lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

hamar

as. bis Lex. · 5 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
7 in 5 Wb.
Sprachstufen
3 von 16
Verweise rein
21
Verweise raus
13

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

hamar st. m.

Bd. 4, Sp. 666
hamar
st. m., mhd. hamer, nhd. hammer; as. hamar, mnd. hāmer, mnl. hamer; afries. hamer; ae. hamer; an. hamarr. — Graff IV,954.
hamar: nom. sg. Gl 1,384,1 = Wa 75,24 (Carlsr. S. Petri, 10./11. oder 11. Jh.). 434,32 (M, 6 Hss.). 628,54 (M, über r ein Strich ausrad., Steinm.). 2,318,54. 449,65 (2 Hss.). 3,11,39 (C). 40 (C). 640,16 (3 Hss.). 4,77,12 (Sal. a 1, 7 Hss.). 150,14 (Sal. c); dat. sg. -]e 1,611,54 (M, 4 Hss.); acc. sg. -]508,5 (M); nom. pl. -]a 536,10 (M, 6 Hss.); dat. pl. -]in 628,53 (M, 2 Hss.); -]en (?) 53/54 (M; -); acc. pl. -]a 3,657,17; hamur: nom. sg. 2,580,67 = Wa 95,4 (Düsseld. F. 1, 9. oder 10. Jh.?). 3,686,9; hamer: dass. 1,434,33 (M). 611,55 (M, 4 Hss.). 2,339,6 = 4,234,11 (Jf). 3,121,22 (SH A, 4 Hss., davon 1 Hs. hams). 192,20 (SH B). 246,46 (SH a 2, 4 Hss.). 280,28 (SH b, 3 Hss.). 303,53 (SH d). 320,37 (SH e). 339,2 (SH g, 3 Hss.). 359,70. 374,48 (Jd). 397,57 (Hildeg.). 640,16. 641,5. 4,77,12 (Sal. a 1, 3 Hss., 2 hams, 1 Hs. haM). 188,36. 263,18 (2 Hss.). Hbr. I,249,270 (SH A); dat. sg. -]e Np 97,6; acc. sg. -] Gl 4,264,16 (Oxf. Laud. lat. 92, 9. Jh.); hamir: nom. sg. 1,536,11 (M, 2 Hss.). 3,121,23 (SH A, 4 Hss.). 640,16. 42. 677,35. 681,15; gen. sg. -]es 2,205,28 (S. Paul XXV d/82, 9./10. Jh.). 213,54; hammer: nom. sg. 3,246,47 (SH a 2, hamms); amer: dass. 192,20 (SH B).
Hammer: a) als Werkzeug: hamar [tulit itaque Iahel ... clavum tabernaculi, assumens pariter et] malleum (Hss. auch malleus) [Jud. 4,21] Gl 1,384,1 = Wa 75,24. 4,263, 18. 264,16. hamar malleus [, et securis, et omne ferramentum non sunt audita in domo cum aedificaretur, 3. Reg. 6,7] 1,434,32. hamare [confortavit faber aerarius percutiens] malleo [eum, qui cudebat tunc temporis, Is. 41,7] 611,54. hamarin [(artifex) clavis et] malleis [compegit (sc. die Silber- u. Goldbeschläge), Jer. 10,4] 628,53. hamires [quod lapides extra tunsi sunt, ut in constructione templi domini absque] mallei [sonitu ponerentur, Greg., Cura 3,12 p. 50] 2,205,28. 213,54. hamar malleus (Hs. mallus) [ohne Kontext] 318,54. hamer malleus [ohne Kontext] 339,6 = 4,234, 11. hamar ł slaga malleus [Polycliti (gr. Bildhauer), Prud., P. Rom. (X) 269] 2,449,65. hamur malleus [ebda.] 580,67 = Wa 95,4. slaga hamar mallei 3,11. 40. hamer malleus 246,46. 280,28. 303,53. 320,37. 339,2. 359,70. 374,48. 640,42. 641,5. 677,35. 686,9. spanzol malleus 397,57. hamer malleus ł tudis 121,22. Hbr. I,249,270 (beide im Abschn. De instrumentis fabrilibus). Gl 3,192,20 (im Abschn. De fabris ferrariis). malleus ł malleolus 4,150,14. malleus uł martellus 188,36; martellus 3,11,39 (Hs. martel). 640,16. martellus uł malleus 681,15; malleolos 657,17. hamar ł spacha malleolus 4,77,12. (singent imo) an erinen blason . mit hamere gerahten (psallite domino) in tubis ductilibus Np 97,6; b) als Waffe: hamara [parata sunt derisoribus iudicia: et] mallei [percutientes stultorum corporibus, Prov. 19,29] Gl 1,536,10; spez. als Wurfhammer: hamar [(Leviathan) quasi stipulam aestimabit] malleum [, et deridebit vibrantem hastam, Job 41,20] 508,5.
Abl. hamarlî(n), hamarâri.
Vgl. Wagner, Festschr. Kolb S. 771—774.
3227 Zeichen · 185 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 9.–12. Jh.
    Altsächsisch
    hamarst. M. (a)

    Köbler As. Wörterbuch

    hamar , st. M. (a) nhd. Hammer ne. hammer (N.) ÜG.: lat. malleus GlP, GlPW Hw.: vgl. ahd. hamar (st. M. a?) Q.: GlP, GlP…

  2. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    hamarst. m.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +3 Parallelbelege

    hamar st. m. , mhd. hamer, nhd. hammer; as. hamar, mnd. hāmer, mnl. hamer; afries. hamer; ae. hamer; an. hamarr. — Graff…

  3. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Hamar

    Meyers Konv.-Lex. (1905–09) · +1 Parallelbeleg

    Hamar , norweg. Stift, grenzt südlich an das Stift Christiania, westlich an Bergen, nördlich an Drontheim, östlich an Sc…

Verweisungsnetz

28 Knoten, 28 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 4 Wurzel 2 Kompositum 19 Sackgasse 3

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit hamar

12 Bildungen · 12 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

hamar‑ als Erstglied (12 von 12)

hamarâri

AWB

hamar·ari

hamarâri st. m. , mhd. hamerære, nhd. hämmerer; mnd. hāmerêr(e), mnl. hameraer. — Graff IV,954. hamarari: nom. sg. Gl 1,312,11 ( fragm. S. P…

hamargnīpa

KöblerAn

hamargnīpa , sw. F. (n) nhd. steiler vorspringender Felsen ÜG.: lat. rupes L.: Baetke 229

hamarlî(n)

EWA

hamarariAWB m. ja-St., in Gl. ab dem 9. Jh.: ‚Schmied; malleator‘ (mhd. hameræ- re, ält. nhd. hammerer, hämmerer; mndd. hāmerēr[e]; mndl. ha…

hamarlî(n)

AWB

hamar·lin

hamarlî ( n ) st. n. , mhd. hemerlîn, nhd. hämmerlein. hamirli: nom. sg. Mayer, Glossen S. 138,12 ( 12. Jh. ); amerlin: dass. Gl 3,192,23 ( …

hamarlī

KöblerAhd

hamarlī , st. N. (a) Vw.: s. hamarlīn*

hamarlīn

KöblerAhd

hamar·līn

hamarlīn , st. N. (a) nhd. Hämmerlein, Hämmerchen, kleiner Hammer ne. little hammer ÜG.: lat. marculus Gl, martellus Gl Q.: Gl (12. Jh.) I.:…

hamarslag

AWB

hamar·slag

hamarslag st. m. , mhd. hamerslac, nhd. hammerschlag ; mnd. hāmerslach, mnl. hamerslach. — Graff VI,773. hamer-slegen: dat. pl. Np 97,6. Ham…

hamarslagâri

AWB

hamarslag·ari

hamarslagâri st. m. ; mnl. hamerslager; vgl. mnd. hāmersleger. — Graff VI,782. hamar-slagare: nom. sg. Thoma, Glossen S. 2,29; hamir-slagari…

hamarslagôn

AWB

hamar·s·lagon

hamarslagôn sw. v. , frühnhd. hammerschlagen. — Graff VI,744. ke-hamir-slagot: part. prt. Npgl 97,6. mit dem Hammer bearbeiten, schmieden, b…

hamarslagāri

KöblerAhd

hamarslagāri , st. M. (ja) nhd. „Hammerschläger“, Hämmerer, Schmied, Kunstschmied ne. hammerer ÜG.: lat. malleator Gl Q.: Gl (Ende 10. Jh.) …

hamarslagōn

KöblerAhd

hamarslagōn , sw. V. (2) nhd. hämmern, schmieden, mit dem Hammer schlagen, mit dem Hammer bearbeiten ne. hammer (V.), forge (V.) ÜG.: lat. p…

hamarāri

KöblerAhd

hamarāri , st. M. (ja) nhd. Hämmerer, Schmied, Dengler ne. hammerer ÜG.: lat. malleator Gl Q.: Gl (4. Viertel 9. Jh.) I.: Lüs. lat. malleato…