lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

cella

Lex. bis lat. · 3 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
4 in 3 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
0
Verweise raus
2

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

cella f.

Bd. 2, Sp. 435
1. cella, -ae f. ze-zella: p. 436,57.59. -elhacelha: p. 436,59. I strictius MLWi. q. spatium cavum (circumclusum), cavitas, camera(umschlossener) Hohlraum, Zelle, Kammer: A natur.: 1 spectat ad corpora animantium: a in univ.: MLWConstant. Afric. theor. 3,21 p. 12aV quamdiu aer in -acella pulmonis sit (MLWAlbert. Stad. Troil. 4,369). MLWAlbert. M. Iob 31,17 (ed. M. Weiss. 1904) in -acella buccae. b de caverna cerebri: MLWMetell. Quir. 7,33 -ascellas ... triplices ... cerebrum gerit. MLWNivard. Ysengr. 4,114 (de asino) hoc verbum -acella posteriore tene. MLWRahew. (?) dial. p. 531,18 memorialis -ęcellę angustia. MLWAlbert. M. sacram. 66 p. 46,56 in vertice ... est -acella logistica MLWeqs. animal. 1,519 qui (spiritus) ... in -ascellas animalium virtutum excitarent inflammationem. MLWEberh. Alem. labor. 120 -acella ... terna sapit MLWeqs. 2 spectat ad favos: MLWAnselm. Mog. Adalb. 396 brevibus -iscellis stipat apis donaria mellis. B archit.: 1 promptuarium, cellariumLager-, Vorratsraum, Keller (cf. MLWGloss. II 701,51 St.-S. -iscellis kelleron): a proprie: MLWEpist. var. I 33,14 ab his, qui -ascellas provident, omnibus refectio praebeatur. MLWWalahfr. Gall. 2,16 -amcellam flamma corripiens. MLWCarm. Bur. B 37,6,5 ve ..., qui -amcellam pigmentariam ... rapis! (v. MLWcomm. ad MLWl.). 92,23,3 -ecelle (vasa W) mellis, olei, Cereris, Lyei. MLWAlbert. M. veget. 7,181 -acella ... vinaria ad aquilonem aperta MLWeqs. MLWal. v. et p. 437,30. b in imag.: Wolfhelm. carm. 20 (MLWPL 154, 420D) scripturarum ... -acella sacrarum. Herm. Ios. hymn. 1,2,4 (MLWAnalHymn. 50. 1907. p. 537) o puellae ..., Dei -aecellae. 2 conclave ad habitandum vel laborandum sim. aptum, cubiculum Wohn- oder Arbeitsraum, Zimmer (cf. MLWGloss. I 610,48 St.-S. -amcellam chamara): a spectat ad domos privatas vel publicas: MLWWalth. Spir. Christoph. I 14 -acella meritorii vitam ... iocundissimam nobis instituit. MLWTheod. Amorb. Mart. 18 eduxerunt ... virum de -acella iudicii. MLWLamb. Hersf. annal. MLWa. 1077 p. 290,9 episcopos ... separatos precepit papa singulis -iscellis solitarios includi. MLWCarm. Bur. B 175,5,3 cum sis ... in hac -acella eqs. al. tuguriumHütte: MLWEpist. Bonif. 80 p. 175,25 per -ascellas rusticorum. de spelunca erinacei: MLWEcbasis capt. 1137 latis ... considere -iscellis. b spectat ad habitacula eremitarum vel secessus: MLWMilo Amand. 6 (MGMer. V p. 475,37) quasi heremita in -acella artissima. MLWRimb. Anscar. 35 p. 66,35 -amcellam ... habebat, quam appellabat quietum locum. MLWBruno Querf. fratr. 1 heremiticam vitam singulari -acella ducere. MLWThietm. chron. 8,8 assiduis oracionibus ... -amcellam ... ornavit solitaria. MLWal. c spectat ad monasteria: α in univ.: MLWRud. Fuld. Leob. 15 in communi -acella monasterii manere. MLWConsuet. Trev. 16 p. 18,15 ad -amcellam sibi deputatam redit praevaricator praecepti. MLWChart. [] Carniol. II 300 prior ... obligavit se ad faciendam unam -amcellam ... singulis annis, quousque -arumcellarum numerus ... sit perfectus. MLWal. β de conclavibus ad usus particulares aptis: MLWBeda hist. eccl. 3,27 p. 192,14 per -ascellas magistrorum. Donat. Ermenl. 1 (MGMer. V p. 686,9) in -acella novitiorum probatus. MLWCapit. reg. Franc. 170,34 ut novicius in -acella hospitum ... serviat (cf. MLWOtto Frising. chron. 7,35 p. 370,32 in -amcellam hospitalem). Vita Sadalb. 21 (MGMer. V p. 62,2) ad -amcellam officinae. MLWDesid. Cas. dial. 2,7 p. 1131,1 e -acella, in qua infirmi fratres quiescere erant soliti. MLWal. C techn. MLWi. q. fundaFassung: MLWCarm. Bur. B 92, 53,2 ebur ... medium clausit auri -acella. II latius MLWi. q. monasterium (parvum), abbatia (parva) (kleines) Kloster, (kleine) Abtei: A proprie: 1 de monasteriis sui iuris: a gener.: MLWDipl. Merov. I 2 p. 4,8 in loco ..., ubi oratorium et -amcellam sibi et suis monachis ... construeret Carilephus (MLWWillib. Bonif. 6 p. 27,4. MLWVita Otton. Bamb. III 16. MLWal.). MLWCapit. reg. Franc. 47,9 quod non liceat ... abbates plurima monasteria aut -ascellas habere. MLWArdo Bened. 22 constituit Benedictus locis congruis -ascellas, quibus ... posuit fratres. MLWTransl. Viti 9 ad -amcellam pervenerunt quandam nomine Augia. MLWHaimo (?) Wilh. 23 p. 220,3 officia intra vel extra -amcellam gerenda. MLWFund. Hild. 7 episcopus, qui -amcellam canonicorum regularium ... fundavit. MLWConsuet. Marb. 352 (Spicil. Friburg. X. 1965) quę (breves) mittendę sunt ... per -ascellas (claustra L). saepissime. b iur. de possessione, traditione, statu sim.: MLWChart. Epternac. 24 p. 59,21 (a. 714) mansionile ad ipsam -amcellam delegavimus. MLWVita Willeh. 8 qui (rex) ... dedit ei in benefitium quandam -amcellam. MLWDipl. Arnulfi 140 p. 212,38 contulit ... -amcellam ... sancti Miniati cum cellula sanctae Mariae. MLWCod. Odalb. 44a p. 107,10 archiepiscopus ... tradidit ... -amcellam cum ęcclesiis, aedificiis et curtibus (MLWDipl. Ludow. Germ. 178 p. 256,15 [spur. MLWs. X.MLWex.] -amcellam iuris sui [MLWsc. imperatoris]. MLWal.). MLWChart. Turic. 279 p. 164,12 predium ... dederunt ad -amcellam Einsidellon nuncupatam MLWeqs. MLWDipl. Loth. III. 84 p. 131,41 decrevit ... -amcellam ... non subdi nec subesse iugo alicuius. MLWal. 2 de monasteriis filialibus vel subiectis (interdum accedente notione villae pertinentis, curtis, MLWe. g. l. 41. de re v. MLWFeine, Rechtsgesch. p. 160): a gener.: MLWForm. Wisig. 45 ut me in -amcellam monasterii ... permanendum praeciperes (sc. episcopus). MLWChart. Fuld. B 175b p. 267,33 -acella nostra iuxta fluvium Sala. MLWEpist. var. I 33,5 ne forte in -iscellis sub laicis constituti sine confessione ... moriantur senes. MLWWandalb. Goar. MLWapp. p. 372,25 qua ex causa -acella beati Goaris monasterio Prumiae fuerit sociata MLWeqs. MLWRud. Fuld. mirac. 1 per -ascellas ... ecclesias ... construxit Hrabanus. MLWAnnal. Altah. MLWa. 1071 p. 81,25 rex -amcellam, quam abstulerat, reddidit. MLWal. b iur. de possessione, traditione, statu sim.: MLWDipl. Merov. I 31 p. 30,25 per quae (praedia) ea, quae competerent monasterio vel locis -arumcellarum, compleret abbas. MLWDipl. Pipp. 16 p. 23,36 tradimus ... ad ... sacratissimum locum ... -amcellam iure proprietatis nostrae. MLWDipl. Karoli III. 92 accipiens ... -amcellam infra monasterium constructam MLWeqs. MLWDipl. Otton. III. 314 confirmamus cuidam -aecellae ... ad Cluniacum monasterium ... pertinenti ... omnes res. MLWDipl. Loth. III. 120 p. 199,35 ecclesiam ... cum lx -iscellis suis. MLWal. B in nom. propr.: 1 locorum: MLWDipl. Merov. I 3 p. 6,8 cui (locello) vocabulum est C-aCella. MLWTrad. Frising. 201 in loco, qui dicitur Ad C-aCella ([‘Bayerischzell’]. 901 Z-aZella. MLWAndr. Strum. Ioh. 56 Ad C-asCellas Veteres). 1086 curtam unam Alprihchescella nominatam. MLWTrad. Patav. 1398 de Zelha inferiori lx denarii. MLWChart. Turic. 417 p. 299,15 de C-aCella Episcopi (Bischofszell). saepe. 2 hominis: MLWChart. Rhen. med. II MLWapp. 14 p. 390,21 (a. 1200) pro domino Reinhardo de C-aCella. Erb
7154 Zeichen · 485 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Cella

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +1 Parallelbeleg

    Cella , lat., Gemach, Kammer, Wohnung, daher das deutsche Zelle. In den alten Tempeln war cella der abgesonderte Ort, wo…

  2. Latein
    cellaf.

    Mittellateinisches Wb. · +1 Parallelbeleg

    1. cella , -ae f. ze- zella : p. 436,57.59. -elha celha : p. 436,59. I strictius MLW i. q. spatium cavum (circumclusum),…

Verweisungsnetz

6 Knoten, 2 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Kompositum 2 Sackgasse 4

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit cella

61 Bildungen · 11 Erstglied · 50 Zweitglied · 0 Ableitungen

cella‑ als Erstglied (11 von 11)

Cellamare

Herder

cella·mare

Cellamare (Tschellamare) Antonio Giudice, Herzog von Giovenazza, Fürst von C., geb. 1657 zu Neapel, in Spanien erzogen, war span. Gesandter …

*cellanus

MLW

cella·nus

* cellanus , -i m. eremita — Einsiedler, Klausner : MLW Vita Elig. 2,40 capit. p. 668,17 ubi cuidam -o cellano apparens miraculum in vinum d…

cellararia

MLW

cellararia MLW sim. v. celler- celleraria .

cellare

MLW

cellare v. MLW cellarium . Erb

cellaria

MLW

cella·ria

1. cellaria (cela-, -leria, celera) , -ae f. 1 femina res domesticas administrans — (Haus-, Wirtschafts-)Verwalterin, Kellermeisterin : MLW …

cellari(e)nsis

MLW

cellari(e)nsis MLW subst. decima pro suibus saginandis persolvenda — Schweinemaststeuer ( cf. MLW Schröder-Künßberg, Rechtsgesch. p. 206): M…

cellariolum

MLW

cellariolum , -i n. cellarium parvum — kleiner Keller : MLW Chart. Basil. C I 326 (a. 1257) dimidiam partem cuiusdam -i cellarioli ad domum …

Cellarius

Herder

Cellarius , Christoph, geb. 1638 zu Schmalkalden, gest. 1693 als Professor der Beredtsamkeit und Geschichte in Halle, verdienter Schulmann u…

cella als Zweitglied (30 von 50)

*alvicella

MLW

* alvicella , -ae f. (orig. inc.) nomen plantae — Pflanzenname : MLW Ioh. sacerd. 57 olei -e alvicelle . Baader

ancella

MLW

ancella v. MLW ancilla . Prinz

arcella

MLW

arc·ella

arcella (arch-) , -ae f. (parva) cista, (parvum) scrinium — (kleiner) Kasten, (kleiner) Schrein : 1 proprie de receptaculo : a pecuniae, rer…

ascella

MLW

asc·ella

1. ascella , -ae f. (m. asellus: MLW l. 32) MLW script. : osc- oscella : MLW Gloss. III 437,9 St.-S. pris- priscella : MLW l. 43. assc- assc…

aucella

MLW

aucella , -ae f. avis parva — kleiner Vogel ( cf. MLW Gloss. I 589,32 St.-S. -as aucellas , MLW i. parvas aves, ab ave dirivatur, MLW i. fuk…

*auricella

MLW

1. * auricella , -ae f. auris — Ohr : MLW Carm. var. Walther 1,67,4 vix munitur pilleo rigens -a auricella . Baader

barcella

MLW

barc·ella

barcella , -ae f. parva barca — kleine Barke : Marcus chron. ( MLW MGScript. XIV p. 53,27; MLW s. XIII.) -am barcellam faciatis parrari . Hu…

Barchilla, Barcella

Herder

Barchilla, Barcella , span. Getreidemaß, in Alikante = 1035, auf Minorca 606 1 / 6 , in Valencia 839 3 / 4 par. Kubik-Zoll.

*boticella

MLW

* boticella v. * MLW buticella . Pape

buccella

MLW

buc·cella

buccella (buce-) , -ae f. (?m. vel n.: MLW l. 24,48) MLW script. : pu-: MLW Gloss. I 523,51 St.-S. 812,45. bo-: MLW l. 45. MLW metr. būce-: …

cambucella

LmL

cambucella -ae f. Stab oder Schlägel zum Anschlagen von Glöckchen — rod or mallet used to strike bells [s.XV] LmL Paul. Paulir. 7, 3, 1 p. 1…

cancella

MLW

cancella v. MLW cancellus . Heßler

cincella

KöblerAhd

cincella , F. nhd. Mücklein ne. midge ÜG.: lat. scinifes Gl Q.: Gl (8. Jh.) I.: lat. beeinflusst?

*cinicella

MLW

? * cinicella , -ae f. ( MLW orig. MLW inc. , nisi subest senicla) species herbae — Pflanzenart : MLW Tract. de aegr. cur. p. 185,23 de lent…

*circella

MLW

* circella v. * MLW cercella .

*clavicella

MLW

* clavicella , -ae f. clavis (parva) — (kleiner) Schlüssel : MLW Catal. thes. Germ. I 82,26 (Mittelalterl. Schatzverz. I. 1967; MLW a. 870) …

*corticella

MLW

1. * corticella , -ae f. (cortex) folliculus (grani) — (Getreide -)Hülse, Schale : Gloss. MLW med. MLW cod. Trev. p. 150,9 glumula -a cortic…

*culticella

MLW

* culticella v. MLW 2. * corticella . Pörnbacher

*curtiscella

MLW

] * curtiscella v. MLW 2. * corticella . Hellmuth

*damicella

MLW

dami·cella

* damicella (-ixe-) , -ae f. ( MLW ital. damigella) princeps femina — Fürstin, Herrscherin : MLW Annal. Plac. MLW a. 1238 p. 480,34 ubi (sc.…