Eintrag · Köbler As. Wörterbuch
mid Adv., Präp.
mid , Adv., Präp.
- nhd.
- mit
- ne.
- with (Adv. bzw. Präp.)
- ÜG.:
- lat. apud H, cum GlS, Gl, H, SPs, SPsWit, (in) H
- Hw.:
- vgl. ahd. mit; anfrk. mit
- Q.:
- BSp, FM, Gl (Saint Mihiel Bibliothèque Municipale Ms. 25), GlE, GlEe, GlG, GlP, GlPP, GlPW, H (830), PA, SF, SPs, SPsWit, TS
- E.:
- germ. *med, *medi, Präp., mit; idg. *medʰi-, Präp., mit, Pokorny 702; s. idg. *me- (2), Adv., mitten, Pokorny 702
- W.:
- mnd. med, met, mit, Präp., Adv., mit, damit, auch; B.: H mid 3995 C, 675 M, 37 C, 192 M C, 265 M C, 267 M C, 280 M C, 311 M C, 933 M C, 963 M C, 1269 M C, 1332 M C, 1392 M C, 1836 M C, 1935 M C, 2138 M C, 2175 M C, 2653 M C, 2983 M C, 3037 M C, 3316 M C, 3696 M C, 3957 C, 3958 C, 3995 C, 3997 C, 4273 M C, 4561 M C, 4565 M C, 4566 M C, 4826 M C, 5317 C, 5326 C, 5676 C, 5863 C, 108 M C, 290 M C, 291 M C, 356 M C, 442 M C, 459 M C, 509 M C S, 550 M C S, 608 M C, 643 M C, 669 M C, 706 M C S, 713 M C, 799 M C, 1016 M C, 1168 M C, 1180 M C, 1190 M C, 1257 M C, 1271 M C, 1490 M C, 1491 M C, 1636 M C, 1944 M C, 1945 M C, 1998 M C, 2000 M C, 2008 M C, 2088 M C, 2234 M C, 2285 M C, 2381 M C, 2676 M C, 2681 M C, 2699 M C, 2741 M C, 2817 M C, 2831 M C, 2876 M C, 2882 M C, 3323 M C, 3499 M C, 3585 M C, 3597 M C, 3663 M C, 3706 M C, 3714 M C, 3715 M C, 3777 M C, 3996 C, 4000 C, 4001 C, 4011 C, 4013 C, 4188 M C, 4239 M C, 4270 M C, 4338 M C, 4360 M C, 4365 M C, 4381 M C, 4514 M C, 4523 M C, 4532 M C, 4545 M C, 4563 M C, 4676 C, 4682 C, 4683 C, 4701 C, 4716 C, 4720 C, 4721 C, 4735 C, 4737 C, 4777 M C, 4833 M C, 4950 M C, 5054 M, 5119 M, 5256 M C, 5257 M C, 5516 C, 5521 C, 5605 C, 5609 C, 5714 C, 5762 C, 5781 C, 5849 C L, 5916 C, 5922 C, 5930 C, 5970 M, 5 C, 5 C, 7 C, 42 C, 64 C, 95 M C, 114 M C, 158 M C, 220 M C, 279 M C, 299 M C, 432 M C, 476 M C, 478 M C, 541 M C S, 541 M C S, 676 M C S, 682 M C S, 738 M C, 779 M C, 811 M C, 820 M C, 876 M C, 935 M C, 936 M C, 969 M C, 1037 M C, 1045 M C, 1048 M C, 1063 M C, 1090 M C, 1137 M C, 1213 M C, 1237 M C, 1288 M C, 1294 M C, 1318 M C, 1327 M C, 1333 M C, 1360 M C, 1367 M C, 1376 M C, 1441 M C, 1519 M C, 1531 M C, 1532 M C, 1555 M C, 1585 M C, 1593 M C, 1598 M C, 1614 M C, 1718 M C, 1737 M C, 1737 M C, 1758 M C, 1768 M C, 1768 M C, 1848 M C, 1923 M C, 2009 M C, 2009 M C, 2019 M C, 2041 M C, 2044 M C, 2047 M C, 2082 M C, 2107 M C, 2107 M C, 2109 M C, 2170 M C, 2247 C, 2261 M C, 2312 M C, 2365 M C, 2366 M C, 2369 M C, 2390 M C, 2467 M C, 2487 M C, 2513 M C, 2538 C, 2546 C, 2560 C, 2568 C, 2609 M C, 2647 M C, 2733 M C, 2740 M C, 2823 M C, 2826 M C, 2841 M C, 2855 M C, 2893 M C, 2951 M C, 2988 M C, 3009 M C, 3018 M C, 3023 M C, 3036 M C, 3038 M C, 3047 M C, 3049 M C, 3111 M C, 3112 M C, 3156 M C, 3212 M C, 3227 M C, 3236 M C, 3281 M C, 3385 M C, 3428 C, 3499 M C, 3561 M C, 3563 M C, 3567 M C, 3579 M C, 3598 M C, 3604 M C, 3608 M C, 3623 M C, 3626 M C, 3667 M C, 3675 M C, 3675 M C, 3676 M C, 3676 M C, 3677 M C, 3695 M C, 3782 M C, 3792 M C, 3806 M C, 3847 M C, 3853 M C, 3870 M C, 3900 M C, 3990 C, 4061 M C, 4091 M C, 4124 M C, 4130 M C, 4132 M C, 4133 M C, 4165 M C, 4247 M C, 4303 M C, 4312 M C, 4316 M C, 4363 M C, 4429 M C, 4503 M C, 4506 M C, 4506 M C, 4510 M C, 4511 M C, 4537 M C, 4603 M C, 4634 M C, 4702 C, 4760 M C, 4793 M C, 4824 M C, 4832 M C, 4834 M C, 4839 M C, 4899 M C, 4901 M C, 4918 M C, 5063 M C, 5079 M C, 5079 M C, 5079 M C, 5114 M C, 5115 M C, 5153 M, 5187 M C, 5200 M C, 5227 M C, 5244 M C, 5245 M C, 5317 C, 5324 C, 5330 C, 5378 C, 5433 C, 5453 C, 5495 C, 5507 C, 5537 C, 5648 C, 5682 C, 5700 C, 5705 C, 5718 C, 5733 C, 5843 C, 5878 C, 5904 C, 5925 C, 5927 C, 5931 C, 5933 C, 5933 C, 5974 M, 2176 M C, 5318 C, 290 M C, 546 M C S, 706 M C S, 778 M C, 1004 C, 1375 M C, 1383 M C, 1394 M C, 1452 M C, 1452 M C, 1464 M, 1580 M C, 1935 M C, 2241 C, 2270 M C, 2822 M C, 3324 M C, 3473 C, 3482 C, 3488 C, 3559 M C, 3597 M C, 3708 M C, 3709 M C, 4190 M C, 4206 M C, 4211 M C, 4213 M C, 4380 M C, 4815 M C, 4835 M C, 4837 M C, 4840 M C, 4857 M C, 5515 C, 5693 C, 5749 C, 5885 C, 40 C, 165 M C, 237 M C, 310 M C, 379 M C S, 380 M C S, 467 M C, 615 M C, 818 M C, 830 M C, 1403 M C, 1420 M C, 1478 M C, 1681 M C, 1689 M C, 1753 M C, 1760 M C, 1761 M C, 1847 M C, 1863 M C, 1906 M C, 1937 M C, 2053 M C, 2064 M C, 2309 M C, 2545 C, 2559 C, 2577 M C, 2596 M C, 3250 M C, 3330 M C, 3371 M C, 3460 C, 3494 M C, 3497 M C, 3539 M C, 3737 M C, 3762 M C, 3912 M C, 3921 M C, 4166 M C, 4167 M C, 4277 M C, 4329 M C, 4475 M C, 4621 M C, 4642 M C, 4646 M C, 4830 M C, 4981 M C, 5181 M C, 5190 M C, 5300 C, 5329 M C, 5349 C, 5384 C, 5503 C, 5566 C, 5591 C, 5740 C, 5884 C, 5902 C, 777 C, 800 C, 2039 C, 3500 M, 1519 C, 2797 M, 2290 M, 4379 M, 185 M, 2453 M, 2461 M, 2476 M, 3035 M, 3082 M, 3658 M, 2944 M, 3017 M, 757 M, 143 M, 1035 M, 2273 M, 2313 M, 111 M, 4806 M, 747 M, 3330 M, miđ 963 P, 1332 V, 969 P, 1288 V, 1294 V, 1318 V, 1327 V, 1333 V, 1004 P, 5843 L, 5863 L, nid 356 S, midi 675 C, 757 C, 4697 C, 143 C, 1035 C, 2273 C, 2313 C, 111 C, 4806 C, 747 C, 3330 C, mit 777 M, 800 M, 2039 M, 3500 C, met 1519 M, 2797 C, 2290 C, 4379 C, 185 C, 2453 C, 2461 C, 2476 C, 3035 C, 3082 C, 3658 C, 2944 C, 3017 C, Gen miđ Gen 158, Gen 261, Gen 113, Gen 294, Gen 329, Gen 21, Gen 32, Gen 35, Gen 90, Gen 266, Gen 275, Gen 80, Gen 259, Gen 267, mid Gen 187, Gen 296, Gen 328, Gen 44, Gen 72, Gen 78, Gen 228, Gen 272, Gen 142, Gen 250, Gen 272, BSp mid Wa 16, 25 = SAAT 7, 25, Wa 16, 25 = SAAT 7, 25, Wa 17, 12 = SAAT 8, 12, Wa 17, 12 = SAAT 8, 12, Wa 17, 12 = SAAT 8, 12, Wa 17, 13 = SAAT 8, 13, Wa 17, 18 = SAAT 8, 18, Wa 17, 19 = SAAT 8, 19, GlE mid Wa 46, 29b = SAGA 177, 29b = Gl 1, 709, 57, Wa 46, 30b = SAGA 177, 30b = Gl 1, 709, 58, mit Wa 46, 26a = SAGA 177, 26a = Gl 1, 709, 13, GlEe mid Wa 48, 14b = SAGA 96, 14b = Gl 4, 287, 24, Wa 48, 15b = SAGA 96, 15b = Gl 4, 287, 24, Wa 54, 35b = SAGA 102, 35b = Gl 4, 296, 44, Wa 57, 19a = SAGA 105, 19a = Gl 4, 299, 20, Wa 57, 12b = SAGA 105, 12b = Gl 4, 299, 44, Wa 61, 15b = SAGA 109, 15b = Gl 4, 304, 23, als Instrumental Wa 52, 32a = SAGA 100, 32a = Gl 4, 292, 8, Wa 53, 27b = SAGA 101, 27b = Gl 4, 295, 3, Wa 61, 19b = SAGA 109, 19b = Gl 4, 304, 26, mit Wa 48, 11a = SAGA 96, 11a = Gl 4, 286, 26, FM med 28, 22 = SAAT 28, 22, Wa 35, 38 = SAAT 35, 38, mid Wa 31, 13 = SAAT 31, 13, GlG mit Wa 63, 10b = SAGA 71, 10b = Gl (nicht bei Steinmeyer), GlP mid 75, 19a = SAGA 122, 19a = Gl 1, 374, 21, PA mid Wa 12, 9 = SAAT 310, 9, Wa 13, 16 = SAAT 311, 16, Wa 13, 17 = SAAT 311, 17, Wa 14, 8 = SAAT 312, 8, Wa 14, 25 = SAAT 312, 25, Wa 15, 4 = SAAT 313, 4, GlPP nul (= mit?) Wa 88, 5b = SAGA 237, 5b = Gl (nicht bei Steinmeyer), GlPW mid Wa 90, 15b = SAGA 78, 15b = Gl 2, 576, 25, Wa 93, 2a = SAGA 81, 2a = Gl 2, 578, 31, Wa 93, 4a = SAGA 81, 4a = Gl 2, 578, 37, Wa 94, 18b = SAGA 82, 18b = Gl 2, 580, 32, Wa 98, 6b = SAGA 86, 6b = Gl 2, 584, 45, míd Wa 95, 32a = SAGA 83, 32a = Gl 2, 581, 21, Wa 97, 6a = SAGA 85, 6a = Gl 2, 583, 8, Wa 99, 9a = SAGA 87, 9a = Gl 2, 585, 7, Wa 101, 15a = SAGA 89, 15a = Gl 2, 585, 21, Wa 103, 9a = SAGA 91, 9a = Gl 2, 588, 78, Wa 90, 16b = SAGA 78, 16b = Gl 2, 576, 26, Wa 101, 16b = SAGA 89, 16b = Gl 2, 587, 56, SF mid Wa 19, 17 = SAAT 31, 17, SPs mid mi mecum Ps. 33/3 = Tiefenbach Ps. 33/4 = SAAT 322, 31 (Ps. 33/3), SPsWit (m)id Ps. 85/6, Gl (Saint Mihiel Bibliothèque Municipale Ms. 25) mit in SAGA 261, 7 = Thoma S. 13, 7 = Meineke Nr. 272a, TS mid Steinmeyer, E., Kleinere althochdeutsche Sprachdenkmäler, Nr. 63, S. 367, 4 = SAAT 334 B 4; Kont.: H endi im thea geƀa drôgun gold endi uuîhrôg endi myrra thar mid 675
- Son.:
- ahd.: Präf, vgl. Wortschatz der germanischen Spracheinheit, unter Mitw. v. Falk, H., gänzlich umgearb. v. Torp, A., 4. A., 1909, S. 306, Berr, S., An Etymological Glossary to the Old Saxon Heliand, 1971, 279, Behaghel, O., Die Syntax des Heliand, 1897, S. 2, 67, 86, 87, 93, 325, § 250, S. 144 (zu H 2826), Behaghel, O., Der Heliand und die altsächsische Genesis, 1902, S. 12 (zu 259), Kauffmann, F., Die Rhythmik des Heliands, PBB 12 (1887) S. 348 (zu H 4277), Pratje, H., Dativ und Instrumentalis im Heliand, 1880, S. 45-52, S. 59 (zu H 2476), S. 48 (zu H 3921), Sievers, E., Heliand, 1878, S. 480, 10, 26, S. 488, 26f., S. 493, 39f., S. 489, 35 (zu H 108 vielleicht ist mid is rôcfatun mit thionon zu verbinden), Anmerkungen, S. 501 (zu H 40), mid in 3714 C, 4188 C, 1441 C, 2109 C, 3604 C, 4165 C, 4312 C, 4603 C, 5114 C mit Instrumental, mid in 1847 C, 4277 M, 4981 C mit Dativ