Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
runst st. f.
st. f., mhd. nhd. (älter) runst. — Graff II,520.
runst: nom. sg. Gl 1,575,14 (M, 5 Hss.). 604,21 (M). 649,33 (M, 3 Hss.). 2,250,13 (M). 440,49 (2 Hss.). 627,70. 3,114,22 (SH A, 5 Hss., 1 Hs. -v-). 206,5 (SH B). 405,39 [HD 2,12]. 4,337,16. Hbr. I,218,179 (SH A; -v-). Npw 118 R,136; gen. sg. -]i Gl 1,375,23; acc. sg. -] 2,252,61 (M, 2 Hss.); nom. pl. -]i 423,67 (2 Hss.); -]e 539,54; dat. pl. -]in 430,55 (2 Hss.). 441,1 (2 Hss., 1 Hs. runstin). 445,69 (-v-). — runsth: nom. sg. Gl 1,575,15 (M, clm 22201, 12. Jh.; zu -th der Hs. vgl. Matzel S. 166). — rünst: Gl 3,114,23 (SH A, clm 23796, 15. Jh.).
Verschrieben: rûst: nom. sg. Gl 3,206,5 (SH B; mit Zirkumflex statt Nasalstrich). 1) Fließen, Strömen, Strömung: a) von Wasser: runsti [fluminum] lapsus [et undae ..., omnibus te concelebunt, Prud., H. o. horae (IX) 112] Gl 2,423,67. 539,54. runstin (zweite Hs. von anderer Hand noch stillan vartin) [(die göttliche Macht) iubet, servire sancto corpore (des ins Wasser geworfenen Märtyrers) pontum] quietis lapsibus [ad curva pronum littora, ders., P. Vinc. (V) 487] 430,55. runstin (zweite Hs. von anderer Hand mit lutan runstin) [interior tumuli pars est, ubi] lapsibus sonoris [stagnum ... volvitur profundo, ders., P. Petri et Pauli (XII) 37] 441,1. runst [pronos ... trahit, velut] impetus [amnis, Juv. 1,687] 4,337,16 (zur Übers. vgl. Ertmer, Juv. S. 117,55); b) von den tränenden Augen (vgl. rinnan 2b), bildl.: nidir scolte ira (der Augen) runst sin zi dera riuuua Npw 118 R,136 (Np runsa). 2) Wasserflut: runst [ego quasi] trames [aquae immensae de fluvio, Eccli. 24,41] Gl 1,575,14 (4 Hss. runs). rvnstin [dicentem fluitantibus amnis terga vehunt] vadis [Prud., P. Quir. (VII) 47] 2,445,69. 3) Fluß, Bach: in aha ł runst [aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero] in amnem [derivatur, Greg., Dial. 2,1 p. 109] Gl 2,252,61. rvnst (1 Hs. noch ł bach) rivus [quod derivetur ad irrigandum, Hbr. I,218,179] 3,114,22. Hbr. I,218,179. rivus Gl 3,206,5 (alle im Abschn. De fluminibus). 405,39 [HD 2,12]. 4) vom Wasser ausgewaschene Rinne, Flußbett: runsti [Iordanis ... ripas] alvei [sui tempore messis impleverat, Jos. 3,15] Gl 1,375,23 (2 Hss. runsa). runst siue stroum [deficient flumina ..., nudabitur] alveus [rivi, Is. 19,7] 604,21 (bei Auffassung von stroum als Alternativgl.). runst [faciam] alveos (Hss. alveus) [fluminum aridos, Ez. 30,12] 649,33 (3 Hss. runs, 1 Hs. ahagang). runst [flumen transierunt, ac si ... fluminis] alveus [aquam minime haberet, Greg., Dial. 1,2 p. 157] 2,250,13. runst [illum praeceps prono rapit] alveus [amni, Verg., G. I,203] 627,70 (vgl. Erren, Georgica S. 129 z. St.); — Überschwemmungsgebiet eines Flusses: mos runst (1 Hs. nur runst) [scit Tiberina] palus [, quae flumine lambitur propinquo, binis dicatum caespitem tropaeis, Prud., P. Petri et Pauli (XII) 7] Gl 2,440,49.
Komp. aha-, spunni-, ûfan-, uuazzarrunst; Abl. runstîg; vgl. run, runs, runsa.