lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

alsam

mhd. bis nhd. · 5 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

DWB2
Anchors
5 in 5 Wb.
Sprachstufen
3 von 16
Verweise rein
6
Verweise raus
4

Eintrag · Grimm Neubearbeitung (1965–)

ALSAM konj.

Bd. 2, Sp. 552
DWB2ALSAM konj., adv.  DWB2durch all (ahd. al) verstärktes sam ‘ebenso, so wie’. ahd. alsama, mhd. alsame, alsam, mnd., mnl. alsam. DWB2 DWB21 konj.; wie, ganz wie: ⟨u1060⟩ innedes ê diu generalis diuisio bonorum et malorum geschehe, so sint permixti dîe []ueri praedicatores unte dîe non sinceri praedicatores alsamo dîe reginae unte dîe concubinae Williram 103,5 S. ⟨u1070⟩ dîu dritta slahta (d. nattern) ist, so diu den man gesihet nakedan, so flûhet siu in, gesihet siu in aber giuuâtoten, so springet si annen in. alsamo unser fater Adam, unz er nakedêr uuas in paradyso, do negimahta der dîufal nieht uuider imo ält. physiologus 132,133 S. ⟨1210/45⟩ weistû wie geschach / dîner spilen Jiuten vert (‘voriges jahr’), alsam ir eide (‘mutter’) jach? Neidhart 21,9 H./W. ⟨E13./A14.jh.⟩ ze glîcher wîse alsam alle crêatûren, ob joch tûsent werlte waeren meister Eckhart dt. w. 2,16 Q. 1425 recuruiare neden wederboghen alsome dey negel weder nedet Diefenbach gl. 488a. u1470 daz ein swarz vleisch da gienc / hin durch .. / als ob ez ein nagel were. / hievon was im me swere / vrilich treten alsam vor (‘unbehindert treten wie vorher) franziskan schrifttum 270 R. 1570 sterckt, ofnet dleber, haut alsam / von gsaltzner flegma coleram Thurneysser qvinta essentia J 2b.im hypothetischen vergleich, ‘als ob’ hs.u1470 (wo der hircz hingait, so jst sin vart glich als ob) var.: allsam (jr zwen sigint vnd jst doch nur einer, won er schrenket mit den füssen .. vber einander) lehre v. d. zeichen d. hirsches 121 L. DWB22 adv., ebenso, so: ⟨12.jh.⟩ ich gloubo .. alsamo gloub ich daz alle menniscin, an den die meintatlichun sunda ioh die houbethaftin achuste uollegirichisônt kl. ahd. sprachdenkm 140,8 S. ⟨u1210⟩ hie vahet man den bern mite: / der richet ein- zele schaden, / unz er mit schaden wirt beladen. / ich wæne .., ouch ime alsam geschach, / wan er sich alse vil gerach, / biz er den schaden dar an genam Gottfried 287 R. ⟨u1300⟩ der keiser nach sime gesichte / vil balde sich ufrichte / und der vurste ouch alsam passional 17a K. hs.15.jh. do der trusses vor sie kam, er thet den helm abe und warff yne fur ir fuße nidder, desglichen thet er mit dem schilde und swert alssam Lancelot 2,46 DTM. folgendermaßen: 1522 da nun dy frawen alle zuͦsammen kamen, da sprach sie (die äbtissin) zuͦ inen alsam. also ir lieben kind vnd ir lieben frawen Pauli schimpf 22 LV.Braun
2389 Zeichen · 57 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 1050–1350
    Mittelhochdeutsch
    alsamadv. conj.

    Mhd. Wb. (Benecke/Müller/Zarncke) · +1 Parallelbeleg

    alsame , alsam adv. u. conj. das verstärkte sam. 1. eben so. welch kint getet ouch ê alsam a. Heinr. 524. im geschæhe al…

  2. 1200–1600
    Mittelniederdeutsch
    alsamAdv.

    Köbler Mnd. Wörterbuch · +1 Parallelbeleg

    alsam , Adv. Vw.: s. allesam*

  3. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    ALSAMkonj.

    Grimm Neubearbeitung (1965–)

    DWB2 ALSAM konj. , adv. DWB2 durch all (ahd. al ) verstärktes sam ‘ ebenso, so wie ’. ahd. alsama, mhd. alsame, alsam, m…

Verweisungsnetz

13 Knoten, 10 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 2 Kompositum 8 Sackgasse 3

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit alsam

113 Bildungen · 11 Erstglied · 101 Zweitglied · 1 Ableitungen

Ableitung von alsam

al + -sam

alsam leitet sich vom Lemma al ab mit Suffix -sam.

alsam‑ als Erstglied (11 von 11)

alsamelich

Lexer

alsam·elich

al-samelich adj. BMZ ganz ebenso beschaffen Er. Glaub. 1026. Litan. 228,33. Hpt. 11,576 ;

alsamelīchen

KöblerMhd

alsame·līchen

alsamelīchen , Adv. nhd. alle zusammen Q.: Albrecht (1190-1210) E.: s. alsamelich W.: nhd. DW- L.: LexerHW 1, 42 (alsamelîchen)

alsamen

Lexer

alsa·men

al-samen adj. u. adv. BMZ alle zusammen Lanz. Lachm. zum Iwein s. 522.

alsament

KöblerMhd

alsa·ment

alsament , Adj. nhd. alle zusammen, allesamt, gleichermaßen, zugleich Hw.: s. alsamen E.: s. al, sament W.: s. nhd. (ält.) allsamt, Indef.-P…

alsamet

KöblerMhd

alsa·met

alsamet , Adv. nhd. alle zusammen, allesamt, gleichermaßen, zugleich Hw.: s. alsamen Q.: Gund (FB alsamt), EvA (FB allsampt), Brun (FB alsam…

alsamîtîn

FindeB

* alsamîtîn adj. ganz von Samt Suol.

alsamītīn

KöblerMhd

alsamītīn , Adj. nhd. ganz aus Samt bestehend, Samt... Q.: Suol (FBalsamītīn) E.: s. al, samīt W.: nhd. DW2- L.: FB 10b (alsamîtîn)

alsam als Zweitglied (30 von 101)

Anießbalsam

Adelung

Der Anießbalsam , des -es, plur. inusit. eine Art künstlichen Balsames aus Anießöhl und Schwefelblumen.

Anisbalsam

Campe

anis·balsam

Der Anisbalsam , des — es, d. Mz. ungew. eine Art künstlichen Balsams aus Anisöl und Schwefelblumen.

Arwangerbalsam

Idiotikon

Arwangerbalsam Band 4, Spalte 1219 Arwangerbalsam 4,1219

Bleybalsam

Adelung

bley·balsam

Der Bleybalsam , des -es, plur. inus. ein in Terpenthin-Öhl aufgelösetes Bleysalz oder Bleykalk; Balsamus Saturni, welcher auch wohl Bleyöhl…

Chindlibalsam

Idiotikon

Chindlibalsam Band 4, Spalte 1219 Chindlibalsam 4,1219

Copaivabalsam

Herder

Copaivabalsam von mehreren Arten des Linnéschen Genus Copaifera herkommend. C. multipaga Mart., C. bijuga Hayne, C. Jacquini Hayne . Sämmtli…

Diessbach(er)balsam

Idiotikon

Diessbach(er)balsam Band 4, Spalte 1219 Diessbach(er)balsam 4,1219

fruchtbalsam

DWB

frucht·balsam

fruchtbalsam , m. carpobalsamum, die frucht von pinus abies balsamea. Nemnich 1, 253 .

gichtbalsam

DWB

gicht·balsam

gichtbalsam , m. , balsamus antiparalyticus Marperger kaufmanns-magazin (1708) 127 .

giftbalsam

DWB

gift·balsam

giftbalsam , m. , gegengift, ' amyris toxifera ' Nemnich wb. 194 : die nasenlöcher mit etwas theriac, giftbalsam oder wacholder ... wol eins…

gliederbalsam

DWB

glied·er·balsam

-balsam balsam gegen gliedersucht s. frh. v. Hohberg georgica curiosa (1682) 1, 238 ; Noel Chomel 1, 1063;

glücksbalsam

DWB

glucks·balsam

glücksbalsam , m. , bildlich: zu heftig schmerzte die wunde von gestern, ich lechze nach einem tröpflein glücksbalsam Kürnberger novellen (1…

gnadenbalsam

DWB

gnaden·balsam

gnadenbalsam , n. : er ( hat ) sieben sacrament verlassen voller gnadenbalsam Fr. Spee güldenes tugendbuch (1649) 556 . —

Gnāde(n)balsam

Idiotikon

Gnāde(n)balsam Band 4, Spalte 1219 Gnāde(n)balsam 4,1219

Götterbalsam

Campe

goetter·balsam

◬ Der Götterbalsam , des — es, Mz. die — e , ein Balsam der Götter oder für Götter, d. h. ein vortrefflicher Balsam. Dichterisch wird der Sc…

heilbalsam

DWB

heil·balsam

heilbalsam , m. balsam zur heilung von wunden. auch übertragen: der glaube, der heilbalsam der heutigen philosophie. Klinger 3, viii.

Heilungsbalsam

Campe

heilung·s·balsam

○ Der Heilungsbalsam , des — es, Mz. die — e , ein heilender Balsam, ein balsamisches, kräftiges Heilmittel. Du, der mir zweimahl Leben aus …

Ableitungen von alsam (1 von 1)

alsame

Lexer

al-same , alsam adv. u. conj. BMZ das verstärkte sam: ebenso, ebenso wie; wie wenn, als ob ( mit conjunct. ). allgem. — alsan (: dan) Bit. 1…