lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

grim

ae. bis Dial. · 13 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
23 in 13 Wb.
Sprachstufen
5 von 16
Verweise rein
138
Verweise raus
67

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

grim adj.

Bd. 4, Sp. 424
grim, grimmi
adj., mhd. grim, grimme, nhd. grimm; as. mnd. afries. ae. grim; an. grimmr. — Graff IV, 323 f.
chrimmiu: acc. pl. n. H 1,5,2. — crim: Grdf. Gl 1,12,6 (Pa K). 4,19,30 (Jc); nom. sg. m. -]mer 1,11,39 (R; cimer, vgl. Splett, Sam.-Stud. S. 10). 246,15 (R). 316,48 (Rb; crīmer); criM: dass.? 4,310,14 (Zürich Rhein. 99 a, 9. Jh.); crimm-: gen. sg. f. -era 2,764,44 (k-); dat. sg. n. -emu H 19,5,3; acc. sg. m. -an Gl 1,185,14 (R). 2,49,31 (Jc; -a- in -i- korr., Steinm.); nom. pl. m. -in 393,26; dass.? -a 735,45 (Zürich Rhein. 99 a, 9. Jh.); dat. pl. -en 505,32; acc. pl. f. -o 134,60 (M, 5 Hss.; auch crīmo); comp. nom. sg. m. -iro 1,27,36 (R); -ira 26,36 (Pa K Ra; zu -a vgl. Kögel S. 166); nom. pl. n. -irun 2,746,9 (Ja; crīm-); acc. pl. n. -irun 232,5 (S. Flor. III 222 B, 9. Jh.); superl. nom. sg. m. -ista 1,156,34 (Pa K Ra; zu -a vgl. Kögel S. 166); nom. pl. m. -istun 2,764,18/19. — grim: Grdf. Gl 1,12,6 (Ra). 2,611,53. T 151,7. 8; grimm-: nom. sg. m. -er Gl 1,573,14 (M, 9 Hss.). 818,13 (M, 4 Hss.; auch grĩmer). 2,608,8. 3,238,43 (SH a 2; grīmer). 262,42 (SH a 2). 4,126,54 (Sal. b). 142,57 (Sal. c). 230,11 (clm 14456, 9. Jh.; grīmer). 278,12 (M; grīmer); -ar 1,623,12 (Würzb. Mp. th. f. 20, 9. Jh.). 2,445,15; -ir 1,573,16 (M, 3 Hss.; auch grīmir). 818,14 (M); -s 3,238,43 (SH a 2; grīms). 262,42 (SH a 2). 4,105,12 (Sal. a 1); -o Nb 153,4 [164,4]; nom. sg. n. -az (4 Hss.; auch grīmaz), -iz Gl 2,255,46. 47 (M); -a 417,37; nom. sg. f. -iv 183,9 (M, 2 Hss.). 522,16 (grīmiv); gen. sg. m. -in 478,46; acc. sg. m. -en Nb 300,4 [326,5]; nom. pl. m. -e T 53,2; -a Gl 2,39,8 (Wien 2171, 9. Jh.; grĩma). Archiv 143,87; gen. pl. -ero Gl 2,765,10; dat. pl. -en 505,32. Nb 300,5 [326,6] (-ê-); -an Gl 2,423,26 (giman); acc. pl. m. -on 617,38 (Antwerpen 17. 4, früher 126, 9. oder 10. Jh.); comp. dat. sg. n. -irin Mayer, Glossen S. 101,7; acc. pl. f. -ĩr Gl 2,292,35 (M); superl. nom. sg. m. -osto Mayer, Glossen S. 78,13 (clm 6300, 8. Jh.).
crimmi: Grdf. Gl 2,350,40 (Ja). — ghrimme: Grdf. Gl 2,611,63 (Eins. 303, 12. Jh.).
Verschrieben: crimmisostom: superl. dat. pl. Gl 1,560,21 (Rb); chimmir: nom. sg. m. 573,17 (M, 2 Hss.); gri-mier: dass. 2,608,8; verschr. sind wohl auch: crime: Grdf.? 1,573,17 (M, 12. Jh.); grummer: nom. sg. m. 4,163,61 (Sal. c).
Hierher wohl auch: grem: Grdf. Gl 3,366,55 (Jd); nom. sg. m. -]er 4,202,6 (sem. Trev., 11./12. Jh.; zu -e- für -i- vgl. Katara S. 30, Braune, Ahd. Gr.13 § 31 Anm. 1-3; vgl. aber auch mnl. grem, das Mnl. wb. 2,2127 zu gram gestellt wird). 1) von wildem Grimm erfüllt, wütend: grimmar [iudex Aemilianus inminebat] atrox [, turbidus ... aras daemonicas coli iubebat, Prud., P. Fruct. (VI) 35] Gl 2,445,15. grimmen [abest] atrocioribus [censura fervens motibus, Prud., P. Laur. (II) 61] 505,32. grimmiv [hanc (Patientiam) procul Ira tumens spumanti] fervida [rictu ... increpat, Prud., Psych. 113] 522,16; rasend, tobend, von Besessenen: grimman [suetus ... sub catenis frendere mentis inpos] efferatis [percitus furoribus prosilit ... supplex, Prud., H. o. horae (IX) 53] 423,26. 2) hart, unbarmherzig, grausam, grimmig; wild, zügellos: a) von Pers., ihrer Wesensart u. Haltung: crimmer man edo theoriner [hic erit] ferus homo [: manus eius contra omnes, et manus omnium contra eum, Gen. 16,12] Gl 1,316,48. grimmer [timui enim te, quia homo] austerus (Hss. austeris) [es: tollis quod non posuisti, et metis quod non seminasti, Luc. 19,21] 818,13. 4,310, 14. grimmiv [sit itaque amor, sed non emolliens: sit vigor, sed non] exasperans [Greg., Cura 2,6 p. 24] 2,183,9. grimmaz [erga illum (einen Bischof) illa mens] effera [(des Königs Totila) ab elationis fastu detumuit, Greg., Dial. 3,6 p. 289] 255,46. crimmi [contemnitque feris animis gens impia lucem ... Illius ad specimen damnabitur] effera (saeva) [plebes, Juv. II,708] 350,40. crimmin truces [hinc inde tortores parant nudare amictu martyrem, Prud., P. Laur. (II) 357] 393,26. grimmer [agitabatur magis magisque in dies animus] ferox [inopia rei familiaris et conscientia scelerum, Sall., Cat. 5 p. 142,5] 608,8. ghrimme [Hiempsal ... natura] ferox [... dextra Adherbalem adsedit, Sall., Iug. 11 p. 233,12] 611,63. ih forahta, uuanta thu grim man bist, nimist thaz thu ni saztos quia homo austerus es T 151,7. toh ter grimmo unde der zurlustigo Nero sih ubermuotlicho gareti . mit tero tiurestun purpurun quamvis Nero saevientis luxuriae . i. plenus saevitiae . et luxuriae . comeret se superbus Tirio ostro Nb 153,4 [164,4], ferner: T 151,8 (austeris). Nb 300,4 [326,5] (inmitis); von Besessenen: ingegin liofun imo zuene habente diuuala ... thrato grimme occurrerunt ei duo habentes daemonia ... saevi nimis T 53,2; b) von der Strafe: den (Christus) uuizze todes crimmemu sarfe uuizzinoton kanadilose quem poena mortis crudeli saevi damnarunt impii H 19,5,3; c) von Tieren: wild, grimmig: grimma [ingenium mites, vim meruere] truces [Ar., Ep. ad Flor. 16] Gl 2,39,8. Archiv 143,87. grimmin [nam languente] trucis [leonis ira inlapsae superingeruntur escae, Prud., H. p. cib. (IV) 86] Gl 2,478,46. leopartun crimmistun [evenit, ut duae] tigrides ferocissimae (Hs. tigridi ferocissimi) [... forte fortuna liberatae fugerent, Acta apost. p. 626] 764,18/19. piloh teoro grimmero claustros caveae [ohne Kontext] 765,10. grimmosto [(civitas) quae antiquo hosti, quasi] saevissimo [leoni sociata ... eius semina concipit, Greg., Mor. in Job 4,21 p. 157] Mayer, Glossen S. 78,13. ten grimmen chuning Glaucum uberuuvndenen gab er ze ezenne . sinen grimmen rossen victor inmitem posuisse fertur pabulum . saevis dominum quadrigis Nb 300,5 [326,6], hierher wohl auch: dier wilt grem bestia fera belva Gl 3,366,55 (belva ist als Adj. mißverstanden); vom Kuß eines Wolfes: thia grimmon [aut] truculenta [pio lupus oscula porrigit agno? Sed., Carm. pasch. V,68] 2,617,38. 3) streng, unnachsichtig: crimman (abbas) dirum [magistri, pium patris ostendat affectum, Reg. S. Ben. 2 p. 15,67] Gl 2,49,31; gnadenlos, vom Jüngsten Gericht: grimmar [ecce dies domini veniet,] crudelis [, et indignationis plenus, et irae, furorisque, Is. 13,9] 1,623,12. 4) unfreundlich, schroff: grimmer [homo] acharis [quasi fabula vana, in ore indisciplinatorum assidua erit, Eccli. 20,21] Gl 1,573,14. 4,278,12. 5) verderblich, schrecklich, furchtbar, grausig: crimmo ulornussi [ut (sacerdotes) ... sine ullo respectu regulae Christianae] praecipitia funesta (3 Hss. funesta praecipitia) [sectentur, Decr. Gel. XXVI p. 244] Gl 2,134,60. heri daz grimma hostis dirus [adest cum duce perfido, infert et validis praelia viribus, Prud., H. ad inc. luc. (V) 61] 417,37. grim [quia (bellum) magnum et] atrox [variaque victoria fuit, Sall., Iug. 5 p. 226,6] 611,53. krimmera stimma [duo Ethiopes nigri nudi horribili habitu ... confringentes ea (Götzenbilder) hululatum] dirae vocis [emiserunt, Mombr. II,539,37] 764,44. grimmirin [(vitium) intromisso omnium vitiorum] diriore [collegio, subditam sibi mentem multiplicata captivitate populetur, Cass., Coll. 22,3 p. 1221] Mayer, Glossen S. 101,7. Egypt uuafta starchlicho chindo chrimmiu reuuir Aegyptus flebat fortiter natorum dira funera H 1,5,2. 6) schlimm, heftig, stark, in Annäherung an eine Gradangabe: crimmostom (s.o. Formenteil) [qui eisdem usi erant iustitiis,] saevissimis [afflixerunt doloribus, Sap. 19,15] Gl 1,560,21. crimmirun [(der Priester) concedendo enim lenia, subtraxit] acriora [Greg., Cura 3,38 p. 98] 2,232,5. grimmĩr. vuassorvn (superbia) atrociores [iniurias reddit, quam acceperat, Greg., Hom. I,18 p. 1507] 292,35. crimmirun [deus ... cuius audito nomine ... omnia venena, et adhuc] ferociora [repentia, et animalia noxia tenebrantur, Vita Joh. p. 619] 746,9. 7) Glossenwort: sarf ł crimmer acer Gl 1,11,39. crim acerbus 12,6. crimmira austerior 26,36. 27,36. teorlihosta crimmista uualokiri ferocissimus atrocissimus crudelis 156,34. uualakiri crimman crudelis acerbum (?) 185,14 (beide evtl. zu 2). crimmer saevus 246,15. crimma feroci 2,735,45. gremer ferox 4,202,6. grimmer ferus 3,238,43. 4,142,57. ferus iratus indomitus 126,54. truculentus 3,262,42. 4,105,12. 163,61. crim pulħ saevum iratum 19,30. grimmer atrox severus 230,11.
Komp. uuuotgrim; Abl. grimlîh, grimmîg; grimmo; grimheit, grimmida, grimmî(n), grimnussî.
8460 Zeichen · 395 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Altenglisch
    grimAdj.

    Köbler Ae. Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    grim , Adj. Vw.: s. grimm

  2. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    grimadj.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +3 Parallelbelege

    grim , grimmi adj. , mhd. grim, grimme, nhd. grimm; as. mnd. afries. ae. grim; an. grimmr. — Graff IV, 323 f. chrimmiu: …

  3. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    grimstm.

    Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +9 Parallelbelege

    grim stm. wut, grimm, atrocitas. dorren von dem grimme mîner unreinen stimme Gregor. 3355. er sprach ûʒ einem grimme Kar…

  4. 1200–1600
    Mittelniederdeutsch
    grimAdv.

    Köbler Mnd. Wörterbuch · +5 Parallelbelege

    grim , Adv. nhd. zähneknirschend, zornig, wütend Hw.: vgl. mhd. grimme (2) E.: s. grim (1); s. as. grimmo 1, Adv., grimm…

  5. modern
    Dialekt
    Grimm.

    Westfälisches Wb.

    Grim m. Zorn, Ärger ( Min Ha ). ¶ Vgl. NDSWB 5,705: Grimm.

Verweisungsnetz

118 Knoten, 144 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 13 Hub 2 Wurzel 2 Kognat 4 Kompositum 89 Sackgasse 8

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit grim

319 Bildungen · 297 Erstglied · 21 Zweitglied · 1 Ableitungen

grim‑ als Erstglied (30 von 297)

Grimakistiskop

Meyers

Grimakistiskop , Linse, die Zerrbilder erzeugt; vgl. Anamorphose.

Grimáldi

Meyers

Grimáldi , berühmtes genuesisches Adelsgeschlecht, seit dem 12. Jahrh. bestimmt nachweisbar, erlangte im 14. Jahrh. die Herrschaft über Mona…

гримаса

RDWB2

grim·asa

гримаса скорчить гримасу - das Gesicht verziehen, den Mund verziehen, Grimassen schneiden, Faxen schneiden

grimassa

LDWB1

grim·assa

grimassa [gri·mạs·sa] f. (-sses) Grimasse f., Fratze f. → müsa.

grimasse

DWB

grim·asse

grimasse , f. , gesticulation, fratze, verstellung. I I. herkunft und ausbreitung. das wort ist im späten 17. jh. aus dem frz. entlehnt word…

Grimassen

LothWB

grim·assen

Grimasse n f. pl. allg. Grimassen, Fratzen, Gesichter: G. mache. Lehr du en alter Aff kä’ G. mache! das Alter belehrt man nicht. — frz. grim…

grimassenmacher

DWB

grimassen·macher

grimassenmacher , m. fratzenschneider Follmann lothr. 216 a ; lux. ma. (1906) 154 b ; Pansner schimpfwb. 24 b ; in älterer sprache auch ' sc…

grimassenschneiden

DWB

grimassen·schneiden

grimassenschneiden , n. : wogegen der ungebildete ... nicht anders als durch ... mienen und gebehrden sich verständlich machen zu können gla…

grimassenschneider

DWB

grimassen·schneider

grimassenschneider , m. : die Lear- und Hamlet-spieler, die jetzt auf unsern theatern den gröszten beyfall einärnten, gehören in ... die kla…

grimassier

DWB

grimassier , m. , fratzenschneider Heyse kl. fremdwb. (1840) 177 ; ( der tanzlehrer ) ein mann, der .. als ein gesichterschneider, grimassie…

grimassieren

DWB

gri·massieren

grimassieren , vb. , grimassen machen; seit dem ende des 18. jhs.; bei Adelung fehlend; bei Voigtel 2, 133 a , Heinsius 2, 535 a notiert; ' …

grimassig

DWB

gri·massig

grimassig , adj. , zornig, aufgebracht: ich will nicht schimpfen, aber solche grimmassige spindeln wie der herr ist, nimm ich zwölfe Bäuerle…

grimbē²nd

WWB

grim·bend

grim-bē²nd Adj. „grimbeinig, dachsbeinig, krummbeinig“ ( Det Is = PLATENAUWB).

grimbōse

KöblerMhd

grimbōse , Adj. nhd. „grimmböse“; bösartig, missgünstig ÜG.: lat. malignus Voc Q.: Voc (1470) E.: s. grim (1), bōse W.: nhd. (ält.) grimmbös…

grimbœse

KöblerMhd

grimbœse , Adj. Vw.: s. grimbōse*

grimec

KöblerMhd

grimec... , . Vw.: s. grimmec...

grimel

Lexer

gri·mel

grimel stmn. BMZ Lanz. 4440. bûwen an den kirchen, schlägen, grimelen ( grintelen? ), bruggen etc. Gr.w. 2,666.

grimel (?)

MWB

grimel (?) Subst. Bed. unklar, vgl. Anm.z.St.: guldîn was sîn gügerel [Kopfschmuck des Pferdes] , / ein boum mit löubern niht ze breit. / ei…

grimeliken

KöblerMnd

grimel·iken

grimeliken , Adv. Vw.: s. grimlīken L.: Lü 129a (grimmichliken/grimeliken)

Grimelin

Herder

grim·elin

Grimelin , Silbermünze in der Berberei = 1 1 / 2 Sgr. = 4 1 / 2 kr. C.-M.

grim als Zweitglied (21 von 21)

hazgrim?

KöblerAhd

*hazgrim? , Adj. Hw.: vgl. as. hetigrim

gigrim

AWB

gig·rim

gi- grim st. n. — Graff IV,325. ga-grim: nom. sg. F 10,6. 24. Verstümmelt: .. grim: nom. sg. F 16,2 ( Ausg. ga grim). zano gigrim: Zähneknir…

heorogrim

KöblerAe

heorogrim , Adj. Vw.: s. heorugrimm

heorugrim

KöblerAe

heorugrim , Adj. Vw.: s. heorugrimm

herugrim

KöblerAs

herugrim , Adj. nhd. grimmig, wild mit dem Schwert, zum Kampf entschlossen ne. grim (Adj.) Hw.: vgl. ahd. *herugrim? Q.: H (830) E.: s. *her…

hėtigrim

KöblerAs

hėtigrim , Adj. nhd. grimmig, hasserfüllt, feindselig, scharf angreifend ne. grim (Adj.) Hw.: vgl. ahd. *hazgrim? Q.: H (830) E.: s. hėti*, …

Isegrim

Pfeifer_etym

ise·grim

Isegrim m. ehemals Personenname, ahd. Īsangrīm, d. i. ‘Eisenhelm’ (oder ‘Graugesicht’?); zur Zusammensetzung vgl. ahd. īsan (s. Eisen) und a…

mortgrim

KöblerMhd

mort·grim

mortgrim , Adj. nhd. durch Mord schrecklich Q.: GTroj, HvNst, Apk, Ot (FB mortgrimme), KvWTroj, Nib, NibB, RosengA, SalMor (2. Hälfte 12. Jh…

pēlegrîm

MNWB

pel·e·grim

+ pēlegrîm ( Gen. Sg. -en -es; Pl. -e[n] -grîm ), -grîme ( Pl. -n -grîme ), -grim ( Pl. -grim -grimme ), -grîne ( Pl. -n ), -grême ( Pl. -n …

pilgrim

DWB

pil·grim

pilgrim , m. was pilger (2). durch auslautendes m suchte man schon in ahd. zeit dem worte eine deutsche färbung zu geben: ahd. piligrîm, pil…

wuotgrim

KöblerAhd

wuot·grim

wuotgrim , Adj. nhd. wütend, grimmig ne. furious, grim ÜG.: lat. tyrannus (= wuotgrimmēr subst.) Gl Q.: Gl (3. Viertel 9. Jh.) I.: Lsch. lat…

wælgrim

KöblerAe

wælgrim , Adj. Vw.: s. wælgrim

wīcgrim

KöblerMhd

wīcgrim , Adj. nhd. kampfgierig E.: s. wīc, grim W.: nhd. DW- L.: Hennig (wīcgrim)

īsegrim

KöblerMnd

īsegrim , M. nhd. „Isegrim“ (Name des Wolfes in der Tiersage), mürrischer Mensch, Griesgram E.: s. īsern (1); Hinterglied s germ. *gremma-, …

Īsengrim

KöblerMhd

Īsengrim , M.=PN nhd. Isengrim, Wolf (M.) (1) Hw.: vgl. mnl. Isengrijn, mnd. īsegrim Q.: Marner (13. Jh.), ReinFu, Ring, TristMönch E.: s. ī…

Ableitungen von grim (1 von 1)

ergrimen

KöblerMhd

ergrimen , sw. V. Vw.: s. ergrimmen

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „grim". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 9. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/grim/awb
MLA
Cotta, Marcel. „grim". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/grim/awb. Abgerufen 9. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „grim". lautwandel.de. Zugegriffen 9. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/grim/awb.
BibTeX
@misc{lautwandel_grim_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„grim"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/grim/awb},
  urldate      = {2026-05-09},
}