lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

sega

ae. bis ahd. · 4 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
4 in 4 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
14
Verweise raus
11

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

sega st. sw. f.

Bd. 8, Sp. 255
sega
st. sw. f., mhd. sege, nhd. säge; as. sega (s. u.). — Graff VI,88.
seg-: nom. sg. -a Gl 1,415,6 (Sg 299, 9. Jh.). 2,8,30. 711,33. 3,123,63 (SH A). 192,46 (SH B). 218,17 (SH B, Anh.). 259,11 (SH a2). 290,5 (SH b). 293,4 (SH e). 640,31. 47. 4,208,60 (sem. Trev.); -e 3,259,11. 678,28.
Schwach: seg-: gen. sg. -un Gl 2,699,49; acc. sg. -un 555,43. 560,21 (2 Hss.); nom. pl. -en 3,418,75 [HD 2,397].
Unklar: Stark: sega: dat. sg. Gl 2,626,44 (clm 18059, Gll. 11. Jh. (?); von zweiter Hand; s. 2).
segxn Gl 2,570,65 s. seh. 1) Werkzeug mit (gezähnter) Schneide, Säge: serra enim sega dicitur [zu: (David) populum quoque eius (civitatis) adducens] serravit [, et circumegit super eos ferrata carpenta, 2. Reg. 12,31] Gl 1,415,6. segun [truncata numquid corporis segmenta post] serram [feris obiecit aut undis dedit? Prud., P. Vinc. (V) 531] 2,555,43. 560,21. segun [tum (damals kam in Gebrauch) ferri rigor atque argutae lammina] serrae (vgl. argutae serrae, vgl. stridulae, sonorae, Serv.) [(nam primi (sc. Menschen der Vorzeit) cuneis scindebant fissile lignum), Verg., G. I,143] 699,49. sega serra [ohne Kontext] 711,33. sega serra 3,123,63 (im Abschn. De ferramentis). 192,46 (davor fila lima; im Abschn. De fabris ferrariis; 1 Hs. saga2). 259,11. 640,31 (4 Hss. saga2). 47 (beide davor figila lima). 4,208,60. sega serra [zu:] serrae [autem nomen de sono factum est, id est, a stridore, oder zu:] serrae [, circinique usum perdices quidam adolescens invenit, Is., Et. XIX,19,9] 3,218,17. sega ł scerra serra 290,5. 293,4. segen serrae [vgl. serrae sunt linguae maledicentium et detrahentium, HD 2,397] 418,75 [HD 2,397]. sege serra ł gentatoria (l. gestatoria? Steinm.) 678,28 (danach scrotisin scalprum ł sculprum); — zur Wiedergabe von lat. lima ‘Feile (mit gezahnten Seitenflächen’, vgl. Darms, Schwäher S. 242): lima .i. sega (Randgl. zu lima .i. saga ł uila) [zu:] lima [. Corpore sulcato nec non ferrugine glauca sum formata fricans rimis informe metallum, Aldh., Enigm. XXI, Überschr. p. 106] Gl 2,8,30 (oder ist von einer zu fîhala synonymen Gl. u. der Bed. ‘Feile’ auszugehen (?), so Tiefenbach, Werkzeuge S. 734; vgl. saga2). 2) Unklar, mit lat. sulcus ‘Furche’ (?): sega [at si non fuerit tellus fecunda, sub ipsum Arcturum tenui sat erit suspendere] sulco [Verg., G. I,68] Gl 2,626,44 (zur unsicheren Zuordnung zu sega vgl. Graff a. a. O.; anders Ahd. Gl.-Wb. S. 511 s. v. seh).
Abl. segôn; vgl. saga2, segansa.
Vgl. Tiefenbach a. a. O. S. 733 ff.
2565 Zeichen · 125 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Altenglisch
    segasw. M. (n)

    Köbler Afries. Wörterbuch

    sega , sw. M. (n) nhd. Sager ne. sayer Vw.: s. ā- Hw.: vgl. got. *sagja, ae. sėcga, ahd. *sago (2?) Q.: R, E, W, F, H E.…

  2. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    segast. sw. f.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    sega st. sw. f. , mhd. sege, nhd. säge; as. sega ( s. u. ). — Graff VI,88. seg-: nom. sg. -a Gl 1,415,6 ( Sg 299, 9. Jh.…

Verweisungsnetz

18 Knoten, 19 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 4 Wurzel 1 Kognat 4 Kompositum 9

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit sega

25 Bildungen · 25 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

sega‑ als Erstglied (25 von 25)

segalaht

AWB

segal·aht

segalaht adj. ; as. segalahti ( s. u. ). — Graff VI,144. segel-ahti: Grdf. Gl 2,498,34 = Wa 85,17 ( Carlsr. S. Petri, 11. Jh. ); -ath: dass.…

segalaht(i)

EWA

segalaht(i)AWB adj. (j)a-St., nur in Gl. 2,498,34 (11. Jh.): ‚segelartig; carbaseus‘. De- nominale Ableitung von segal (s. d.) mit dem adj.b…

segalahti

KöblerAs

segalahti , Adj. nhd. besegelt ne. with sail (N.) ÜG.: lat. carbaseus Gl Hw.: vgl. ahd. segalaht* Q.: GlP (1000) I.: Lüt. lat. carbaseus? E.…

segalbant

KöblerAhd

segal·bant

segalbant , st. N. (a) nhd. Segelseil ne. sail-rope ÜG.: lat. rudens Gl Q.: Gl (Anfang 14. Jh.) I.: Lsch. lat. rudens? E.: s. segal, bant

segalboum

AWB

segal·boum

segalboum st. m. , mhd. segelboum, nhd. segelbaum. — Graff III,123. segal-poum: nom. sg. Gl 1,607,52 ( M, 6 Hss., 1 Hs. -ov-). 647,48/49 ( M…

segalfluzzîg

AWB

segal·fluzzig

segalfluzzîg adj. segil-fluzzigen: acc. sg. m. Gl 4,337,29 ( mus. Brit. Add. 19723, 10. Jh.; nur noch -fluzzigen eindeutig lesbar, vgl. Ertm…

segalfluzzīg

KöblerAhd

segalfluzzīg , Adj. nhd. mit Segeln einherfliegend, von Segeln wogend ne. flying along with sails ÜG.: lat. velivolus Gl Q.: Gl (10. Jh.) I.…

segalgard

AWB

segal·gard

[ segalgard as. st. m. ; ae. seglgird. segel-gerd: nom. sg. Gl 2,717,6 = Wa 112,7 ( Jh; zu -e- statt a in -gerd vgl. Gallée, As. Gr. 3 § 52,…

segalgerta

AWB

segal·gerta

segalgerta st. sw. f. , mhd. segelgerte; ae. seglgirde. — Graff IV,257. segal-gertono: gen. pl. Gl 2,695,45; -gerd-: nom. pl. -un 709,42; ac…

segallakan

AWB

[ segallakan as. st. n. , mnd. sēgellāken, mnl. seillaken. Verschrieben: selgal-lakana: dat. sg. Gl 2,585,36 = Wa 99,2 ( Düsseld. F. 1, Gll.…

segalruota

AWB

segal·ruota

segalruota st. sw. f. , mhd. segelruote, frühnhd. segelrute ( vgl. DWb. X,1,97 ), nhd. dial. schweiz. segelruete n Schweiz. Id. 6,1837, schw…

segalrōda

KöblerAs

segalrōda , st. F. (ō), sw. F. (n) nhd. „Segelrute“, Mastbaum ne. mast (N.) ÜG.: lat. antemna Gl Hw.: vgl. ahd. segalruota (st. F. ō, sw. F.…

segalseil

AWB

segal·seil

segalseil st. n. , mhd. nhd. segelseil; as. segalsêl ( s. u. ), mnd. sēgelsê i l. — Graff VI,188. segal-seil: acc. pl. Gl 2,695,2. 706,11. 7…

segalsêl

KöblerAs

segalsêl , st. N. (a) nhd. „Segelseil“, Segeltau ne. sailrope (N.) ÜG.: lat. rudens GlPW Hw.: vgl. ahd. segalseil (st. N. a) Q.: GlPW (Ende …

sêganc

MNWB

° sêganc , m. , Meereseinbruch (Ostfries. Rqu. ed. Borchling 48).

seganôn

AWB

sega·non

seganôn sw. v. , mhd. segen(en), nhd. segnen; as. segnon, mnd. sēgen(en), mnl. segenen, seinen; ae. segnian , sénian; an. signa; vgl. afries…

segansa

AWB

segansa st. f. , segisna st. f. , mhd. segens(e) ( auch sw. ), nhd. sense; as. segisna ( s. u. ), mnd. seyse, mnl. seisene. — Graff VI,89. s…

Segantīni

Meyers

Segantīni , Giovanni , ital. Maler, geb. 15. Jan. 1858 in Arco, gest. 28. Sept. 1899 im Schafberghotel bei Samaden, verlor in früher Jugend …

seganōn

KöblerAhd

sega·nōn

seganōn , sw. V. (2) nhd. segnen, Segen verleihen, preisen, lobpreisen, sich bekreuzigen, weihen, den Segen Gottes erbitten, den Segen Gotte…

sêgārde

MNWB

° sêgārde , m. , „ noch sal her Hinrik hebben den diikgarden und den zeegarden ” (Livl. Ub. I 12, 189).

segâri

AWB

seg·ari

segâri st. m. , mhd. seger, frühnhd. säger ( vgl. DWb. VIII,1661 ); mnd. sēger, mnl. seger. — Graff VI,89. segari: nom. sg. Gl 2,431,6. 477,…

sêgārn

MNWB

seg·arn

° sêgārn Fischernetz, offenes Treibnetz (Brandenburg), „ mit der Powertjagd, Hechtflöcken, Seegarn und Aalflöten ... wie vor alters fischen …

segath

AWB

segath Gl 2,685,24 s. seigôd.

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „sega". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 10. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/sega/awb?formid=S00729
MLA
Cotta, Marcel. „sega". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/sega/awb?formid=S00729. Abgerufen 10. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „sega". lautwandel.de. Zugegriffen 10. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/sega/awb?formid=S00729.
BibTeX
@misc{lautwandel_sega_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„sega"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/sega/awb?formid=S00729},
  urldate      = {2026-05-10},
}