lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

tocke

mhd. bis Dial. · 10 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

BMZ
Anchors
17 in 10 Wb.
Sprachstufen
3 von 16
Verweise rein
41
Verweise raus
27

Eintrag · Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke)

TOCKE swf.

Bd. 4, Sp. 45a
TOCKE swf. puppe. Schmeller 1,356. Frisch 2,375. a. puppa voc. vrat. popina Diefenb. gl. 218. — er dructeʒ kint als ein tockn an sîne brust Parz. 395,23. Vriderûn, als ein tocke, spranc Nith. 52,4. slahent iuwer tocken in diu ougen schlagt das geliebte püppchen in die augen, sagt man demjenigen der sich nothgedrungen zu etwas entschließen soll MS. 2,180. b. — sît daʒ wir niht wan tocken hân Parz. 372,18. nu heiʒ mir gewinnen mîn schrîn vollen tocken W. Tit. 30,2. sine spilten niht der tocken W. Wh. 222,18. triegen mit sô getânem tocken spil W. gast. 3606 R. du wære noch in der jugende, daʒ man dich mit den tocken billîch noch solde locken Mai 176,1.häßliche larve Hätzl. 2,72,66.
2. stück holz, klotz, zapfen, auch hölzerne säule oder walze. daʒ der blîdin meistir steic und ûf in di hôhe kreic zu beʒʒirne ich weiʒ nicht waʒ; und als er ûf die tocken saʒ Jerosch. 86. d.
882 Zeichen · 36 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    TOCKEswf.

    Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +10 Parallelbelege

    TOCKE swf. puppe. Schmeller 1,356. Frisch 2,375. a. puppa voc. vrat. popina Diefenb. gl. 218. — er dructeʒ kint als ein …

  2. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    Tocke

    Adelung (1793–1801) · +2 Parallelbelege

    Die Tocke , S. Adelung Docke .

  3. modern
    Dialekt
    Tocke

    Bayerisches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    Tocke Band 3, Spalte 3,1816

Verweisungsnetz

59 Knoten, 56 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 6 Hub 1 Kompositum 42 Sackgasse 10

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit tocke

54 Bildungen · 36 Erstglied · 18 Zweitglied · 0 Ableitungen

tocke‑ als Erstglied (30 von 36)

tockelen

KöblerMhd

tock·elen

tockelen , sw. V. nhd. flattern, schwanken, klopfen ÜG.: lat. palpare Voc Q.: Voc (1429) E.: s. tockel? W.: nhd. DW- L.: LexerHW 2, 1456 (to…

tockeler

Lexer

tocke·ler

tockeler stm. stützpfeiler. 6 β vor die dogeler in daʒ gewelbe Frankf. baumstb. 1456 , 88 a . sechs dammer und 1 grosz dogeler ûf mûren bî s…

Tockelhaken

Campe

tockel·haken

† Der Tockelhaken , — s, Mz . gl. im N. D. ein spitziges eisernes Werkzeug mit einem Widerhaken, womit das in einer Scheuer fest auf einande…

tockelîn

Lexer

tock·elin

tockelîn stn. BMZ dem. zu tocke 1: pupula (tocklîn, tockel) Dfg. 473 c . in deme reinen, zarten, kûschen docklîn ( Maria ) Hans 1188. gotis …

tockelmûse

BMZ

tockel·muse

tockelmûse swv. schleiche, treibe heimlichkeit, vgl. fundgr. 1,394. a. Schmeller 2,629. ir man daʒ wênec spuort, ir tockelmûsen des si pflac…

tockelmûser

Lexer

tockel·muser

tockel-mûser stm. ib. schleicher, heuchler, duckmäuser. duckel mûser Narr. 105,19. tockmeuser Uhl. 540. vgl. Dwb. 2,1495.

tockelmūsen

KöblerMhd

tockel·mūsen

tockelmūsen , st. N. nhd. Heimlichkeit, Duckmäuserei Q.: LS (1430-1440) E.: s. tocken (2)?, mūsen (1) W.: nhd. DW- L.: Lexer 227b (tockelmūs…

tockelmūser

KöblerMhd

tockelmūser , st. M. Vw.: s. tockelmūsære*

tockelmūsære

KöblerMhd

tockelmūsære , st. M. nhd. Schleicher, Heuchler, Duckmäuser Q.: Narr (1494) E.: s. mūsære, tocken (2)? W.: nhd. (ält.) Dockelmäuser, M., Duc…

tockeln

Lexer

tock·eln

tockeln swv. BMZ palpare Voc. 1429. vgl. Dwb. 2,1213 ( wo aber die wol aus Ziem. genommene hinweisung auf Ot. c. 273 zu streichen ist, s. to…

tockeln I

RhWB

tockeln I -ǫk- schw.: 1. a. die Hühner t., locken Sol , Wuppert (u. tǫkən ). — b. einen mit sich t., einen Hund zu sich locken u. mitnehmen …

tockeln II

RhWB

tockeln II -ǫ- schw.: 1. a. langsam dahergehen Elbf , Kobl-Kettig ; s. auch zockeln. — b. träge arbeiten Sieg-Fussh . — 2. zanken; an enem t…

Tockels

MeckWB

tock·els

Wossidia Tockels n. wie Schäw Gü, Ma, Ro, Schw, Wa.

tockelære

KöblerMhd

tockelære , st. M. nhd. Stützpfeiler Q.: LexerHW (1456) E.: s. tockel (2) W.: nhd. DW- L.: Lexer 227b (tockeler), LexerHW 2, 1456 (tockeler)

tockelīn

KöblerMhd

tocke·līn

tockelīn , st. N. nhd. „Püpplein“, Püppchen ÜG.: lat. pupula Gl Vw.: s. minne- Hw.: s. tockel Q.: Gl, Hans, Martina (um 1293) E.: s. tocke, …

tocken I

RhWB

tocken I -ǫk-, –ǫg- = zanken s. tacken IV;

tocken II

RhWB

tocken II -ǫ- Hühner locken s. o. bei tock;

tocken III

RhWB

tocken III -o- = anstossen, stampfen, tunken s. tucken I;

tocken IV

RhWB

tocken IV -o- einen Riss zusammenziehen s. tucken II;

tockenschīn

KöblerMhd

tocken·schīn

tockenschīn , st. M. nhd. Puppengestalt E.: s. tocke, schīn W.: nhd. DW- L.: Hennig (tockenschīn)

tockeren

KöblerMnd

tock·eren

tockeren , sw. V. nhd. zögern Vw.: s. vör- E.: s. tögeren L.: Lü 406b (tockeren)

tockeringe

KöblerMnd

tocke·ringe

tockeringe , F. nhd. Zögern, Verzögerung E.: s. tockeren, inge L.: Lü 406b (tockeren/tockeringe)

Tocker(t)

PfWB

tock·ert

Tocker(t) m. : ' Klicker ', Dockeʳ (dǫgəʳ) u. Dockeʳt [ IB-Erfw/Ehling ]; vgl. PfWB Puckert 2. Syn. s. PfWB Schießklicker . — Zur Etym. vgl.…

tocke als Zweitglied (18 von 18)

dorftocke

Lexer

dorf·tocke

dorf-tocke swf. BMZ dorfpuppe, geputztes dorfmädchen Hätzl.

engeltocke

DWB

engel·tocke

engeltocke , f. angelici vultus virguncula, engelmädchen. Stieler 322 , der engeldocke schreibt.

gaukeltocke

DWB

gaukel·tocke

gaukeltocke , f. wie gaukelmann 3 ( s. d. ), gaukelpuppe, marionette, auch schwed. gyckeldocka; schon mhd. goukeltocke jüng. Tit. 2676, 2 bi…

goukeltocke

Lexer

goukel·tocke

goukel-tocke swf. daʒ iuch die goukeltocken ( nixen? ) iht ertrenken j.Tit. 2676.

kützeltocke

DWB

kuetzel·tocke

kützeltocke , f. beischläferin, wörtlich kitzelpuppe: höret und schweiget und lat mich kochen mit meiner groszen kützeltockhen. fastn. sp. n…

polstertocke

DWB

polster·tocke

polstertocke , f. , vgl. das vorige: betracht einmal .. die dicken polstertocken, die so verzärtelt sind, dasz seiffe, zwirn und rocken die …

sumertocke

Lexer

sumer·tocke

sumer-tocke swf. BMZ sommerpuppe, sommerlich herausgeputztes mädchen, geliebte Helbl. Ms. ( H. 2,82 b . 3,217 a ). sît mich unheil gescheide…

verstocke

BMZ

vers·tocke

verstocke swv. stocke, verstocke. prefocatus vorstockt Diefenb. gl. 221. er lîchame di vortrockin von fûchtikeid u. von blûde; dar umme si d…

wagentocke

DWB

wagen·tocke

wagentocke , f. zapfen für die wagenachse, vgl. DWB docke theil 2, in Steiermark Unger-Khull 614 a .

wolltocke

DWB

woll·tocke

-tocke , f. , ( landschaftlich ) wollkamm: Hupel Lief- u. Esthland (1795) 267 . vgl. auch o. teil 2, sp. 1211 f. docke 3 und 4. —

wünscheltocke

KöblerMhd

wünscheltocke , sw. F. nhd. „Wünschelpuppe“ (Bezeichnung für eine schöne Frau) Q.: Hadam (14. Jh.) E.: s. wunsch, wunschen, wünschel, tocke …