Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
satul st. m.
st. m., mhd. satel, nhd. sattel; mnd. sādel, mnl. sadel (auch f.); afries. sadel; ae. sadol; an. sǫðull. — Graff VI,166 f.
Belege im Nom. Sing., wenn nicht anders angegeben.
sat-ul: Gl 1,260,12 (K). 3,640,1 (2 Hss.). 4,229,9 (clm 14456, Gll. 9. Jh.?). Beitr. 63,455,27 (-ūl). 28 (beide Leiden B. P. L. 191, 13./14. Jh.); -al: Gl 3,651,2; acc. sg. 2,250,57 (M); -el: 3,162,6 (SH A, 3 Hss.). 211,5. 216,17 (beide SH B). 418,71 [HD 2,395]. 448,10 (cgm 5248,2, 9. Jh.). 623,15. 641,11. 692,43 (2 Hss.). Hbr. I,354,117 (SH A); -il: Gl 3,162,7 (SH A). 640,19. 669,14. — sadel: Gl 3,374,6 (Jd).
[satul Sweet, OET S. 96,926 ist wohl nicht ahd., vgl. Tiefenbach, in: Festschr. Hietsch S. 123 (anders Sweet a. a. O. S. 4,7).]
(Reit-)Sattel: pi satal [in quo etiam capistro pro freno, et vervecum pellibus] pro sella [utebatur, Greg., Dial. 1,4 p. 168] Gl 2,250,57 (zu bi + Akk. ‘an Stelle von’ vgl. Ahd. Wb. 1,972). satel sella a sedendo, quasi seda [Hbr. I,354,117] 3,162,6. Hbr. I,354,117 (beide im Abschn. De instrumentis equorum). satel sella Gl 3,211,5. 216,17. 374,6 (im Abschn. De stabulo). 418,71 [HD 2,395]. 448,10 (davor ros, danach reino). 623,15. 640,1. 19. 641,11. 651,2. 669,14. 692,43. soum ł satul sagma 4,229,9. sella satul sagma [zu: sagma, super quo (ein unreiner Mann) sederit, immundum erit, Lev. 15,9] Beitr. 63,455,27. sagma proprie asinarum dicitur lignum latum, ac magnum sed nos pro eo satul habemus [zu ebda.] 28 (vgl. CCCM 189A,522,31); — Vok.-Übers.: sedal satul chuninclih edho himil thronus sella regalis sive caelum Gl 1,260,12 (zur Glossierung entgegen dem lat. Gll.-Zushg., wonach sella ‘Thron, Sessel’ bedeutet, vgl. Splett, Stud. S. 392).
Komp. huntes-, soumsatul; Abl. satulâri; satulôn; vgl. gisetilen.
Vgl. Heyne, Handw. S. 30 f., RGA 26,525 ff.[]