Eintrag · Köbler Ahd. Wörterbuch
willo sw. M. (n)
willo , sw. M. (n)
- nhd.
- Wille, Wunsch, Verlangen, Neigung, Willkür, Wollen, Wohlgefallen, Eifer, Entschluss, freie Entscheidung, Gewolltes, Sentenz, Vorhaben, Vorsatz, Absicht
- ne.
- will (N.), desire (N.), arbitrariness
- ÜG.:
- lat. affectio N, affectus (M.) Gl, N, anima Gl, N, (ara) Gl, arbitratus N, arbitrium Gl, N, benignitas (= guot willo) N, (cogitatio) N, (consensus) N, consilium N, (cor) N, cupita (N. Pl.) N, desiderium N, fatum Gl, fluxus (M.)? Gl, impetus Gl, intentio Gl, malignum (N.) (= ubil willo) Gl, malitia (= ubil willo) NGl, (mens) N, motio N, (nesciens) N, nutus Gl, N, optatum (N.) N, (pectus) N, placitum Gl, N, pompa KT, propositum Gl, N, ratio Gl, (sensa) N, (sententia) Gl, N, spiritus Gl, sponte (= mit willom) Gl, studium Gl, N, velle deteriora (= arger willo) N, voluntas B, FG, FP, Gl, GP, I, LB, MF, MH, MNPs, N, NGl, O, T, WK, voluptas Gl, votum Gl, N, vultus? Gl
- Vw.:
- s. arg-, hor-, muot-, selb-, ubil-, un-
- Hw.:
- vgl. anfrk. willo*, as. willio*
- Q.:
- B, BB, BG, FB, FG, FP, FT, GB, Gl (765?), GP, I, KT, L, LB, LS, M, MB, MF, MH, MNPs, N, NGl, O, ON, OT, PE, PfB, PN, StE, T, W, WB, WH, WK
- I.:
- Lbd. lat. voluntas?
- E.:
- germ. *weljō-, *weljōn, *welja-, *weljan, *wiljō-, *wiljōn, *wilja-, *wiljan, sw. M. (n), Wille; s. idg. *u̯el- (2), *u̯lei-, *u̯lēi-, *u̯lē-, V., wollen (V.), wählen, Pokorny 1137; vgl. idg. *au̯- (7), *au̯ē-, *au̯ēi-, V., gern haben, verlangen, begünstigen, Pokorny 77
- W.:
- mhd. wille, sw. M., st. M., Wille, Wollen, Belieben, Wünschen, Verlangen
- nhd.
- Wille, Willen, M., Wille, DW 30, 137
- R.:
- mīnan willon: nhd. mit meinem Willen, absichtlich
- ne.
- at my will, deliberately
- R.:
- mit willen: nhd. gern, bereitwillig
- ne.
- willingly
- R.:
- umbi willen: nhd. auf Wunsch
- ne.
- at wish
- R.:
- in demo willen gangan: nhd. beabsichtigen
- ne.
- intend
- R.:
- in demo willen wesan: nhd. beabsichtigen
- ne.
- intend
- R.:
- selbes willen: nhd. aus freiem Willen, freiwillig
- ne.
- voluntary (Adj.)
- ÜG.:
- lat. ex proposito Gl
- R.:
- mit willōm: nhd. freiwillig
- ne.
- voluntarily
- ÜG.:
- lat. sponte Gl
- L.:
- ChWdW8 314b (willo), ChWdW9 919b (willo)
- Son.:
- MrT01 = Regensburger Mischglossar (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 14747), Smr01 = Murbacher Sammelglossar (Oxford, Bodleian Library Jun. 25), Tgl01 = Sankt Pauler Lukasglossen (Sankt Paul, Stiftsarchiv 1/8) (4. Viertel 8. Jh.), Tgl02 = Freisinger Moralia-Glossen (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 6300), Tgl11 = Sankt Gallener Cura-Glossen (Sankt Gallen, Stiftsbibliothek 216), Tgl001 = Freisinger Cura-Glossen (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 6277), Tgl003 = Frankfurter Canones-Glossen (Stadt- und Universitätsbibliothek Frankfurt am Main Ms. Barth. 64), Tgl011 = Freisinger Glossen zum Alten Testament (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 6225), Tgl045 = Salzburger Cura-Glossen (Wien, Österreichische Nationalbibliothek Cod. 949), TrT04 = Tegernseer Cura-Glossar (München, Bayerische Staatsbibliothek Clm 18550a), Wba03 = Affatim-Glossar (Oxford, Bodleian Library Jun. 25)