Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
krumb adj.
adj., mhd. krump, nhd. krumm; as. krumb (s. u.), mnd. krum, mnl. crom, cromb, crump; afries. krumb; ae. crumb. — Graff IV,609.
chrump: Grdf. Gl 4,22,25 (Jc). 51,41 (Sal. a 1, 2 Hss.). 139,8 (Sal. c). Npgl 31,9. Npw 35,11. 44,7; nom. sg. m. -]er Gl 4,42,49 (Sal. a 1, -ꝑ); dat. sg. m. n. -]eme 109,52 (Sal. a 1); nom. pl. n. -]iu 1,610,66. 67 (M, 4 Hss., 3 -ū-, 1 Hs. -v, 1 ch-). 2,294,31 (M, 2 Hss., 1 Hs. -v). 35 (M, 4 Hss., 3 -ū-, 2 -v); dat. pl. -]em 4,42,46 (Sal. a 1); -]en ebda. (3 Hss.). Meineke, Ahd. S. 27,87. Sprachwiss. 15,230,1 (alle Sal. a 1); acc. pl. m. -]a Gl 2,441,27 (2 Hss., 1 Hs. ch-). — chrumb: Grdf. NpNpw 32,1. Np 35,11. 44,7. 89,17; nom. sg. m. -]er Gl 1,510,43 (Rb; chr-). 4,165,58 (Sal. c; -ū-); nom. sg. n. -]ez Nk 458,20 [103,15]; -]iz ebda. (Hs. A = S. CXXXV,11/12) [103,15 Anm.]; nom. sg. f. -]a I 42,8; dat. sg. n. -]emo Np 93,15; nom. pl. f. -]o Gl 1,18,18 (Pa; oder n.? vgl. dazu Splett, Stud. S. 69); dat. pl. -]en 4,42,47 (Sal. a 1, 3 Hss., -ū-). Nc 708,32 [25,4]; acc. pl. n. -]iu 702,5 [17,4]. — churūpiu: nom. pl. n. Gl 1,610,67 (M).
crump: Grdf. Gl 3,1,8 (Voc.); acc. sg. n. -]iz 2,466,22 (2 Hss.); nom. pl. n. -]iu 1,819,16 (M; --, -v). 2,294,36 (M; -ū-). — crumb: Grdf. Mayer, Glossen S. 6,1 (-ū-); nom. sg. m. -]er Gl 3,384,57 (Jd); nom. sg. f. -]a 4,297,58 = Wa 55,26/27 (Ess. Ev., 10. Jh.); nom. pl. m. -]e O 4,26,17 (k-); nom. pl. n. -]iu Gl 1,610,68 (M; -v); nom. pl. f. -]o 18,18 (K; oder n.? vgl. dazu Splett, Stud. S. 69); gen. pl. -]ero O 3,14,72 (k-); [dat. pl. -]on Wa 106,15;] acc. pl. n. -]u O 3,9,5.
Verschrieben: krūbren: dat. pl.? Gl 4,134,4 (Sal. c); hierher wohl auch: chrumpein: für dat. pl. 42,48 (Sal. a 1); crumbein: dass. 48/49 (Sal. a 1). 1) krumm, nicht gerade, gebogen, verkrüppelt: a) von Sachen: kaduinc stati pugihafto caprohan edo chrumbo (PaK, kiridan Ra) ambagines loca flexuosa anfracta vel tortuosa (vgl. Splett a. a. O.) Gl 1,18,18. chrumpiv [erunt] prava [in directa, Is. 40,4] 610,66. crvmpiv prava [Luc. 3,5 = ebda.] 819,16. chrumpiv prava [Greg., Hom. I,20 p. 1519 = ebda.] 2,294,31. chrumpa [tum] camuros (Glosse: curvos) [hyalo insigni varie cucurrit arcus, Prud., P. Petri et Pauli (XII) 53] 441,27. crumpiz [vitibus] incurvum, [si qua est ea cura, putandis procudam chalybem, Prud., Symm. I,49] 466,22. crump curvus (zwischen rechti und gapogan) 3,1,8. anderiu fuorta samoso anagenne dero nazi . unde []in chrumben cheren scranchelondiu alius vero quandam originem undarum gestans . flexuosisque anfractibus errabundus Nc 708,32 [25,4]. chamus ist fone chrumbi gesprochen . uuanda camur Grece (in chriechiscun) . curuum (chrump) chit Latine (in uualescun) Npgl 31,9; — hierher vielleicht auch: chrumpem cameris Gl 4,42,46. 134,4. Meineke, Ahd. S. 27,87. Sprachwiss. 15,230,1; — substant.: triscoziz alde uierscoziz heizet uuiolih iz si . unde gerehtiz . alde chrumbez triangulum enim . vel quadratum esse quale quid dicitur . et rectum aut curvum Nk 458,20 [103,15]; b) von Menschen: crumber curvus Gl 3,384,57 (im Abschn. De qualitate ł quantitate hominum). arbor fici. et mulier inclinata crumba uuif [Randgl. zu: arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua, et venit quaerens fructum in illa, et] non invenit [Luc. 13,6; zu inclinata vgl. ebda. 11] 4,297,58 = Wa 55,26/27. sie brahtun ummahti joh ellu krumbu wihti, ouh horngibruader suare [vgl. obtulerunt ei omnes male habentes, Matth. 14,35] O 3,9,5; — substant.: thara ouh zua gifuagi blintero ginuagi, halzero menigi joh krumbero gisamani O 3,14,72. blinte man (wurtun) gisehente joh krumbe gangente 4,26,17; — spez. von bestimmten Körperteilen: crumb [si caecus fuerit, si claudus, si vel parvo, vel grandi et] torto [naso, Greg., Cura 1,9, PL 77,24 A = 1. Reg. 2,9] Mayer, Glossen S. 6,1. [crumbon [Satyri, homunciones sunt] aduncis naribus [cornua in frontibus (habent), Is., Et. XI,3,21] Wa 106,15]; c) von Schlangen, in einem Bilde: chrumber [et obstetricante manu eius, eductus est coluber] tortuosus [Job 26,13] Gl 1,510,43. dhera nadrun hol bauhnida chiuuiso dhero unchilaubono muotuuillun, in dhem dhiu chrumba nadra inne restida caverna enim reguli corda sunt infidelium, in quibus ille serpens tortuosus requiescebat I 42,8. 2) übertr.: ungerade, vom Rechten abweichend, unrecht, verkehrt: a) von Taten: unseriu hantuuerch kerihte uber unsih daz uuir siu netuoen umbe uuerltlichen dang . uuanda so sint siu chrumb [vgl. ut non ea pro rerum terrenarum mercede faciamus; tunc enim non directa, sed curva sunt, Aug., En.] Np 89,17; b) von Menschen (auch von ihren Herzen): chrum- piu [prava directa fiunt, cum malorum corda per iniustitiam] detorta (Hss. distorta) [Greg., Hom. I,20 p. 1519] Gl 2,294,35. die ander uuellen danne got uuelle . die sint chrumb . unde unlobesam NpNpw 32,1, ähnl. 35,11. si gerihtet die êr chrumb uuaren . unde intuuunden [vgl. curvi erant, distorti erant, Aug., En.] 44,7. die iustitiam (reht) fasto habent . die sint mit crehtemo herzen nals mit chrumbemo [vgl. distorti cordis, Aug., En.] Np 93,15; c) von Antworten: zweideutig: to suohton sie in gnoto . in allen sinen chilechon . dar er chrumbiu antuuurte gab et nunc sagaci investigatione in fanis eum disquirunt . quibus aut vaticina fundebantur obliquis [vgl. i. obscuris et flexuosis, Rem.] ambagibus Nc 702,5 [17,4]. 3) Glossenwort: chrump curve flexuose Gl 4,51,41. chrumpeme unco curvo 109,52. chrump curve 139,8. chrumber uncus 165,58. 4) Fehlübers.: chrump torridum [tostum siccum, CGL IV,575,17] Gl 4,22,25 (wohl durch Verwechslung von tostus mit tortus). []
Komp.: nasa-, sita-, zuokrumb; Abl.: krumbî; krumben; vgl. krumbilingûn. [Montoto]