäten Ha Hagenow@LübtheenLübth; Horn Selmsd. 1, 611; dat is 't Wark, dat ick stähl, säd' de Jung', süs hadd' ick ok in 't anner Dörp bliben künnt Wo. Sa. 2. durch Arbeit Geschaffenes: 'en iewelk (Kesselgießer) schal sin werk merken mid sines stades merke unde mid sines sulves merke' (1354) UB. 13, 447; 'vortmer schal en iestlik, de in dat reperamt wil ..., arbeyden dre stucke werkes' (1387) 21, 110; bes. a. fertiges Webstück entsprechend der Länge der Kette PaParchim@GarwitzGarw; de Diern hett bet Ostern elben Wark farig hebben müßt, dat gifft weck von viertig, sößtig un achtzig Äl LuLudwigslust@ConowCon; TewsW; wenn ein Wark fertig ist: nu kümmt 'n anner Wark HaHagenow@BesitzBes; hierzu oder Kette (?): '1 weferstel myt enem heden wercke' (Wi) Schill.-Lübb. 5, 683b. b. Bienenwaben: favus, cella apum, loculamentum 'Immenhseken, dat Werck' Chytr. 393; 'de Wismerschen vorantwerdeden sik umme werk unde was, dat in ere stad gekomen was' (1399) UB. 23, 621; dat Wark der Bienen wird in einem Kübel zerkleinert SchwSchwerin@PampowPamp. c. a. Spr. Buch: opus 'ein groth boeck, edder thosammen geschrven Werck' Chytr. 178. 3. a. Spr. bestimmte Maschinen und Geräte a. Drehkraftflachgeschütz: 'de menheit ... toch vort hen vor de bOerge tho Warnemunde mit schote, blidenn unnd werckenn' Chron. Rost. 2, 17; 'des schole wi en volgen ... mit sestich mannen up orsen, ... mit eyner blyden und eineme wercke' (1329) UB. 8, 55; 'myt enem dryvenden werke unde myt ener blyden' (1353) 13, 286. b. Orgel: 'se singen uppe dem groten werke' (1390) UB. 21, 386; Slagg. 116; 'in deme sulven daghe ... ys dat grote werck affghespelet' 169. 4. zu bearbeitender Stoff a. a. Spr. Pelzwerk: 'IIm Smolensekes werkes ..., m rodes Littowesches werkes' (1393) UB. 22, 294. b. bestimmte Menge Kupfer: fifdusent Pund wir een Wark SchöSchönberg@Domhof RatzeburgDRatz. 5. a. Spr. Zunft, Innung: 'van den ratmannen der stat tů Vredelande myt vulbort der meynen werke unde der ghylde' (1366) UB. 16, 108; 'an yeghenwordicheyt unzer leven dOemheren n deel, borghermester, ratmanne, werke unde menheyt unzes slotes' (1384) 20, 253; 'nie werckmester gyfft I tn. bier unnd III etende dem gantzenn wercke' (1513) Jb. 57, 173; 'in dissem wercke synnt VII olderlude' (1513) 213. — Zss. zu 1: Acker-, Aust-, Brug'-, Dag-, Druck-, Fuhr-, Ge- (2), Hand- (1), Hoff- (1), Klarr-, Meih-, Pœsel-, Pracher-, Puddel-, Racker-, Snack-, Spill- (2), Wäs'-, Winselwark; zu 2: Bahl-, Boll-, Fack-, Füer-, Fuhr-, Glas-, Grund-, Hakel-, Holt-, Lihr-, Pack-, Plank-, Scher-, Schrank-, Sper-, Spor-, Spreng-, Stein-, Stell-1, Stock- (2), Tafelwark; hieran schließen sich ähnlich wie bei Ding, Kram und Tüg viele Zss. mit kollektiver oder verallgemeinernder Bedeutung, wobei die Vorstellung des Geschaffenseins sehr zurücktritt oder ganz fehlt; die Zss. mit Verbstämmen sind häufig abwertend; bes. im O tritt für -wark vielfach -warks ein: Backel-, Back-, Bammel-, Bimmel-, Bu-, Dräwel-, Drœhn-, Fabel-, Fludder-, Funzel-, Gebäckels-, Gnatscher-, Gnister-, Gnurr-, Gnuster-, Grawwel-, Grimmel-, Klapper-, Klœter-, Kraugel-, Krawwel-, Kritzel-, Krüsel-, Labber-, Mak-, Mal-, Musch-, Mus'-, Nusch-, Pladder-, Rassel-, Rawwel-, Segg-, Slarrer-, Slenker-, Slirrer-, Smäd'-, Snassel-, Snawwel-, Snitzel-, Stick-, Tœter-, Tüderwark, -warks; Acker-, Awt-, Band-, Barg-, Bein-, Bengels-, Bläder-, Blaumen-, Böm-, Boors-, Boort-, Bost-, Brink-, Buk-, Busch-, Dierns-, Duurn-, Fahlen-, Finzel-, Fisch-, Fissel-, Fleigen-, Flus'-, Gekrüter-, Gollenring'-, Goorden-, Gören-, Graden-, Häwel-, Heu-, Hoff- (2), Huben-, Hupen-, Huurn-, Käden-, Kauken-, Kleeder-, Knaken-, Knäwel-, Knei-, Kram-, Kränz-, Kräumel-, Krüter-, Krut-, Kuurn-, Lapp-, Lif-, Lipp-, Lümp-, Lunten-, Mad'-, Maus-, Mügg'-, Müll-, Mul-, Mund-, Mützen-, Nettel-, Ohr-, Panzen-, Pardur-, Pierd'-, Rank-, Rätsel-, Reh-, Reip-, Ris-, Rump-, Rusch-, Rüüsch-, Schölp-, Semmel-, Slamm-, Smudd-, Snoddel-, Snuten-, Spann-, Spill- (1), Spil-, Spirrer-, Sprang-, Sprock-, Stall-, Stein-, Stock-, Struk-, Studentenboort-, Swanz-, Talter-, Tassen-, Telten-, Tinn-, Titten-, Titt-, Troddel-, Tun-, Vagel-, Veih-, Wild-, Wisch-, Worm-, Wörtel-, Wunnerwark, -warks; Gräuns-, Rug'-, Säutwark; zu 3, auch für technische Betriebe: Barg-, Kopperbarg-, Leck-, Ordel-, Örgel-, Putz-, Roß-, Seiger-, Solt-, Stell-2, Vör-, Walzwark; zu 4: Bunt-, Bür-, Hoor-, Rot-, Ruuchwark, -werk; zu 5: Back- (1), Ge- (1), Hand- (3), Knaken-, Schrotwark, -werk. — Mnd. werk. — Br. Wb. 5, 195; Dä. 539a; Kü. 3, 692; Me. 5, 528; Teu. 2, 37.
5727 Zeichen · 87 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 1200–1600
    Mittelniederdeutsch
    warkN.

    Köbler Mnd. Wörterbuch · +6 Parallelbelege

    wark , N. Vw.: s. werk L.: Lü 556b (wark)

  2. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    warkm.

    Grimm (DWB, 1854–1961)

    wark , m. im nd. für quark, mhd. twarc, vorkommend nd. jahrb. 34, 100 ( Eilsdorf bei Halberstadt ).

  3. modern
    Dialekt
    Wark

    Mecklenburgisches Wb.

    Wark a. Spr. Werk n. Werk Mi 105 a 1. Tätigkeit, Arbeit: 'mit vigilien, vasten, beden unde mit anderen guden werken' (13…

Verweisungsnetz

14 Knoten, 5 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 1 Kompositum 5 Sackgasse 8

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit wark

135 Bildungen · 49 Erstglied · 82 Zweitglied · 4 Ableitungen

wark‑ als Erstglied (30 von 49)

Warkbom

MeckWB

wark·bom

Warkbom a. Spr. Werk- m. der senkrechte Mittelbalken in einem Dachreiter: 'An. 78 ... ward de klocktorn up der klosterkercken wedder thogeri…

Warkbrauder

MeckWB

wark·brauder

Warkbrauder a. Spr. Werkbroder m. Handwerksmeister, der derselben Zunft angehört: 'eynn nie oldermann gifft ... denn gemeynenn werckbrodernn…

Warkbrot

MeckWB

wark·brot

Warkbrot a. Spr. Werk- n. als Meisterstück gebackenes Brot: 'wenn hie dat werckbroett backett' (1516) Jb. 57, 227.

Warkeldag

MeckWB

Warkeldag u. a. Formen, a. Spr. Werkel- m. Werktag: Warkeldag Arbeitstag, gegenüber Sonn- und Festtag Mi 105 a ; 'anderen werkeldaghen' (137…

warkeldags

MeckWB

warkeldags , warkeldag's u. a. Formen werktags: de (fauler, falscher Mensch) döcht nich Sündags edder Warkeldags Mantz. Ruh. 18, 20; warkeld…

warkeldagsch

MeckWB

warkeldag·sch

warkeldagsch , warkeldag'sch für den Werktag bestimmt: dei höllt sick twei (Bräutigame), einen sünndagschen un einen warldagschen Schö Schla…

Warkeldagsdauk

MeckWB

Warkeldagsdauk m., n. einfaches Umschlagetuch: Warkeldagsdok Sta AStrel .

Warkeldagspalle

MeckWB

warkeldag·spalle

Warkeldagspalle a. Spr. Werkeldages- f. Altardecke, die an Werktagen verwendet wurde: '1 werkeldages palle' (1476) Beitr. Rost. 5, 387.

Warkelschört

MeckWB

Warkelschört f. Arbeitsschürze: sin leddern Warkelschört Bri. 7, 38.

Warkelstit

MeckWB

Warkelstit f. Arbeitszeit: Gild. Frank 13.

Warkenköst

MeckWB

warken·koest

Warkenköst a. Spr. Werken- f. wie Warkköst : 'wenn I nie werckman die werkkenkost deytt' (1516) Jb. 57, 233; 254; Mahlzeit bei der Verheirat…

Warkentiner

MeckWB

Warkentiner m. wie Wängtiner: 'n reisen Warkentiner Dienstbote, der oft die Arbeitsstelle wechselt Wa; Ro Gres ; 'n fleigen Warkentiner Wo. …

Warker

MeckWB

war·ker

Warker in den Zss. Bunt-, Hand-, Ni-, Schör-, Wauhlwarker, -werker; Schrotwerkeramt .

Warkeri

MeckWB

wark·eri

Warkeri halbhd. Werkeri f. Handwerksarbeit: wenn dee de Werkeri nich hadd' Ro Ribn .

Warkführer

MeckWB

wark·fuehrer

Warkführer m. Arbeitsleiter: ick wir Warkführer bi Fischer Holldörp Wa Röb ; dei Warkföhrers Anführer der Zwerge Ha Lübth ; Werkleiter, hd.:…

Warkgesell

MeckWB

wark·gesell

Warkgesell m. Geselle; halbhd.: Werkgesell Ma; junger Mensch: as ick (Frau) noch 'n jungen Warkgesell wir Wa.

Warkhus

MeckWB

wark·hus

Warkhus a. Spr. Werk- n. als Werkstätte dienendes Haus: 'so hebbe ik hundert mark Lubesch up deme werkhuze to sunte Nicolaweze' (Wi 1400) UB…

warkig

MeckWB

warkig in den Zss. äl-, wunnerwarkig .

Wark II

RhWB

Wark II = Werk III (s. d.);

Warkinge

MeckWB

wark·inge

Warkinge f. a. Spr. 1. Wirken: 'desses vures gruwsam unde sunderlyke warkinge kume kan men de uthspreken' Slagg. 113. 2. Tätigkeit, Einwirku…

Warkkleed

MeckWB

wark·kleed

Warkkleed a. Spr. Werk- n. als Meisterstück angefertigtes Kleidungsstück: 'wenn hie sine werckleider schnidt' (1516) Jb. 57, 205.

Warkköst

MeckWB

wark·koest

Warkköst a. Spr. Werkköste f. von einem Meister bei seiner Aufnahme in die Zunft gegebene Mahlzeit: 'darna die werckoste, darto kamen II bur…

Warkmann

MeckWB

wark·mann

Warkmann a. Spr. Werk- m. Handwerksmeister: 'darto moett die nie werckmann eynn swynn latenn schlaenn' (1516) Jb. 57, 245. PN.: 'Johannes We…

wark als Zweitglied (30 von 82)

Awtwark

MeckWBN

Wossidia Awtwark n. koll. Obst: wenig Awtwark Schö Schönberg@Schlagsdorf Schlagsd .

Bahlwark

MeckWBN

Wossidia Bahlwark n. a. Spr. Bohlenwerk: 'die understen fächer in den wenden mit bahlwergk' (1576) C. Cordsh. Neust. 281. Identisch mit Boll…

Druckwark

MeckWBN

druck·wark

Wossidia Druckwark n. Druckkraft, Druck: denn ward mit Druckwark Water achterangaten Ro @ Warn.

dōnerswark

KöblerMnd

dōn·er·swark

dōnerswark , N. nhd. Gewitterwolke, Donnergewölk E.: s. dōner, swark L.: MndHwb 1, 446 (dōnerswark), Lü 81a (donerswark)

Fleigenwark

MeckWBN

Wossidia Fleigenwark n. koll. Fliegen: dat oll Fleigenwark begasselt alles Wi Wismar@Poel Poel .

Gewäs'wark

MeckWBN

gewas·wark

Wossidia Gewäs'wark n. wie Gewäs': dor kümmt sei mit ehr ganz Gewäs'wark mit allen Kindern Ha Hagenow@Redefin Red .

Göpelwark

MeckWBN

goepel·wark

Wossidia Göpelwark n. wie Göpel: Döschmaschin mit Göpelwark Sta Stargard@Koldenhof Kold ; Arch. Landesk. 1862, S. 342.

Grauwark

MeckWBN

grau·wark

Wossidia Grauwark n. a. Spr. graues Pelzwerk: '52 timmer grawerck, 2 timmer rotwerck' Rost.-Osl. Hand. (K.) 141.

Hänn'wark

MeckWBN

hann·wark

Wossidia Hänn'wark n. Händewerk: Hännenwark Müll. Reut. 50 b .

Holtwark

MeckWBN

holt·wark

Wossidia Holtwark n. a. Spr. Fachwerk: 'die gibel in holtzwergk aufgemaurt' (1576) C. Cordsh. Neust. 282.

Hoorwark

MeckWBN

Wossidia Hoorwark n. a. Spr. bestimmtes Pelzwerk: 'VI timmer harwerkes' (1393) UB. 22, 294.

hōvewark

KöblerMnd

hōvewark , N. Vw.: s. hōvewerk

Jidderwark

MeckWBN

jidder·wark

Wossidia Jidderwark n. Euter; Rda. von einer vollbusigen Frau: dei hett 'n richtig Jidderwark Schö Schönberg@Schlagsdorf Schlagsd . Zu Üder,…

klāchwark

KöblerMnd

klāchwark , N. Vw.: s. klāchwerk

krǖzewark

KöblerMnd

krǖzewark , N. Vw.: s. krǖzewerk

leewark

MNWB

lee·wark

lêwerk(e) (leewark) , lêwerik , lêrke (lereke) , * lö̂verke (Klingged. 11 und 72), f. , °m. (Veghe ? Wyng. 250; Lect. 569), Lerche, „alauda”…

Lewark

MeckWBN

lew·ark

Wossidia MeckWB Lewark f. Lerche; im Vgl.: hei löppt rüm as ne drachtig Leiwark spielt sich auf (1971) Wi @ Poel.

Ableitungen von wark (4 von 4)

bewarken

KöblerMnd

bewarken , sw. V. Vw.: s. bewerken

gewark

DWB

gewark , n. , s. gewerk .

warke

DWB

warke , f. wildente ( nordd. jägersprache ) zeitschr. f. d. wortf. 9, 63 s. warte .

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „wark". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 10. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/wark/meckwb?formid=W00697
MLA
Cotta, Marcel. „wark". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/wark/meckwb?formid=W00697. Abgerufen 10. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „wark". lautwandel.de. Zugegriffen 10. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/wark/meckwb?formid=W00697.
BibTeX
@misc{lautwandel_wark_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„wark"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/wark/meckwb?formid=W00697},
  urldate      = {2026-05-10},
}