Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
riso sw. m.
sw. m., mhd. rise, nhd. riese; as. wrisio, mnd. wrese (vgl. Lasch-Borchling 2,2058 s. v. 1rêse); an. risi; vgl. mnd. rêse, mnl. re(u)se. — Graff II,540 f. []
ris-: nom. sg. -o Gl 1,485,43 (M, 6 Hss.). 3,76,8 (SH A, 6 Hss., in 1 Hs. -o teilweise ausrad., Steinm.). 189,5 (SH B). 396,45 (Hildeg.). Hbr. I,139,315 (SH A; -o rad.). Nb 298,19 [228,9]. NpNpw 18,6 (= Npw 7). 32,16. NpglNpw ebda. Npw 109,7; -e Gl 3,189,5 (SH B); -] 76,9 (SH A, clm 23796, 15. Jh.; -y-); nom. pl. -en 2,447,49. Nb 216,23 [175,28]; dat. pl. -ôn 301,5 [230,7]; acc. pl. -en 216,14 [175,23].
[uurisio: nom. sg. Pk 32,16.]
Wesen von außergewöhnlicher Größe u. Gestalt: a) allgem.: der chuninch neuuirdet kehalten in sinero michelun chrefte . noh der riso in dero manigi sinero starchi non salvatur rex per multam virtutem . et gigans non salvabitur in multitudine fortitudinis suae NpNpw 32,16, [z. gl. St. uurisio gihalden ni uuirđit an miniu krafti sineru Pk 32,16;] ferner: NpglNpw 32,16 (Np gigas); b) in der antiken Mythologie: α) Gigant: risen [si (die ungebildeten einfachen Menschen) bella divis, ceu] gigantes [, inferant, Prud., P. Rom. (X) 84] Gl 2,447,49. tu lase in spelle ... die risen ze himele fehten . Otum . unde Ephialtem . filios Neptuni . die manodliches vuuohsen nouem digitos accepisti ... in fabulis . lacessentes caelum gigantes Nb 216,14 [175,23], ähnl. 23 [28]. (Iouis) sih uuereta dien rison . unde er sie uuolta den himel anauuerfen 301,5 [230,7]; β) Titan: riso [non enim cecidit potens eorum a iuvenibus, nec filii] Titan [percusserunt eum (Assur), Judith 16,8] Gl 1,485,43; γ) Zyklop: Ulixes chlageta sine geferten . die imo in Sicilia der riso Poliphemus vuuotigo fraz flevit amissos Ithacus sodales . quos ferus Poliphemus mersit furibundus inmani aluo [vgl. Polyphemus gigans, X] Nb 298,19 [228,9]; c) in einem Vergleich auf Christus bez.: also riso hugeta er ze sinero ferte exsultavit ut gygas ad currendam viam suam NpNpw 18,6 (= Npw 7). er manta sih also der riso ze loufenne sinen uuec Npw 109,7 (Np exsultavit ut gygas ad currendam viam); d) Glossenwort: riso gigas Gl 3,76,8. 189,5. Hbr. I,139,315 (alle im Abschn. De portentis). logizkal gigas Gl 3,396,45.
Vgl. risi, [uu]risil aostndfrk.