lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

Lus

ahd. bis spez. · 12 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

ElsWB
Anchors
16 in 12 Wb.
Sprachstufen
6 von 16
Verweise rein
69
Verweise raus
28

Eintrag · Elsässisches Wb.

Lus

Bd. 1, Sp. 615b
Lus [Lýs O. Barr Str. Betschd. Lobs. Han.; Lys M. Molsh. Geisp. K. Z. Lohr Rauw.; Làùs, Pl. Læis Bühl, Løỳs, Lèis Rosteig, sonst Pl. Lís; Demin. Líslə, Lísl, Læisl] f. 1. Laus. Der het Gëld wie Lüs Str. Rda. Dër hat Lüs wie Gërstenkërnen Gerstenkörner Lohr, Gërstenkërnen Altw. Mit dëm muest nit gehn, er het Lüs Co. [ər loift kərotst fol Lís M.] Scherzh. D Hor bissen mich, ziter dass ich Lüs habe Dü. ‘Sie (die Mutter) zeigt im (dem Kinde) die Lüs und spricht: lossestu sie nit herab thun, so tragen sie dich in den Wald’ Geiler Bilg. 68a. ‘Halt, Kind, loss d'r s Lîsele fange! es drât di sunst in de Wald un git di de Welfe ze fresse’ Buchsw. Stöber Volksb. 346. ‘Leüß in peltz setzen’ Murner Schelmz. 49. ‘Man darff nit lüss in den beltz setzen, sie wachsen selbs darin’ Geiler, s. Als. 1862/67, 149. Suech mir kein Lüs am Kopf kümmere dich nicht um meine Angelegenheiten, du thust es doch nur, um Streit anzufangen. Er het s (nimmt s) im Griff, wie der Bëttelmann d L. er kennt seinen Handgriff Str. Spw. ‘Aus einer jeden lauss ein steltzen (Wasserstelze) machen’ Geiler, s. Als. 1862/67, [] 149; jetzt Us einere L. ein Elefant machen gewaltig übertreiben Ruf. u. allg.; vgl. Menges Volksmda. 69. Spw. Besser (Ringer Sier.) e L. im Krut als gar kein Fleisch (Spëck Sier. Mb. JB. VI 149) besser wenig als gar nichts allg. E. Stöber Neujahrsbüchl. 1824, 19; Mat. 4, 41. ‘besser ein Lauss im Kraut als gar kein Fleisch’ Fisch. Garg. 241; Martin Parl. N. 340. ‘Hukt do die Luus im Krut, lejt do der Has im Pfeffer?’ sieht es so aus? will's da hinaus? Pfm. I 5. Der X. ist ein arger Geizhals, er schindet d L. um den Balg Str. ‘Der zéjt in ere Lües de Balig ab er ist ein filziger Geizhals Rathgeber 38. Hajo! siehst e L. im Strick! Herbei! hier gibts etwas ganz Besonderes! Str. Er ist frëch wie e L. Molsh.; wie e L. im Hëmd ganz verlassen Str. Er ist dort herumgeloffen wie e L. im Hëmd nämlich nackt Hf., ohne Arbeit M. Du ziehst ummenander wie e L. im Pelz zerrissen Pfast., wie eine L. us dem Pelz Mittl., wie e L. im Hemd Su. D Lüs frëssen ihne, so unordentlich ist er Gebw. Kleider machen d Lüt, und Lumpen Lüs Obbr. Rda. E Bub wie e L. packt e Maiden wie e Hus Altw. 2. das Samenkorn der Hagebutte Obhergh. 3. grosser runder Stein, um den bis zum Jahre 1836 am Fastnachtdienstag in Hartmannsweiler getanzt wurde; jetzt liegt die L. an einer Stelle begraben JB. VII 206. Schwerlich von Lus = Laus. Eher gehören zu diesem L. Lusbühel, Lusberg als Namen für Tumuli bei Stoffel Topogr. Wb. des Ob. Elsasses. Gewiss zu scheiden von Lussfeld, Lussgrüt, Lusshag, in (auf) dem (der) Lusse mit kurzem u, was von mhd. luz Los abzuleiten ist. [Lísəmes JB. VIII 131.] Chaume de Lusse bei Markirch. Zss. mit der Bed. Lausbub od. verstärkt: Lusangel, –bueb, –hund, –keib, –kopf, –krämer, –krüppel(i), –peter, –wackes, –zipfel; Lausknickel niederträchtiger Kerl Wingen b. Weissenbg.; Lussalb. Schweiz. 3, 1450. Hess. 239.
3027 Zeichen · 116 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    lûsst. f.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    lûs st. f. , mhd. lûs, nhd. laus; as. lûs ( vgl. Gallée, Vorstud. S. 201, s. u. ), mnd. lûs, mnl. luus; ae. lús; an. lús…

  2. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    LÛSstf.

    Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +2 Parallelbelege

    LÛS stf. laus. pediculus sumerl. 12,75. 38,16. voc. o. 36,15. 39,43. gl. Mone 7,591. — zu jungeste âʒen in die liuse Clo…

  3. 1200–1600
    Mittelniederdeutsch
    lusN.

    Köbler Mnd. Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    lus , N. Vw.: s. lūs (2)

  4. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Lus

    Meyers Konv.-Lex. (1905–09)

    Lus (Las, »Ebene«), Küstenprovinz im südöstlichsten Belutschistan, im O. von der britisch-ind. Provinz Sind begrenzt, ei…

  5. modern
    Dialekt
    Lus

    Elsässisches Wb. · +5 Parallelbelege

    Lus [Lýs O. Barr Str. Betschd. Lobs. Han. ; Lys M. Molsh. Geisp. K. Z. Lohr Rauw. ; Làùs, Pl. Læis Bühl , Løỳs, Lèis Ros…

  6. Spezial
    lus

    Ladinisch-Deutsch (Mischí)

    lus [lụs] m.sg. Luxus m., Prunk m. ▬ de gran lus luxuriös → LDWB1 luxus .

Verweisungsnetz

97 Knoten, 90 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 6 Hub 2 Kompositum 81 Sackgasse 8

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit lus

1.924 Bildungen · 778 Erstglied · 1.140 Zweitglied · 6 Ableitungen

lus‑ als Erstglied (30 von 778)

lus(e)neⁿ

Idiotikon

lus(e)neⁿ Band 3, Spalte 1456 lus(e)neⁿ 3,1456

Lus'ä g'

MeckWB

Wossidia Lus'ä g' - f. Kamm Ro.

Lus'allee

MeckWB

lus·allee

Wossidia Lus'allee f. Scheitel, nam. der weit durchgezogene Wa; Pa Parchim@Dobbertin Dobb . Me. 3, 540.

Lusanerpomādeⁿ

Idiotikon

Lusanerpomādeⁿ Band 4, Spalte 1253 Lusanerpomādeⁿ 4,1253

Lusangel

ElsWB

lus·angel

Lusangel [Lýsàl Olti. bis Z. ] m. Lausbube, lūderlicher Kerl, Spitzbube, Schlingel.

Lus'anger

MeckWB

lus·anger

Wossidia Lus'anger m. Anger, auf dem viel Lus'krut wächst Gü Güstrow@Niendorf Niend .

Lus'ap

MeckWB

Wossidia Lus'ap m. Schelte Wa Waren@Röbel Röb ; Barbier Wi Wismar@Neukloster NKlost .

lûsarîg

EWA

lus·arig

lûsarîg*AWB adj., Gl. 4,85,6 (1. Hälfte des 13. Jh.s, bair.) nom.sg.m. luserger: ‚voller Läuse, verlaust; pediculosus‘ (nhd. mdartl. rhein. …

Lusatĭa

Meyers

Lusatĭa (neulat.), soviel wie Lausitz.

Lus'baden

MeckWB

lus·baden

Wossidia Lus'baden n. Wäsche Ha Hagenow@Belsch Belsch .

Lus'bänk

MeckWB

lus·baenk

Wossidia Lus'bänk f. Faulbank in der Schule Pa Parchim@Suckow Suck .

Lus'bahn

MeckWB

lus·bahn

Wossidia Lus'bahn f. wie -allee: Lausebahn Reut. 2, 280.

Lus'beer

MeckWB

lus·beer

Wossidia Lus'beer f. Hagebutte, die Frucht des Wäpelduurns, der rosa canina C. Arndt 28; E. Krüg. 71. Me. 3, 540.

Lusbeere

ElsWB

lus·beere

Lusbeere Rauw. , Lüsbeer Dehli. f. Frucht des Weißdornes, Crataegus oxyacantha Kirschl. 1, 252. — Idiotikon Schweiz. 4, 1469.

Lus'beerenbusch

MeckWB

lusbeere·n·busch

Wossidia Lus'beerenbusch m. der gemeine Spindelbaum, evonymus europaeus; der Name kommt daher, daß man die Kerne als Mittel gegen Kopfläuse …

Lus'bein

MeckWB

lus·bein

Wossidia Lus'bein n. in der Rda. de Sak hett Lus'been ist eine kitzlige Angelegenheit Sta Stargard@Neustrelitz NStrel .

Lus'blatt

MeckWBN

lus·blatt

Wossidia Lus'blatt n. Blatt der Großen Klette, arctium lappa: Lüs'bläder Dahnke Flora 62 a .

Lus'buck

MeckWB

lus·buck

Wossidia Lus'buck m. eig. männliche Laus, in der Rda.: Handel bringt 't meist Geld, säd' de Lumpenhändler, un wenn 't ok man mit Lüs'bück is…

Lusbue

LothWB

Lus bue Pfb. (Lausbo u f D. Si. ) Lausbube als Schimpfwort.

Lusbue(b)

ElsWB

PfWB LothWB RhWB Lusbue(b) Hi. Urbis Su. Co. M. , Lusbu b Betschd. Wh. m. Lausbube (Schimpfwort). — Idiotikon Schweiz. 4, 935.

Lus'büdel

MeckWB

lus·buedel

Wossidia Lus'büdel m. verlauster, schmutziger Mensch Ha Hagenow@Redefin Red ; Gü Güstrow@Tarnow Tarn .

Lus'busch

MeckWB

lus·busch

Wossidia Lus'busch m. wilder Rosenstrauch, rosa canina Mi 52 a ; Beck. Bäume 65.

lusch

Lexer

lusch stm. versteck. si quam an iren gûten lusch (: pusch) Pass. K. 455,46 ;

Lusch(e)

SHW

Lusch(e) Band 4, Spalte 451-452

Luschai

Meyers

Luschai ( Lushai ), ein Volk, das an der Ostgrenze Bengalens, in Assam und Oberbirma noch wenig bekannte, bewaldete Bergländer (L.-Hills) be…

lus als Zweitglied (30 von 1.140)

balus

KöblerGot

*balus , Adj. (wa) nhd. böse, übel ne. baleful, pernicious Hw.: s. *balu Q.: Regan 17, Schubert 64 E.: germ. *balwa-, *balwaz, Adj., übel, q…

liugaapaustaulus?

KöblerGot

*liugaapaustaulus? , st. M. (u/i) Vw.: s. ga- E.: s. liug, apaustaulus

mūlus

KöblerGot

*mūlus , st. M. (u)? nhd. Maulwurf ne. mole (1) Q.: mlat. mulus, Holthausen, Gotisches etymologisches Wörterbuch 73 E.: germ. *mula-, *mulaz…

3. cucullus

MLW

[3. cucullus v. MLW culullus . ] Niederer

3. culus

MLW

[3. culus v. oculus : MLW Ysengrimus 6,324. ] Pörnbacher

Kumulus

RDWB1

Kumulus m meteor. кучевое облако метеор.

Paulus

RDWB1

Paulus sich vom Saulus zum Paulus wandeln idiom. - кардинально изменить взгляды, полностью перемениться, полностью пересмотреть свои взгляды…

Abalus

Herder

aba·lus

Abalus , bei den Alten der Name einer Bernsteininsel.

abbatulus

MLW

* abbatulus , -i m. parvus abbas — kleiner Abt ( cf. MLW Gloss. III 379,6 St.-S. -us abbatulus prepositiculus prouosteken): ob staturam corp…

aboculus

MLW

* aboculus , -a, -um . ( ex ab et oculus formatum; MLW francog. aveugle, cf. MLW Wartburg, Frz. etym. Wb. I. p. 6sq. ) caecus — blind : MLW …

abunculus

MLW

abunculus v. MLW avunculus . Payr

acefalus

MLW

acefalus v. MLW acephalus . Prinz

acephalus

MLW

acephalus (-efa-) , -a, -um . ( ἀκέφαλος ; aliter derivat Gerhoh. MLW l. 66sq. ) MLW script. : ach-: p. 109,11. akh-: p. 109,22. azęphola: p…

acerabulus

MLW

acerabulus . ( ex acer et MLW gall. * abulus, cf. MLW Wartburg, Frz. etym. Wb. I. p. 19 ) acer — Ahorn (v. p. 109,42 ) : MLW Gloss. IV 180,1…

acervulus

MLW

* acervulus , -i m. parvus cumulus — Häufchen : MLW Gerh. August. Udalr. I 4 p. 392,24 -um acervulum aceoli aliis pauperibus dispensavit. Pr…

acidulus

GWB

acidulus a Der Versuch den liquorem acidulum [ Salzsäure ] auf [ bedrucktem ] Papier zu brauchen [ um es wieder weiß zu machen ] wird nicht …

acilus

MLW

acilus v. MLW aquilus .

Ackerlus

ElsWB

acker·lus

Ackerlus f. Haftdolde ( ein schädliches Unkraut ), Caucalis latifolia Kirschl. 1, 308.

acrasylus

MLW

? * acrasylus . (orig. MLW inc. ) animal fabulosum, MLW gr. τρόχος (species avis) — Fabeltier (Vogelart ) : MLW Albert. M. animal. 17,38 de …

acrocholus

MLW

* acrocholus , -a, -um . ( ἀκρόχολος) iracundus — jähzornig : MLW Albert. M. eth. 4,2,10 p. 312 b ,22 -us acrocholus ... dicitur ab ἀκρος , …

acutulus

MLW

acutulus , -a, -um . 1 (paulum) acutus — (etwas) spitz : MLW Dipl. Heinr. III . 291 p. 395,7 castellum de Monte -o acutulo cum suis pertinen…

adminiculus

MLW

adminiculus (ami-) , -i m. minister — Diener (v. et MLW l. 24sqq ) : Vita Fidoli 12 (MGMer. III p. 431,20) vir sanctus ... ami-um aminiculum…

adolescentulus

MLW

adolescentulus , -i m. MLW script. -isc-: v. p. 233,44. (homo) iuvenculus — junger Mann : MLW Chart. Fuld. B 529 p. 511,13 (a. 801/02) -os a…

adoptulus

MLW

adoptulus , -a, -um . adoptivus — angenommen : Form. Sangall. II 28 p. 412,25 (laxiore usu) uterinis fratribus -us adoptulus frater ... salu…

adriabulus

MLW

? * adriabulus , -i (f.) (orig. MLW dub. ; acerabulus vel * agriabulus cft. J. André, MLW ALMA 23. 1953. p. 109sq.) genus arboris — Baumart …

aemulus

MLW

aemulus (em-) , -a, -um . MLW script. hem-: MLW Epist. Meginh. 7. MLW form. emulem: Vita Leod. 28 (MGMer. V p. 309,9). I MLW adi. (usu MLW a…

aenulus

MLW

* aenulus , -a, -um . aeneolus — aus Erz : MLW Wilh. Salic. chirurg. 2,3 p. 329 A pone in utraque barbula cannulam -am aenulam . Ziltener

Äolus

GWB

Äolus Name des Windgottes Ach! mein Mädchen verreis’t! Sie steigt zu Schiffe! — Mein König, | Ä.! mächtiger Fürst! halte die Stürme zurück G…

aequiangulus

MLW

aequiangulus , -a, -um . omnes angulos aequales habens — gleichwinkelig : MLW Ps. Boeth. geom. p. 389,9 circa datum circulum quinquangulum a…

Ableitungen von lus (6 von 6)

belus

MLW

* belus vel -um (boel-), MLW abl. MLW pl. -is (n.) ( βέλος) telum — Geschoß : MLW Liutpr. antap. 2,4 boelis, id est sagittis. Payr

belusen

KöblerMhd

belusen , sw. V. nhd. belauschen, horchen, lauschen E.: s. be, lusemen, lusen W.: nhd. DW- L.: Lexer (belusen), LexerN 3, 59 (belusen)

entlūsen

WWB

ent-lūsen V. (von Hühnern) im Staub wühlen (Frbg.) ( Ennepe-Ruhr-Kreis Enr Gb).

gelus

LDWB1

gelus [ge·lūs] adj. (-sc, -losa) 1 eifersüchtig 2 (invidius, dala invidia) eifersüchtig, neidisch 3 bedacht. ▬ ester gelus eifersüchtig sein…

Luse

PfWB

Luse Gen.? : ' nasse Stelle einer Wiese ', Lus (lūs) [ BZ-Steinf ].

Verlusen

Adelung

Verlusen , bey den Jägern, S. Adelung Verhören .