lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

koufman

ahd. bis mhd. · 9 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
9 in 9 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
42
Verweise raus
32

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

koufman st. m.

Bd. 5, Sp. 353
koufman
st. m., mhd. koufman, nhd. kaufmann; mnd. kôpman, mnl. coopman; afries. kapmon, kopman; ae. céapman; an. kaupmaðr. — Graff II,742.
chouf-man: nom. sg. Gl 3,139,63 (SH A, 2 Hss., 1 Hs. -ov-). 348,31 (SH i; -ov-). 425,50. 428,3 (-ov-). 4,35,42 (Sal. a 1, 2 Hss., 1 Hs. -ov-). 45,14 (Sal. a 1; -ov-). Meineke, Ahd. S. 26,33 (Sal. a 1; -ov-); gen. sg. -]nes Gl 1,539,47 (M, 5 Hss., 1 Hs. -ov-); -]nis 49/50 (M, 2 Hss.). 50 (M, 2 Hss., 1 Hs. -ov-); dat. sg. -]ne 807,52 (M, 2 Hss.); nom. pl. -] 648,29 (M, 5 Hss.); gen. pl. -]ne 3,409,62 [HD 2,76] (-ov-); chouff-: gen. sg. -]nes 1,539,49 (M, Göttw. 103, 12. Jh.); chof-man: nom. sg. 4,35,43 (Sal. a 1, clm 22201, 12. Jh.); nom. pl. -]na 1,648,31 (M, clm 22201, 12. Jh.; zur a-Dekl. vgl. Matzel S. 111, Braune, Ahd. Gr.14 § 239 Anm. 4); gen. pl. -]ne 504,69 (M, clm 22201, 12. Jh.). — cauf-man: nom. sg. Gl 4,221,46 (Ja); couf-: dass. 2,23,34 (Paris Lat. 16668, 9./10. Jh.). 3,139,64 (SH A; -ov-). 186,15 (SH B; kov-). 381,44 (Jd). 46 (Jd). 396,18 (Hildeg.; k-). Hbr. I,290,286 (SH A; k-); nom. pl. O 2,11,25 (k-); dat. pl. -]non 17 (k-); cof-: nom. sg. Gl 3,139,64 (SH A; k-); cohf-: dass. 186,15 (SH B, Brix. Bll., 13. Jh.; vgl. cohf Gl 4,205,30). — coup-man: nom. sg. Gl 3,382,2 (Jd).
Verschrieben: chous-manne: nom. pl. Gl 1,648,32 (M, 2 Hss., darunter clm 17403, 13. Jh.); wohl auch verschrieben unter Einfluß der lat. Endg. (?): chouf-mannes: nom. pl.? 30/31 (M, Göttw. 103, 12. Jh.); zur a-Dekl. vgl. Braune a. a. O. 1) Kaufmann, Händler (vgl. Voetz, Komp. S. 162—174): chofmanne [non calcaverunt eam (sc. semita) filii] institorum [, nec pertransivit peream leaena, Job 28,8] Gl 1,504,69 (9 Hss. koufâri). choufman [Graecia, Thubal, et Mosoch, ipsi] institores (3 Hss. institores, 6 institutores, vgl. Diefb., Nov. Gl. S. 218) [tui: mancipia, et vasa aerea advexerunt populo tuo, Ez. 27,13] 648,29. coufman [aut dentes stridant in potu forte bibentum, ni fallax] caupo [strofas infundat aquosas, qui solet interdum mercantes fallere, Aldh., De octo princ. vit. = De virg. 2796] 2,23,34. chovfman mercator 3,139,63. Hbr. I,290,286 (beide im Abschn. De variis officiorum vocabulis ł operariis). Gl 3,186,15. folicio mercator 396,18. negotiator 381,44 (darauf nundinator idem, Steinm.). autionator 46. institor 382,2. 425,50. 4,221,46. chovfmanne institorum 3,409,62 [HD 2,76] (in lat. Text). chovfman argonavis 4,35,42 (zur Deutung des sonst nicht so bezeugten lat. Lemmas vgl. Voetz a. a. O. S. 169, der an den seefahrenden Händler denkt). Meineke, Ahd. S. 26,33. caupo Gl 4,45,14. zistiaz er thie skrannon then selben koufmannon, joh allaz thaz gisidili [vgl. (Jesus) mensas numulariorum et cathedras vendentium columbas evertit, Matth. 21,12] O 2,11,17. interent iz (betahûs) ouh filu fram alle these koufman joh these mezelara 25; in einem Vergleich: choufmannes [facta est (sc. eine tüchtige Frau) quasi navis] institoris (2 Hss. institoris, 7 institutoris, -es) [, de longe portans panem suum, Prov. 31,14] Gl 1,539,47 (1 Hs. krâmâri). choufmanne [iterum simile est regnum caelorum] homini negotiatori [, quaerenti bonas margaritas. Inventa autem una pretiosa margarita, abiit, et vendidit omnia quae habuit, et emit eam, Matth. 13,45] 807,52. 2) gekaufter Knecht (vgl. Voetz a. a. O. S. 172): chovfman empticius Gl 3,348,31. 428,3.
3413 Zeichen · 179 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    koufmanst. m.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    koufman st. m. , mhd. koufman, nhd. kaufmann; mnd. kôpman, mnl. coopman; afries. kapmon, kopman; ae. céapman; an. kaupma…

  2. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    koufmanstm.

    Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +5 Parallelbelege

    koufman stm. pl. koufman Trist. 2158 u. ö. und koufliute. kaufmann, handelsmann, der zu lande und wasser umher reiset, u…

Verweisungsnetz

39 Knoten, 50 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 8 Kompositum 30 Sackgasse 1

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit koufman

16 Bildungen · 14 Erstglied · 2 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von koufman 2 Komponenten

kouf+man

koufman setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

koufman‑ als Erstglied (14 von 14)

koufmanahoubit

AWB

koufmana·houbit

koufmanahoubit st. n. ( zum Ansatz als Komp. vgl. Voetz, Komp. S. 170 ff. ). — Graff IV,758. chouf-mana-houbit: nom. sg. Thoma, Glossen S. 4…

koufmannekirche

MWB

koufmannekirche swF. Genossenschaftskirche der in Erfurt ansässigen Kaufleute: der schultheize [...] sal liehin alliz daz guot, da man eme v…

koufmanschaft

Lexer

koufman·schaft

kouf-man-schaft stf. BMZ handel, kaufmannschaft Halt. k. trîben, mercari Voc. 1482. k. treiben mit schloern Ring 17 a , 18. sei wil uns lêre…

koufmanschaz

Lexer

koufman·schaz

kouf-man-schaz stm. f. BMZ handelsgut, waare Kell. Narr. Chr. 2,136,6; 4. 165, 8; 5. 321,3. md. koufmanschat Jer. 18789 var. ; auch als fem.…

koufmanshabe

KöblerMhd

koufman·s·habe

koufmanshabe , st. F. nhd. Kaufmannshabe, Kaufmannsgut Q.: DRW (1488) E.: s. koufman, habe (2) W.: nhd. DW- L.: DRW

koufmanskorn

KöblerMhd

koufman·s·korn

koufmanskorn , st. N. nhd. Kaufmannskorn, ein Münzfeingehalt Q.: Urk (1460) E.: s. koufman, korn (1) W.: nhd. DW- L.: DRW

koufmansmarc

MWB

koufman·s·marc

koufmansmarc stF. ‘bei Kaufleuten gebrauchte Zählmark’ (DRW; vgl. Schrötter, Münzk. S. 301): per marcam mercatorum, que vulgariter koufmans …

koufmansreht

KöblerMhd

koufman·s·reht

koufmansreht , st. N. nhd. Kaufmannsrecht Q.: StRWien (um 1300) E.: s. koufman, reht (1) W.: nhd. DW- L.: DRW

koufmansvruht

KöblerMhd

koufman·s·vruht

koufmansvruht , st. F. nhd. Kaufmannsfrucht, Frucht von einer zum Handel geeigneten Beschaffenheit Q.: DRW (um 1350) E.: s. koufman, vruht W…

koufman als Zweitglied (2 von 2)

lîtkoufman

MWB

lîtkoufman stM. Zeuge, der bei einem Kauf herangezogen wird und dem → lîtkouf 2 beiwohnt: her wert seyn leyp und seyn gut pas, danne man yn …

lītkoufman

KöblerMhd

līt·koufman

lītkoufman , st. M. nhd. „Leitkaufmann“, bei einem Kauf herangezogener Zeuge Q.: SchöffIglau (vor 1416?) E.: s. lītkouf, man (1) W.: nhd. DW…

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „koufman". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 10. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/koufman/awb?formid=K01427
MLA
Cotta, Marcel. „koufman". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/koufman/awb?formid=K01427. Abgerufen 10. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „koufman". lautwandel.de. Zugegriffen 10. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/koufman/awb?formid=K01427.
BibTeX
@misc{lautwandel_koufman_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„koufman"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/koufman/awb?formid=K01427},
  urldate      = {2026-05-10},
}