Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
listîg adj.
adj., mhd. listec, -ic, nhd. listig; as. -listig, mnd. mnl. listich; an. listugr (vgl. Fritzner 2,535). — Graff II,284.
list-ig: Grdf. Thoma, Glossen S. 6,31. NpNpw 9, Diaps. 9 (= Npw 9,32; Np -îg); nom. sg. m. -]er Gl 1,16,6 (PaRa). 2,43,4. 3,260,33 (SH a 2). 34 (SH a 2; -igs). Glaser, Griffelgl. S. 157,70 (clm 6300, 8. Jh.); -]o Gl 2,14,3; nom. sg. f. -]a 414,1. 50. 659,38; dat. sg. n. -]emo 197,11 (M, 2 Hss.). 219,57 (clm 18550,1, 8. Jh.); -iḡ: dass. 349,35 (Carlsr. Aug. CCXVII, 9./10. Jh.; für -en (?), vgl. Ertmer, Juv. S. 342,8); -ig-: dat. sg. f. -eru 1,493,38 (Rb); acc. sg. m. -en Thoma, Glossen S. 20,19; dat. pl. -em Gl 2,309,27 (Rb); acc. pl. f. (?) -o Thoma, Glossen S. 24,33 (Wien 1239, 10. Jh.; oder m. mit -o für e? lat. acc. pl. m.); comp. nom. sg. f. -ora Gl 1,316,3 (Rb); -ikęr: nom. sg. m. 542,42 (Rb); -ich: Grdf. 3,383,28 (Jd); -eger: nom. sg. m. 224,19 (SH a 2, 2 Hss.; -egs). 260,34 (SH a 2); liest-: dass. 33 (SH a 2, clm 2612, 12. Jh.; -egs).
Mit etymol. unberechtigtem h (vgl. Kögel S. 127): hlisti-ger: nom. sg. m. Gl 1,16,6 (K).
Verschrieben (?): listigant: acc. sg. m. Gl 1,281,30 (Jb; zu epithetischem -t vgl. Schindling S. 96). Verstümmelt: list..: Grdf. S 72,94 (Musp.; Ausg. listic). 1) klug, schlau, scharfsinnig: a) von Pers.: listikęr astutus [videns malum, absconditus est: parvuli transeuntes sustinuerunt dispendia, Prov. 27,12] Gl 1,542,42. listigo [versibus infandis non umquam dicere dignor, ut quondam] argutus [fertur dixisse poeta, Aldh., De virg. 29] 2,14,3. listiger [ille (eques)] sagax [, tantis quod risus milibus esset, distulit admota calliditate iocum, Avian 10,9] 43,4. listiga [absenti Aeneae currum geminosque iugalis semine ab aetherio, spirantis naribus ignem, illorum de gente, patri quos] daedala (vgl. ingeniosa, Serv.) [Circe supposita de matre nothos furata creavit, Verg., A. VII,282] 659,38. listeger astutus 3,224,19. 383,28 (danach bahandech geleret industrius eruditus). sagax 260,33; b) von Abstr.: listigemo [tolerandum praedicatori est, ut per exhortationem suam] artificioso [moderamine unum patiatur crescere, quatenus possit aliud a vicina morte retinere, Greg., Cura 3,38 p. 98] Gl 2,197,11 (2 Hss. listlîh). 219,57. 2) erfahren, geschickt: listigant [nunc ergo provideat rex virum sapientem et] industrium (ingeniosum) [, et praeficiat eum terrae Aegypti, Gen. 41,33] Gl 1,281,30. Thoma, Glossen S. 20,19 (Comm. in Gen. = Gen. ebda.). cunstiger listig [factus est Esau] vir gnarus [venandi, et homo agricola, Comm. in Gen. = Gen. 25,27] 6,31. listigo chunstigo [quod si nosti in eis esse viros] industrios (ingeniosos) [, constitue illos magistros pecorum meorum, Gen. 47,6] 24,33; hierher wohl auch: substant.: listiger [per hoc quod scripturarum se] studiosos [exhibent, Greg., Mor. in Job 3,22, PL 75,622 C] Glaser, Griffelgl. S. 157,70 (zur Bed. u. Glossierung vgl. ebda.). 3) ehrgeizig: listiger sohendi haera ambitiosus expedens honorem Gl 1,16,6. 4) hinterlistig, verschlagen: a) von Pers.: dar (sc. beim Jüngsten Gericht) niist eo so listic man, der dar iouuiht arliugan megi S 72,94. also tougeno faret er . so der leuuo in sinero luogo. Er ist peidiu ioh starch . ioh listig zebesuichenne [vgl. leonem in cubili dicit eum, in quo et vis et dolus operabitur, Aug., En.] NpNpw 9, Diaps. 9 (= Npw 9,32); — von der Schlange als Sinnbild der Hinterlist: listigora [sed et serpens erat] callidior [cunctis animantibus terrae quae fecerat dominus deus, Gen. 3,1] Gl 1,316,3; b) von Abstr.: listigeru [dum aures principum simplices, et ex sua natura alios aestimantes,] callida [fraude decipiunt, Esth. 16,6] Gl 1,493,38. za listigem adanchun [sed nativitate regis nostri cognita, Herodes] ad callida argumenta [convertitur, ne terreno regno privaretur, Greg., Hom. I,10 p. 1469] 2,309,27. listigen [pergite nunc ut oves, durorum praeda luporum; sed vos] arguto [serpentum corde vigete, Juv. 2,460] 349,35. listiga .i. uuitheruuerdiga, dazu Randgl. hintarscrencha versuta [fraus et callida amat tenebris obtegi, Prud., H. matut. (II) 21] 414,1. listiga callidus (Glosse: ingeniosus, vgl. PL 59) [inlaqueat volucres aut pedicis dolus aut maculis, inlita glutine corticeo vimina plumigeram seriem inpediunt et abire vetant, ders., H. a. cib. (III) 41] 50. 5) Glossenwort: gelower ł listiger sollers Gl 3,260,34.
Abl. listiglîh; listîgo; vgl. unlistîg, -listic mhd.