Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
min indecl. n.
indecl. n., s. min adv.
min: nom. sg. S 221,6. 246,25. 260,5 (alle B). Nk 393,12. 418,5. 464,27. 467,8. 14 [34,9. 60,10. 109,21. 112,11. 17]; acc. sg. S 190,5. 198,23. 228,15. 229,9 (alle B). Nb 242,26. 27 [193,19 (2)]. Nk 418,4. 462,25. 463,18. 19 [60,8. 107,13. 108,7. 8]. 1) geringere Menge, geringere Anzahl, geringeres Maß (an): a) ohne Bezugsgröße: .. in chaltem lantscaffim mer ist kiduruftigot in vvaramem .. min quia in frigidis regionibus amplius indigetur, in calidis vero minus S 260,5. sid ... die alemahtige nesint . tie echert ubel gemugen . so skinet . taz tie min gemugen cum ... eosdem qui mala possunt . minus posse manifestum est Nb 242,26 [193,19]; hierher vielleicht auch: daz min hebit in uns chnuat samftes pittames trvhtinan daz dera ensti sinera zuatue vns helfa quod minus habet in nos natura possibile S 190,5 (vgl. Ahd. Wb. 4,544 f. s. v. habên; oder min wie lat. minus im Sinne von ‘non’ (vgl. dazu Masser, Komm. Ben.reg. S. 69) zu verstehen u. zu min adv. unter 2 zu stellen?). .. danta min qhuemant .. reliqui omnes in vespera dicenda sunt. Et quia minus veniunt tres psalmi ideo dividendi sunt 228,15; mihhilu min viel weniger: .. peitit, daz min obana kescribana mez .. mihhilu min .. ubi autem necessitas loci exposcit, ut nec suprascripta mensura inveniri possit, sed multo minus 246,25; — bei explizit ausgeführtem Vergleich: mit Konj. thanne: uuanda er min gemag . tanne guot . pe diu negemag er nieht Nb 242,27 [193,19]; mit fona (vgl. Ahd. Wb. 3,1131): daz ist, das neonaldre min fona zuelifin salmono uueomichili zi uuahtom .. sin kachuetan id est, ut numquam minus a duodecim psalmorum quantitate ... dicantur S 221,6. (diejenigen Mönche) dea min fona saltare .. kiuuonaheitim duruh uuehchun umbiucirh singant qui minus a psalterio cum canticis consuetudinariis per septimanae (Hs. septe-) circulum psallunt 229,9; b) mit Bezugsgröße im partitiven Gen.: so huuaz so in scaffum fater hiuuiskes piderbii sinera min megi findan quicquid in ovibus pater familias utilitatis eius minus poterit inveniri (Ausg. Daab invenire) S 198,23; bei explizit ausgeführtem Vergleich, mit Konj. thanne: tero qualium sumelichiz . iehent sie min ganzi . unde min rehtis haben . danne daz ander minus autem habere alterum altero sanitatem aiunt . et iustitiam minus alterum altero habere Nk 463,18. 19 [108,7. 8]. 2) das Weniger, Wenigersein, als philosophischer Terminus bei N, häufig neben mêr indecl. n. (vgl. Jaehrling S. 132 f.): a) ohne Bezugsgröße: ioh uuiz selbiz uuirdit mer unde min sed et ipsum a se magis et minus dicitur Nk 393,12 [34,9]. qualia ladent sih ana ungelicho iro qualitatem . sumiu mer . sumiu min suscipit autem qualitas et magis et minus 462,25 [107,13]. uuarmin unde chuelin sint uuideruuartig . so sint ouh uuarmen unde chalten . fro sin unde leidig sin. So uuirdet ouh an in . mer unde min calefacere enim ad frigidum facere contrarium est . et calidum fieri ad frigidum fieri . et delectari ad contristari. Sed et magis et minus 467,14 [112,17]; ferner: 418,4. 5. 464,27 [60,8. 10. 109,20] (alle minus); b) mit Bezugsgröße im Gen. als logischem Subj.: tiudir bezeichenent tuon alde dolen . diu sint ofto ein anderen uuideruuartig. Unde mag uuerden iouuederes . mer ioh min recipit autem facere et pati contrarietates . et magis et minus Nk 467,8 [112,11].
Vgl. min adv.; minnira indecl. n.