Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
riz st. m.
st. m., mhd. riz, nhd. riß; got. writs; vgl. ae. writ n. (vgl. dazu Wißmann S. 58), an. rit n. — Graff II,558.
rizz- (i- stämmige Formen, also mit -zz-): nom. pl. -i Gl 1,268,7 (K); dat. pl. -in 395,1 (M). 609,61 (M); acc. pl. -i 2,429,47. 444,26. — riz: nom. sg. Gl 1,487,17 (Rf; rilz, s. 2b). 2,329,45; dat. pl. -]in 1,395,1 (M, 5 Hss.). 609,60 (M); -]en 61 (M); acc. pl. -]i 738,33. — ris: nom. sg. Gl 3,327,36 (SH f, clm 12658, 14. Jh.; zu -s(-) für zz (zz) vgl. Braune, Ahd. Gr.16 § 160 Anm. 2b). 1) Ritz: rizi [per inclinationem ... et veluti] rimas [zu: Iesus autem inclinans se deorsum, digito scribebat in terra, Joh. 8,6] Gl 1,738,33 (im Gl.-Wortsch. 7,452 auf scribebat bezogen u. zu rîzan st. v. gestellt). rizzi [ille ungularum duplices] sulcos [pererrat osculis, Prud., P. Vinc. (V) 338] 2,429,47. 2) Strich, Linie: a) allgem.: rizin [ego reverti faciam umbram] linearum [, per quas descenderat in horologio Achaz in sole, retrorsum decem lineis, Is. 38,8] Gl 1,609,60 (Dat. vielleicht durch lineis bedingt; 7 Hss. reiz); b) kleiner (geschriebener) Strich: riz [omnes (sc. das Heer des Holofernes) ... venerunt per crepidinem montis usque ad] apicem (Hs. apex) [Judith 7,3] Gl 1,487,17 (Vok.-Übers. statt der Kontextbed. ‘Gipfel, Spitze’; die Vok.-Bed. (vgl. Mlat. Wb. I,741,10 ff.) soll vermutlich durch den Apex in der hdschr. Schreibung riız veranschaulicht werden). iota ein houpit puohstapes ł apex riz ł stuph [zu: iota unum, aut unus apex non praeteribit a lege, Hier. in Matth. 5,18, CCSL 77,27,510] 2,329,45; c) Fehlübers.: reiz stramilon edho rizzi ulcus pestes vel lues Gl 1,268,7 (ulcus ‘Geschwür’ wurde mit sulcus ‘Furche’ verwechselt u. die ganze Gll.-Gruppe entsprechend übersetzt; Plur. wegen pestes, vgl. Splett, Stud. S. 407). 3) Schriftzeichen: rizzin ipsi (Syri et Chaldaei) viginti duo elementa habent eodem sono, sed diversis] characteribus [Prol. in Vulg. p. XII] Gl 1,395,1 (4 Hss. buohstab); hierher wohl auch: rizzi (am Rand noch: signa ł tophun) [latus ungula virgineum pulsam utrimque et ad ossa secat, Eulalia numerante] notas (Glosse: figuras, maculas vel cicatrices, vgl. PL 60) [. “Scriberis ecce mihi, domine, quam iuvat hos apices legere”, Prud., P. Eul. (III) 135] 2,444,26 (1 Hs. nur signa ł tophun; notas wohl von apices her übers.). 4) Riß: rima schrund ł ris ł foramen Gl 3,327,36.