lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

satul

nur ahd. · 3 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
5 in 3 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
36
Verweise raus
14

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

satul st. m.

Bd. 8, Sp. 238
satul
st. m., mhd. satel, nhd. sattel; mnd. sādel, mnl. sadel (auch f.); afries. sadel; ae. sadol; an. sǫðull. — Graff VI,166 f.
Belege im Nom. Sing., wenn nicht anders angegeben.
sat-ul: Gl 1,260,12 (K). 3,640,1 (2 Hss.). 4,229,9 (clm 14456, Gll. 9. Jh.?). Beitr. 63,455,27 (-ūl). 28 (beide Leiden B. P. L. 191, 13./14. Jh.); -al: Gl 3,651,2; acc. sg. 2,250,57 (M); -el: 3,162,6 (SH A, 3 Hss.). 211,5. 216,17 (beide SH B). 418,71 [HD 2,395]. 448,10 (cgm 5248,2, 9. Jh.). 623,15. 641,11. 692,43 (2 Hss.). Hbr. I,354,117 (SH A); -il: Gl 3,162,7 (SH A). 640,19. 669,14. — sadel: Gl 3,374,6 (Jd).
[satul Sweet, OET S. 96,926 ist wohl nicht ahd., vgl. Tiefenbach, in: Festschr. Hietsch S. 123 (anders Sweet a. a. O. S. 4,7).]
(Reit-)Sattel: pi satal [in quo etiam capistro pro freno, et vervecum pellibus] pro sella [utebatur, Greg., Dial. 1,4 p. 168] Gl 2,250,57 (zu bi + Akk. ‘an Stelle von’ vgl. Ahd. Wb. 1,972). satel sella a sedendo, quasi seda [Hbr. I,354,117] 3,162,6. Hbr. I,354,117 (beide im Abschn. De instrumentis equorum). satel sella Gl 3,211,5. 216,17. 374,6 (im Abschn. De stabulo). 418,71 [HD 2,395]. 448,10 (davor ros, danach reino). 623,15. 640,1. 19. 641,11. 651,2. 669,14. 692,43. soum ł satul sagma 4,229,9. sella satul sagma [zu: sagma, super quo (ein unreiner Mann) sederit, immundum erit, Lev. 15,9] Beitr. 63,455,27. sagma proprie asinarum dicitur lignum latum, ac magnum sed nos pro eo satul habemus [zu ebda.] 28 (vgl. CCCM 189A,522,31); — Vok.-Übers.: sedal satul chuninclih edho himil thronus sella regalis sive caelum Gl 1,260,12 (zur Glossierung entgegen dem lat. Gll.-Zushg., wonach sella ‘Thron, Sessel’ bedeutet, vgl. Splett, Stud. S. 392).
Komp. huntes-, soumsatul; Abl. satulâri; satulôn; vgl. gisetilen.
Vgl. Heyne, Handw. S. 30 f., RGA 26,525 ff.[]
1844 Zeichen · 109 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    satulst. m.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +4 Parallelbelege

    satul st. m. , mhd. satel, nhd. sattel; mnd. sādel, mnl. sadel ( auch f. ); afries. sadel; ae. sadol; an. sǫðull. — Graf…

Verweisungsnetz

44 Knoten, 45 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 2 Hub 1 Wurzel 1 Kompositum 38 Sackgasse 2

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit satul

23 Bildungen · 20 Erstglied · 3 Zweitglied · 0 Ableitungen

satul‑ als Erstglied (20 von 20)

satulackus

AWB

satul·ackus

satulackus st. f. ; mnd. sādelexe. — Graff I,136. satel-hachs: nom. sg. Gl 3,639,19 ( Wien 804, 12. Jh. ). zweischneidige ( Streit- ) Axt: b…

satulakkus

KöblerAhd

satulakkus , st. F. (i) (athem.) nhd. „Sattelaxt“, zweischneidige Streitaxt ne. saddle-axe, twibil ÜG.: lat. bipennis (F.) Gl Q.: Gl (12. Jh…

satulâri

AWB

satul·ari

satulâri st. m. , mhd. sateler, nhd. sattler; as. saduleri ( s. u. ), mnd. sādeler, mnl. sadelare; an. sǫðlari. — Graff VI,167. satalare: ac…

satulbogo

AWB

satul·bogo

satulbogo sw. m. , mhd. satelboge, nhd. sattelbogen; as. sadulbogo ( s. u. ), mnd. sādelbōge; ae. sadolboga; an. sǫðulbogi. — Graff III,40. …

satulgireiti

AWB

satul·gireiti

satulgireiti st. n. ; mnd. sādelgerê i de; an. sǫðulreiði. — Graff II,479. Belege im Nom. Sing., wenn nicht anders angegeben. satal-gi-reit-…

satulgiskirri

AWB

satul·giskirri

satulgiskirri st. n. , mhd. satelgeschirre, nhd. sattelgeschirr . — Graff VI,539. satal-ki-scirr-: nom. sg. -i Gl 3,441,6; -gi-: acc. sg. -i…

satulgiziugi

AWB

satul·giziugi

satulgiziugi st. n. satal-gi-ziugi: acc. sg. Gl 2,727,18 ( M, Wien 2723, 10. Jh. ). Verschrieben: satal-giu-ziugi: nom. sg. Gl 3,651,4 ( Wie…

satul[h]ros

AWB

satul [ h ] ros st. n. , mhd. satelros, nhd. sattelroß. — Graff IV,1180. Belege im Nom. Sing., wenn nicht anders angegeben. satul-hros: acc.…

satulhulft

AWB

satul·hulft

satulhulft ( oder -hulst ( ? ), s. u. ) st. f. — Graff IV,880. 925 s. vv. huluft, satilhalf. satil-hulft: nom. sg. Gl 3,276,55 ( SH b, Adm. …

satulhulst

KöblerAhd

satul·hulst

satulhulst , st. F. (i) nhd. Satteldecke ne. saddle-cloth ÜG.: lat. (hulcitum) Gl Q.: Gl (12. Jh.) I.: lat. beeinflusst? E.: s. satul, hulft…

satulôn

AWB

satulôn sw. v. , mhd. satel(e)n, nhd. satteln; mnd. sādelen , mnl. sadelen; ae. sadolian; an. sǫðla. — Graff VI,167. satal-: 3. sg. prt. ota…

satulros

EWA

satul·ros

satulrosAWB n. a-St., in Gl. seit Beginn des 9. Jh.s: ‚Reitpferd, gesatteltes Pferd; sellarius‘ (as. sadulhross n. ‚Reitpferd‘). Determinati…

satuluuurm

AWB

satuluuurm st. m. — Graff I,1045. satil-uurm: nom. sg. Gl 2,380,1 ( Florenz XVI.5, 12. Jh. ). eine Eidechsenart: satiluurm [ in o, i anteced…

satulwurm

EWA

satul·wurm

satulrosAWB n. a-St., in Gl. seit Beginn des 9. Jh.s: ‚Reitpferd, gesatteltes Pferd; sellarius‘ (as. sadulhross n. ‚Reitpferd‘). Determinati…

satulziug

EWA

satulrosAWB n. a-St., in Gl. seit Beginn des 9. Jh.s: ‚Reitpferd, gesatteltes Pferd; sellarius‘ (as. sadulhross n. ‚Reitpferd‘). Determinati…

satulziug(i)

AWB

? satulziug ( i ) st. n. , nhd. sattelzeug. — Graff V,614 s. v. satalziugi. Verschrieben: sadel-zugo: nom. sg. oder pl. Gl 3,683,17 ( Berl. …

satulāri

KöblerAhd

satulāri , st. M. (ja) nhd. Sattler, Reitknecht, gesatteltes Pferd, Reitpferd ne. saddle-maker ÜG.: lat. sellarius (M.) Gl, sellularius (M.)…

satulōn

KöblerAhd

satulōn , sw. V. (2) nhd. satteln, mit einer Reitdecke bedecken, voll aufzäumen ne. saddle (V.) ÜG.: lat. insternere Gl, phalerare Gl, stern…

satul als Zweitglied (3 von 3)

huntessatul

AWB

hunte·s·satul

huntessatul st. m. — Graff IV,167. Nur im Nom. Sing. huntes-satul: Gl 3,447,5 ( clm 14747, 9. Jh. ). 454,10 ( Berl. Lat. 4 ° 676, 9. Jh. ); …

soumsatul

KöblerAhd

soum·satul

soumsatul , st. M. (a)? nhd. Packsattel, Saumsattel ne. pack-saddle ÜG.: lat. sagma Gl, sella sagmaria Gl Q.: Gl (2. Viertel 9. Jh.) I.: z. …