lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

TOUP

mhd. bis mnd. · 5 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

BMZ
Anchors
5 in 5 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
28
Verweise raus
8

Eintrag · Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke)

TOUP adj.

Bd. 4, Sp. 60b
TOUP adj. taub. ahd. toub, goth. daubs gr. πεπωρωμένος. Graff 5,351. Ulfil. wb. 42. J. Grimm in H. zeitschr. 6, 12. 7,462. gesch. d. d. spr. 336. top, tobe und gr. tyflów. toube neben toub Jerosch. s. 233. surdus Diefenb. gl. 266. — diu touben ôren er entslôʒ Diemer 325,6. wær wir alle blint oder toup Parz. 290,20. der eine ist toup, der ander ist blint H. Trist. 5435.
2. ohne sinn und empfindung. stumpfsinnig, empfindungslos. absonus sumerl. 2,24. swer des niht merket der ist toub und unfruot MS. 2,30. a. die touben argen heiden Pantal. 1124. vgl. 645. sô hab ich doch ein touben sin Hätzl. 2, 72,2. sô was ich an den witzen toup Parz. 475,6. an der bescheidenheite sô toup und alsô rehte blint troj. 2. a. die sint wider mînen gewalt toup H. zeitschr. 8,178.
3. unsinnig, wütend. des wart der grîse harte toup (: urloup) Kolocz. 162. touber toller hunt narrensch. 95,51 und anm. vgl. Stalder 1,271; doch s. auch top.
4. ohne leben, todt. zur werlde nam er urloub, wande ime was ir liebe toub Pass. 143,59. al die werlt was ir toub Pass. 404,44 K. des wart der kristnen vroude toub Jerosch. 27. b Pf. al ir trûrin was nu toub das. 55. d. ûf daʒ der gotis gloube sô gar niht wurde toube das. 50. b. vgl. 51. b. 87. d. ouch er dô machte toube manchis kristnen mannis lîb das. 159. a. dô machten si vil gar ouch toub vernichteten sie swaʒ durch des tûvels spot genennet was ein abgot Pass. 106,52 K. daʒ wir die betehûs machen toub das. 149,78. die lûte an ungelouben machen toub ihnen den unglauben nehmen das. 335,11.mit genit. ich sol ûf erde sîn des lebenes toub ich sol sterben Pass. 191,16. ouch sô blibin toube des lebens aldâ wol vîrzic kristin Jerosch. 156. a.daher auch besonders
a. öde, wüste. swâ ê lac vil toup diu heide MS. 1,47. a. ein toup gevilde unde wüeste unde wilde Trist. 2505. sô wirt von ir daʒ toube gevilde lûte erschellet troj. 2. c. nîndirt dâ ein winkil bleib, er immûste werdin toub Jerosch. 57. a.
b. von pflanzen abgestorben, trocken. miltou grüeneʒ loup machet toup Frl. l. 13,3. siben kleiniu unt toubiu äber Griesh. pred. 1,98. toube wînreben Pass. 184,61. vgl. toupholz.
2118 Zeichen · 125 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    TOUPadj.

    Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +3 Parallelbelege

    TOUP adj. taub. ahd. toub , goth. daubs gr. πεπωρωμένος. Graff 5,351. Ulfil. wb. 42. J. Grimm in H. zeitschr. 6, 12. 7,4…

  2. 1200–1600
    Mittelniederdeutsch
    tô/upc.

    Mittelniederdeutsches Wb.

    tô/up sich neigen, tendieren, „ Dan ik sin herte hadde bekort Dat id van der kuscheyt vloghe Unde sik to bosen dyngen to…

Verweisungsnetz

29 Knoten, 30 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 3 Hub 1 Wurzel 2 Kompositum 22 Sackgasse 1

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit toup

19 Bildungen · 12 Erstglied · 6 Zweitglied · 1 Ableitungen

toup‑ als Erstglied (12 von 12)

toupet

DWB

tou·pet

toupet , n. , haarwulst über der stirn, gekräuseltes stirnhaar, dasselbe wie toppée s. th. 11, 1, 872; vor dieser eigentlich frz. form seit …

toupheit

Lexer

toup·heit

toup-heit stf. surditas Dfg. 568 c . Dan. 7683. die leide wol ein ganz jâre grôs toubheit an iren sinnen, daʒ si nüt gehœrt, es wêre denne, …

toupholz

Lexer

toup·holz

toup-holz stn. BMZ abgestorbenes, dürres holz Weist. (1,695. 761. 2,49. 549. 4,517. 5,715). Mone 5,301. Ad. 966 1336 . vgl. tôtholz u. Hpt. …

toupieren

DWB

toup·ieren

toupieren , unfranzösische bildung, vgl. toppieren th. 11, 1, 879: die sauberen, weiss toupierten herren und damen Storm 1, 92 ; Kahlenberg …

toupneʒʒel

Lexer

toup·nezzel

toup-neʒʒel swf. BMZ marrubium: toub-, tôbnessel Dfg. 350 a , n. gl. 247 b .

toupsinnic

Lexer

toup-sinnic adj. wütend, wahnsinnig Hb. 135.

toupsühtic

Lexer

toup-sühtic adj. wütend, wahnsinnig Leseb. 1058,1. 12.

toupsuht

Lexer

toup·suht

toup-suht stf. tobsucht, furor Dfg. 253 c ( 16. jh. ) Hb. M. 491. Fasn. 864,35. doubsucht Basl. chr. 1. 23,24. Zimr. chr. 4. 110,27. vgl. to…

toupsühtic

KöblerMhd

toupsühtic , Adj. nhd. „taubsüchtig“, tobsüchtig, wütend, wahnsinnig Q.: LexerHW (15. Jh.) E.: s. toupsuht W.: nhd. (ält.) taubsüchtig, Adj.…

toup als Zweitglied (6 von 6)

altoup

Lexer

al-toup adj. BMZ ganz toup Pass.

mülstoup

KöblerMhd

mülstoup , st. M. Vw.: s. mülstoub*

sunnenstoup

Lexer

sunnen·stoup

sunnen-stoup stm. sonnenstäubchen. in der mâʒe sunnenstoubes kleine Msh. 3,161 b . der kleine s. Ga. 3. 122,440. vgl. sunnenstüppe.

vëderstoup

Lexer

veder·stoup

vëder-stoup adj. unz das pîr vederstaub wirt, federähnlich schäumt Anz. 23,43 ( 1409 ).

Ableitungen von toup (1 von 1)

Toupe

Adelung

Das Toupe , S. Adelung Toppeh .