T,
t 1. Intervallbuchstabe 2. Markierungspunkt in Mensuren 3. Ausführungshinweis (littera significativa, ‚Romanusbuchstabe‘) 4. Tonbuchstabe 5. Kennbuchstabe für die dreiteilige (perfekte) Mensurierung 6. Kennbuchstabe für das tempus (Mensur der Brevis) 7. Kennbuchstabe für die Tenorstimme —
1. letter that designates an interval 2. letter that designates a specific point in measurements 3. direction for performance (littera significativa‚ ‘Romanian letter’) 4. letter that designates a note 5. letter that designates three-fold (perfect) mensuration 6. letter that designates the tempus (mensuration of the breve) 7. letter that designates the tenor vocal part 1
Intervallbuchstabe —
letter that designates an interval a
für den Ganzton —
for the tone [s.IV] LmLCalc. 48 descr.
[s.IX] LmLScol. ench. 3, descr. 5. LmLHucbald. 18 descr. LmLHucbald. 21.
al. [s.X-XI] LmLPs.-Odo dial. p. 259 descr.
al. LmLGuido ep. p. 486, 203: Deinde nota, quod inter secundam et terciam et inter quintam et sextam parvissima spatia veniunt, que semitonia vocantur, inter alias vero voces maiora intervalla sunt et dicuntur toni: ⋅A⋅ t ⋅B⋅ s ⋅C⋅ t ⋅D⋅ t ⋅E⋅ s ⋅F⋅ t ⋅G⋅.
al. LmLHermann. mus. p. 42-43 (p. 138).
al. LmLHermann. expl. p. 149b: T toni differentiam tonat. S cum T semiditonum statuit. TT duplicata ditonum titulat. ... Δelta cum T quaternos cum limmate tonos, maximum videlicet in cantilenis nostris phthongorum intervallum determinat (
inde LmLFrut. brev. 10 p. 82. LmLAnon. Wolf p. 196. LmLIoh. Cott. mus. 21, 47. LmLPs.-Mur. summa 1151. LmLIac. Leod. spec. 6, 72, 20). LmLTrad. Hermann. I p. 108: s limma, tonus t.
ibid. al. LmLTrad. Hermann. II 3: E notat equales ptongos, S semitonales tque tonum signat, sed et st limma tonusque.
eqs. LmLTon. Aug. p. 90: ascriptis cuilibet antiphone sue et intensione ac remissione vocum videlicet distantiis per primas earum litteras notatis, id est semitonio per s, tono per t, diatesseron per d, diapente per Grecum Δ.
[s.XII] LmLAnon. La Fage I 3, 11 descr. LmLTheinr. Dov. 3, 5 p. 234 descr.
al. LmLDisc. Omnis homo I 2 p. 241: Omnis homo, qui vult bene organicare, primitus debet scire, quid est tonus, quid est semitonus, quid est ditonus, quid est semiditonus, quid est diatessaron, quid est diapente, quid est diapason. Septem sunt consonantie, ex quibus constat omnis cantus, scilicet T S D S D D et diapason.
[s.XIII] LmLTrad. Garl. plan. IV 40.
[s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 5, 4, 17: Item haec littera T posita inter chordas denotat inter illas esse tonum, sed littera, quae est S, denotat semitonium.
al. [s.XV] Trad. Holl. XXII 7, 3: nota, quod e unisonum significat, ... t vero ... tonum significat. b
für die große bzw. kleine Terz —
for the major third, or the minor third [s.XIII-XIV] LmLWalt. Odingt. 2, 18, 5: Toni signum est maius S, semitonii minus
s. Et ditoni maius T, semiditoni minus t. 2
Markierungspunkt in Mensuren im System A - LL (für die paranete synemmenon diatonos) —
letter that designates a specific point in measurements in the system A - LL (for the paranete synemmenon diatonos) [s.VI] LmLBoeth. mus. 4, 9 p. 328, 16: paranete synemmenon diatonos, quae T littera insignitur (
inde LmLIac. Leod. spec. 5, 33, 9). LmLBoeth. mus. 4, 9 p. 330 descr.
al. [s.XIV] LmLIac. Leod. spec. 5, 34, 5.
al.[] 3
Ausführungshinweis (für eine gedehnte Vortragsweise) (littera significativa, ‚Romanusbuchstabe‘) —
direction for performance (in an extended manner) (littera significativa‚ ‘Romanian letter’) [s.IX-X] LmLNotk. Balb. p. 70: T trahere vel tenere debere testatur (
inde LmLFrut. brev. 14 p. 104. LmLAnon. Wolf p. 206. LmLQuaest. mus. 1, 23 p. 63. LmLCompil. Lips. p. 132). LmLTrad. Notk. p. 47: T tractus continet usum.
[s.XI] LmLAribo 28 p. 49: in antiquioribus antiphonariis utrisque c t m reperimus persaepe, quae celeritatem, tarditatem, mediocritatem innuunt. LmLAnon. Wolf p. 205 (
inde LmLCompil. Lips. p. 132). LmLQuaest. mus. 1, 23 p. 63.
cf. LmLSmits v. W., Muziekgeschiedenis
2 p. 149 sqq.; LmLFloros, Neumenkunde
2 p. 145 sqq. 4
Tonbuchstabe —
letter that designates a note a
im System: a b s{ }c e h s{ }i m o (s q = trite synemmenon, t t = paranete synemmenon) x s{ }y cc dd s{ } ff nn ii —
in the system: a b s{ }c e h s{ }i m o (s q = trite synemmenon, t t = paranete synemmenon) x s{ }y cc dd s ff nn ii [s.IX-X] LmLAlia mus. 142 p. 202: Restat dicere de tribus directaneis tonis, quorum tenorem synemmenon tetrachordum recidit, dum inter ⋅o⋅ et ⋅x⋅ trite synemmenon, id est ⋅q⋅, intervenit; nec tamen unquam ratio post paramesen sonare permittit, sed aut post ⋅o⋅ aut post ⋅t⋅ invenitur.
cf. LmLChailley, Alia musica
p. 182 b
im System: A B s C D E s F G H I s K L M s N O P Q s R S T —
in the system: A B s C D E s F G H I s K L M s N O P Q s R S T [s.XIV] Anon. Meyer 12, 5 descr.
al. [s.XV] LmLAdam Fuld. 2, 9 descr. c
für das Γ —
for the Γ [s.XV] Trad. Holl. XV 5, 6: ⋅t⋅ vero Grecum, quod dicitur ‚gamma‘ vel ‚g‘ Latine, ... a modernis est additum. Trad. Holl. XV 5, 28: Nam in primis ⋅t⋅ Grecum, scilicet in cacumine pollicis, ad instar medii ‚tau‘ incarnatum et a modernis ... adiunctum, quod sic figuratur: Γ; et sic figuratur: t (
sim. Trad. Holl. XXV 9, 26). Trad. Holl. XV 5, 47: prime octo littere per ordinem a ⋅t⋅ Greco incipiendo capitales seu versales dicuntur. Trad. Holl. XV 8, 5: in monosillabis vocibus ut in ⋅T⋅ut, ⋅A⋅re, ⋅B⋅mi non fit mutacio, cum nihil in se mutari potest (
sim. Trad. Holl. XXV 8, 5).
al. 5
Kennbuchstabe für die dreiteilige (perfekte) Mensurierung (in der italienischen Mensurallehre) —
letter that designates three-fold (perfect) mensuration (in Italian mensural theory) [s.XIV] LmLMarch. pom. 37, 15: quidam ponunt i et p innuentes imperfectum et perfectum, quidam vero t et b innuentes ternariam divisionem temporis et binariam et quidam alia signa secundum beneplacitum eorundem. LmLMarch. pom. 54, 13: Si vero unus cantus proportionaretur ex longis perfectis, puta sic, quod una cantaretur de tempore perfecto et alia de imperfecto et sic deinceps, dicimus, quod supra notas temporis perfecti ponatur t innuens ipsam pertinere ad ternariam divisionem, quae proprie est temporis perfecti.
[s.XV] LmLProsd. ital. I p. 234a: Item aliter pro perfectione ponunt
(sc. Italici) litteram T denotantem nobis similiter numerum ternarium, in quo perfectio consistit, et pro imperfectione litteram B denotantem nobis similiter numerum binarium, in quo imperfectio consistit (
sim. LmLProsd. ital. II p. 47). LmLBart. Ram. 3, 1, 3 p. 89: secundum magistrum Franconem perfectum discernebant ab imperfecto antiquiores, ponentes scilicet supra notulas binarias b, supra ternarias vero t; et sic clare ostendebatur valoris notularum differentia. 6
Kennbuchstabe für das tempus (Mensur der Brevis) —
letter that designates the tempus (mensuration of the breve) [s.XV] LmLProsd. ital. I p. 234a: pro omni tempore perfecto universaliter ponunt
(sc. Italici) duas litteras, scilicet T et P,
[] nobis denotantes tempus perfectum ut hic: T P. Universaliter vero pro omni tempore imperfecto ponunt duas, scilicet T et I, nobis denotantes tempus imperfectum ut hic: T I (
sim. LmLProsd. ital. II. p. 47). 7
Kennbuchstabe für die Tenorstimme —
letter that designates the tenor vocal part [s.XV] LmLIoh. Tinct. diff. 255: T est littera, que per se ad aliquam partem cantus posita tenorem institutione significat.