lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

rutz

nhd. bis Dial. · 3 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

DWB
Anchors
4 in 3 Wb.
Sprachstufen
2 von 16
Verweise rein
3
Verweise raus
4

Eintrag · Grimm (DWB, 1854–1961)

rutz interjection

Bd. 14, Sp. 1572
rutz, interjection, im ablautspiel zu ritz und ratz, schnelle, reiszende bewegung bezeichnend. ten Doornkaat Koolman 3, 77b. Woeste 222b. Jecht 89b. auch als subst., schneller stosz, ruck. Stalder 2, 296.
213 Zeichen · 7 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    rutzinterjection

    Grimm (DWB, 1854–1961)

    rutz , interjection , im ablautspiel zu ritz und ratz, schnelle, reiszende bewegung bezeichnend. ten Doornkaat Koolman 3…

  2. modern
    Dialekt
    Rutzf.

    Lothringisches Wb. · +2 Parallelbelege

    Rutz [rùts fast allg.; ròts, rats D. Si. ] f. 1. Rotzkrankheit, Krätze, Räude. — 2. Nasenschleim, schleimiger Auswurf. —…

Verweisungsnetz

7 Knoten, 6 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 1 Kompositum 3 Sackgasse 3

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit rutz

62 Bildungen · 38 Erstglied · 21 Zweitglied · 3 Ableitungen

rutz‑ als Erstglied (30 von 38)

Rutz I

Idiotikon

Rutz I Band 6, Spalte 1933 Rutz I 6,1933

Rutz II

Idiotikon

Rutz II Band 6, Spalte 1935 Rutz II (Nachtr.) 6,1935

rutzdebutz

SHW

rutz-de-butz Band 4, Spalte 1551-1552

rutzdibutz

SHW

rutz-di-butz Band 4, Spalte 1551-1552

rutzundbutz

SHW

rutz-und-butz Band 4, Spalte 1551-1552

Rutzbull

PfWB

rutz·bull

Rutz-bull f. : ' besonders dicker Klicker ', Rutzbull [ SP-Schiffstdt ]; vgl. Bull 1 a; Syn. s. Schießklicker .

rutzdibutz

PfWB

rutz-di-butz , rutzen-butz s. rutzundbutz .

rutzebutz

SHW

rutze-butz Band 4, Spalte 1551-1552

rutzekahl

SHW

rutze-kahl Band 4, Spalte 1551-1552

(Rutzel

ElsWB

( Rutzel in ) verrutzelt [fərùtslt Wh. ] runzelig, zusammen geschrumpft: ve r rutz e lti Kirsche n .

Rutzelbutz

RhWB

Rutzel-butz rutsələbuts  Neuw-Leutersd Sg. t. m.: euphemist. der Teufel.

rutzelig

RhWB

rutzelig -uts- Gummb-Berghsn , Düss-Benr Adj.: verkerbt, vom Klicker.

rutzen

Lexer

rut·zen

rutzen , rützen s. rutschen, rohezen, rüeʒen.

Rutzenborn

RhWB

rutzen·born

Rutzen-born -tsəbūər Saarbg-Wehing m.: verächtl. Brunnen, der fliesst, wenn er will.

rutzen I

RhWB

rutzen I = rotzen s. bei Rotz II.

rutzen II

RhWB

rutzen II -uts- schw.: 1. spötteln Gummb-Bergneustdt . — 2. de kann er ene r. bemeistern, überwältigen Grevbr-Belmen .

rutzenkapores

PfWB

rutzen·kapores

rutzen-kapores Adj. : ' kaputt, tot ', rutzekabores ('rudsəka̩bōrəs) [ LA-Venn ]; vgl. fitzekapores .

Rutzenkappe

RhWB

rutzen·kappe

Rutzenkappe rutsəkap, –ā-, –kępχən u. rotsə- u. -kǫp, –kǫpχən Saar von Saarl an f. (m.), n.: veraltete Radhaube der Frauen; sie wurde von de…

Rutzer

ElsWB

rut·zer

Rutzer [Rytsər Obhergh. ; Demin. Rytsərlə Su. Pfaffenh. Str. ] n. kleines, verkümmertes Obst.; Kartoffeln, die nicht ausgewachsen sind; über…

Rutzeriⁿ

Idiotikon

Rutzeriⁿ Band 6, Spalte 1935 Rutzeriⁿ 6,1935

Rutzeteⁿ

Idiotikon

Rutzeteⁿ Band 6, Spalte 1935 Rutzeteⁿ 6,1935

rutzeⁿ

Idiotikon

rutzeⁿ Band 6, Spalte 1934 rutzeⁿ 6,1934

Rutzger

Idiotikon

rutz·ger

Rutzger Band 6, Spalte 1938 Rutzger 6,1938

rutzgereⁿ

Idiotikon

rutzgereⁿ Band 6, Spalte 1938 rutzgereⁿ 6,1938

rutzich

LothWB

rutz·ich

rutzich [rùtsiχ fast allg.; ròtseχ, D. ; ròtseχ, ratseχ Si. ] adj. 1. räudig, rotzig, rotzkrank: du r. Luder! E rutzich Schof steckt vil ann…

rutzig

RhWB

rut·zig

rutzig -u- Mettm-Cronenbg Adj.: rauh, vom Obst.

rutz als Zweitglied (21 von 21)

drutz

BWB

-drutz Band 4, Spalte 4,735

Chrutz

Idiotikon

Chrutz Band 3, Spalte 937 Chrutz 3,937

Chātsprutz

Idiotikon

Chātsprutz Band 10, Spalte 981 Chātsprutz 10,981

Drëcksprutz

Idiotikon

Drëcksprutz Band 10, Spalte 982 Drëcksprutz 10,982

Fǖrsprutz

Idiotikon

Fǖrsprutz Band 10, Spalte 981 Fǖrsprutz 10,981

G(e)sprutz

Idiotikon

G(e)sprutz Band 10, Spalte 979 G(e)sprutz 10,979

Gülle(n)sprutz

Idiotikon

Gülle(n)sprutz Band 10, Spalte 981 Gülle(n)sprutz 10,981

Jungfrauwe(n)sprutz

Idiotikon

Jungfrauwe(n)sprutz Band 10, Spalte 981 Jungfrauwe(n)sprutz 10,981

Märzeleⁿsprutz

Idiotikon

Märzeleⁿsprutz Band 10, Spalte 981 Märzeleⁿsprutz 10,981

Ofe(n)chrutz

Idiotikon

Ofe(n)chrutz Band 3, Spalte 938 Ofe(n)chrutz 3,938

Pfingstsprutz

Idiotikon

Pfingstsprutz Band 10, Spalte 982 Pfingstsprutz 10,982

Rëge(n)sprutz

Idiotikon

Rëge(n)sprutz Band 10, Spalte 982 Rëge(n)sprutz 10,982

sprutz

DWB

sprutz , m. zu spritzen, landschaftlich. vgl. spritz oben sp. 126. 1 1) soviel auf einmal spritzt, gespritzt wird, aus einem munde, einer gi…

strutz

DWB

strutz , m. 1) ausgepreszter strahl einer flüssigkeit K. Reiser sagen des Allgäus 2, 739 , s. u. strütze und sprutz th. 10, 2, 207, spritz t…

Sāsse(n)sprutz

Idiotikon

Sāsse(n)sprutz Band 10, Spalte 982 Sāsse(n)sprutz 10,982

Tinte(n)sprutz

Idiotikon

Tinte(n)sprutz Band 10, Spalte 982 Tinte(n)sprutz 10,982

Trǟneⁿsprutz

Idiotikon

Trǟneⁿsprutz Band 10, Spalte 982 Trǟneⁿsprutz 10,982

untrutz

Lexer

unt·rutz

un-trutz adj. sehr trotzig? Chr. 5. 112,30 und 484 a .

Wëttersprutz

Idiotikon

Wëttersprutz Band 10, Spalte 982 Wëttersprutz 10,982

Ableitungen von rutz (3 von 3)

berutze

BMZ

berutze swv. mit russ beschmutzen: ein teil, die duont sich vast berutzen, antlitt und lîb si ganz verbutzen ( die fastnachtsnarren ) narren…

berutzen

Lexer

be-rutzen swv. s. beruoʒen.

rutze

DWB

rutze , rütze , f. , verschleimung. s. oben rotze sp. 1327. 1 1) pituita: zitwar nimpt im di rüctzen umb prust. Schm. 2, 196 . 2 2) rotznase…