Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
klaga st. f.
st. f., mhd. nhd. klage; as. klaga (s. u.), mnd. klāge, mnl. clage; afries. klagi, -e. — Graff IV,548 f.
chlag-: nom. sg. -a Nb 325,27 [247,12]. NpNpw 21,2. 37,1. 11 (2). Np 43,12. Npw 50,2. 111,10; gen. sg. -o Nb 15,24. 40,26. 228,25 [12,30. 33,5. 184,13]; dat. sg. -o Nb 63,24 [53,17]; -a S 144,26 (WB); acc. sg. -a Gl 1,571,59 (M). 2,125,48 (M). Nb 9,2. 59,13. 64,19 [7,22. 49,11. 54,10]. Npw 11,6; nom. pl. -â Nb 142,21 [121,6]; dat. pl. -on 58,12 [48,13] (-ô-). W 84,4 (B) [157,29]; acc. pl. -â Nb 157,11 [133,4/5]. — clako: dat. sg. Gl 2,734,57 (Zürich Rhein. 99a, 9. Jh.). — clag-: gen. sg. -a O 4,27,1 (k-); [-e Wa 71,6;] acc. sg. -a O 2,8,21 (k-); dat. pl. -on W 84,4 (CFK) [157,29]; acc. pl. -a Gl 1,628,43 (M, clm 13002, 12. Jh.; oder als Verschr. zu klagâra?).
Mit Rasur der Endung: klag:: nom. sg. Gl 4,157,12 (Sal. c; d. h. klaga, Steinm.).
Verschrieben: chaga: nom. sg. Npw 43,12; chlagu: acc. pl.? Gl 1,628,42 (M, clm 17403, 13. Jh.; oder als Verschr. zu klagâra?); dagon: dat. pl. WA 84,4 (d aus cl verlesen, vgl. Sanders, Leid. Will. S. 110). 1) Klage, Wehklage, Jammer: uuato dih clako [super iudicia quidem peccatorum ingemisce, plora,] vestire luctuum (Hs. luctu) [imaginem, metuens ne et tu ipse in his corruas, Vitae patr. V p. 565b] Gl 2,734,57. ih pin sculdic in sunthaftero unfreuuida, ... in truricheite, in chlaga, unde in alles leides unmezze S 144,26 (WB; klagasêr BB). ni namun sie thia meina thero wibo klaga gouma O 4,27,1. nu ist aber doh mer zit . lachennis tanne chlago sed tempus est inquit medicinae quam querelae Nb 15,24 [12,30]. uuaz muost tu mih lio tageliches . mit tinen chlagon? quid tu homo agis me ream cottidianis querelis? 58,12 [48,13]. tu nehabest neheina rehta chlaga . samoso du daz tin ferloren eigist non habes ius querelae . tamquam perdideris prorsus tua 59,13 [49,11]. vnz hara ist diu chlaga des inuuertigen leides . haranah folget diu chlaga des uzuuertigen leides [vgl. patitur enim ex se intrinsecus, forinsecus autem ex eis inter quos vivit, Aug., En.] NpNpw 37,11. vuanda diz uox martyrum ist . be diu ist disiu chlaga zefernemenne fone dien die sich in martyrio geloubton [vgl. hi significantur qui sic passi sunt, ... Plangit enim eos ecclesia, tamquam membra sua devorata, Aug., En.] 43,12. durh die uuenigheit dero unhabenten unde durh die chlaga dero armen umbe die ih hera chom unde gemartirot pin, so irsten ih propter miseriam inopum et gemitum pauperum nunc exsurgam, dicit dominus Npw 11,6. diser salmo uuas Dauidis chlaga, do in Nathan inchunda dero missetati, daz er mit Bersabee slief, sines herechnetes chenun Urie [vgl. audi David gementem ... audi flentem, Aug., En.] 50,2 (Np kara). mit zanen grisgrammot er (der sundigo) unde suindet, uuanda er dara geuuorfen ist da chlaga unde grisgammon ist 111,10 (Np fletus). in den clagon, do ih mines desiderii compos esse non potui, do ratfragota ih mines dinges prophetas et apostolos W 84,4 [157,29]; ferner: Nb 40,26 [33,5] (questus). 64,19. 228,25. 325,27 [54,10. 184,13. 247,12] (alle querela). NpNpw 21,2. 37,1; klaga tuon etw. klagend äußern: thaz thu zi mir nu quati inti eina klaga es dati, mit gotkundlichen rachon scal man sulih machon O 2,8,21; âmarlîhha/armalîhha/uuênaglîhha klaga trauervolle, schmerzerfüllte, jammervolle Klage: ih sus amerlicha chlaga screib mit temo grifele signarem lacrimabilem querimoniam . officio stili Nb 9,2 [7,22]. turh taz (alle Wohltaten des Glücks) netate niomer mennisko laba sinero armelichun chlago haud ideo cesset humanum genus . flere miseras querelas 63,24 [53,17]. []taz tu io nieht uberuuinden nemaht scadohafte gireda . unde uuenegliche chlaga . taz chit tie sunda die zechlagonne sint tamen non posse pellere atras curas . et fugare miseras querelas 157,11 [133,4/5]; — fraglich bleibt (s. Formenteil): chlagu [contemplamini, et vocate] lamentatrices [et veniant, Jer. 9,17] Gl 1,628,42 (6 Hss. klagâra, 1 Hs. klagârin). 2) Klage, Beschwerde: chlaga [fili in bonis non des] querelam [, et in omni dato non des tristitiam verbi mali, Eccli. 18,15] Gl 1,571,59 (9 Hss. bisprahha). chlaga [mora coëpiscoporum nostrorum Maximiani, et Eumeni, vel potius importunitas temporum fecit, ut vos iteraretis de Bubalio, et Tauriano] querimoniam [, et nos iterum in homines perditissimos insurgeremus, Decr. Inn. XXXV p. 202] 2,125,48. [clage [ut si quando eis aliquid incommodum fecerint aut stipendia oportuna subtraxerint, nihil] querimoniae [contra se obicere praesumant, Konz. CXIX, vgl. Gallée, Sprachdenkm. S. 241] Wa 71,6;] — thinglîhha klaga Gerichtsklage: uuannan choment anderes . die dinglichen chlaga? unde die dinglichen ruofta? enim forenses querimoniae? Nb 142,21 [121,6]. 3) Glossenwort: klaga querela Gl 4,157,12.
Abl. klagalîh; klagôn.
Vgl. klagâra. [Seeger]