Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
grâd st. m.
st. m. (Lehnwort aus lat. gradus; vgl. dazu DWb. IV,1,5,1660 ff., vgl. Frings, Germ. Rom. II,16 f.), mhd. grât, grêde, nhd. grad; mnd. grât, mnl. graet; afries. grad; ae. grád; vgl. an. gráða f. — Graff IV,311.
grâten: dat. pl. NpXgl 118 Epil. (S. IX,11). — grad: acc. sg. Gl 4,145,11 (Sal. c); dat. pl. -]in Nc 734, 29 [67,14/15] (-â-).
Als Übertritt später Belege zur i-Dekl. erklären sich wohl: gradi: nom. pl. (?) Gl 3,180,69 (SH B); grethde: nom. pl. (?) 394,13 (Hildeg.; oder grêde f.? Vgl. Lexer, Hwb. 1,1076).
Vielfach noch im ahd. Text mit lat. Endungen verwendet, diese Belege entfallen hier.
(Treppen-)Stufe: wan er wande daz er daz werch vollevrumen solti . so liebsangoter sa dem selben werche (den Stufen zum Tempel) . ih meine den quindecim gradibus (fivnfzehen graten) mit alse manigeme salmen NpXgl 118 Epil. (S. IX,11); hierher wohl auch: grad gradum Gl 4,145,11. gradi gradus 3,180, 69 (im Abschn. De sacris aedificiis). grethde gramizel gradus 394,13 (Hildeg.; neben sanctuarium, altare); übertr.: Rang: uuaren daranah zeladonne . gnuoge hoho gesezene aftir iro gradin post quos complures alti pro suis gradibus caelites convocandi Nc 734,29 [67,14/15].
Abl. grâdal; grâden (?).