lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

furh

nur ahd. · 3 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
3 in 3 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
26
Verweise raus
10

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

furh st. f.

Bd. 3, Sp. 1377
furh
st. f., mhd. vurch; afries. furch; ae. furh; an. for; vgl. nhd. furche. — Graff III, 684.
furuh: nom. sg. Gl 1,445,34 (Rf); acc. pl. -]i 2,620,44 (Wien 2171, 9. Jh.); vuruch: acc. sg. 554,27 (11. Jh.). — furahi: nom. pl. Gl 1,510,19 (Rb); acc. pl. 447,65 (Rb). — furih-: nom. pl. -i Gl 2,312,36 (Rb); dat. pl. -en 1,561,9 (S. Paul XXV d/82, 9./10. Jh.); acc. pl. -i 2,18,47. 22,35. 618,32; furich: nom. sg. 4,192,44. — fureh-: gen. sg. -e Nb 280,22 [303,9]; acc. pl. -e Np 64,11; fvrech: nom. sg. Gl 3,118,38 (SH A). — furh: nom. sg. Gl 3,118,39 (SH A). 212,45 (SH B). 652,55; nom. pl. -i 2,290,47; acc. pl. -i 14,48; uurh: nom. sg. 3,118,37 (SH A); furch: dass. 2,15,36. 684,62. 3,118,38 (SH A). 351,37 (-v-). 647,5. 652,55. 695,58; uurch: dass. 118,37 (SH A, 2 Hss., davon 1 Hs. vv-). 407,30 (v-); fürch: dass. 118,39 (SH A); frch: dass. Hildebrandt I, 232,465 (SH A); furce: acc. pl. Gl 2,618,30 (10. Jh.).
Mit h-Schwund (vgl. Franck, Afrk. Gr. § 110,3): furun: dat. pl. Gl 2,768,61 (Vat. Reg. 356, 10./11. Jh.; -un wohl Anlehnung an kons. Flexion); furij: acc. pl. 22,10 (Wien 969, 10. Jh.).
[Wohl ae. ist: foras: acc. pl. Gl 5,91,38 (Bern 258, 10. Jh.; zu -as vgl. Sievers, Ae. Gr. § 284 Anm. 4).]
Nicht eindeutig: furihin: acc. pl. Gl 1,440,45 (M); -in wohl Anlehnung an die Feminina auf -î(n)? 1) (Acker-)Furche, Einschnitt, Vertiefung im Erdboden: suolinun furihin [fecitque aquaeductum, quasi per duas] aratiunculas [in circuitu altaris, 3. Reg. 18,32] Gl 1,440,45. furuh aratiuncula [zu ebda.] 445,34. sama so duruh zuo furahi quasi per duas aratiunculas [ebda.] 447,65. foras aratiunculas [ebda.] 5,91,38. suohun ł furhi [(graculus ater)] occas [depopulare studet, Aldh., De virg. 225] 2,14,48. 18,47. 22,10. furch ł waso [cuspide vexilli] scrobem (Hs. scrobs) [sulcare memento, ebda. 643] 15,36. furihi [in vacuas iussit reptare] salebras [ebda. 2400] 22,35. furhi [cum ipsa] sulci [eius (sc. terrae) deflent, Greg., Hom. I,17 p. 1499 = Iob 31,38] 290,47. 312,36. vntieffiu furch tenuis sulcus [zu: si non fuerit tellus fecunda ... tenui sat erit suspendere sulco, Verg., G. I, 68] 684,62. wrch sulcus 3,118,37. 212,45. 351,37. 407,30. 647,5. 652,55. Hildebrandt I, 232,465. furch vlovgerin sulcus Gl 3,695,58. furich sulcus inscisio aratri 4,192,44. (der Ackermann) der hina after dero lengi dero furehe sahet Nb 280,22 [303,9]; bildl.: in furihen [fili, non semines mala] in sulcis [iniustitiae, Eccli. 7,3] Gl 2,561,9. furun [(doctor) in incultis iaciens sacra semina] sulcis [Walahfr., Visio 55] 768,61. des selben liutes furehe irtrenche. Induo iro pectora ... unde fulle sie daranah spiritu sancto sulcos eius inebria Np 64,11; — Wegfurche, (Wagen-) Spur: furce [aurea flammigeris evectus in astra quadrigis, qua levis aerios non exprimit orbita] sulcos [Sed., Carm. pasch. I, 180] Gl 2,618,30. 32. furuhi sulcos (vias) [ebda.] 620,44; bildl. von der Bahn der Sterne: vuruch [(am Himmel) qua stella] sulcum [traxerat, Prud., H. epiph. (XII) 55] 554,27. 2) Runzel, Stirnfalte: furahi mino rugae meae [testimonium dicunt contra me, Iob 16,9] Gl 1,510,19.
Abl. furhilîn; furhen; -furhîg, -furihhi.
Vgl. for(h)a.
3248 Zeichen · 169 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    furhst. f.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    furh st. f. , mhd. vurch; afries. furch; ae. furh; an. for; vgl. nhd. furche. — Graff III, 684. furuh: nom. sg. Gl 1,445…

Verweisungsnetz

23 Knoten, 24 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 3 Kompositum 20

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit furh

14 Bildungen · 14 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

furh‑ als Erstglied (14 von 14)

furhbetti

EWA

furh·betti

*furhbetti n. ja-St., nur Gl. (Bern, Cod. 723): ‚gefurchtes Feld, sulcus‘. S. betti. – furhenAWB sw. v. I, nur in Gl. (2, 533, 13 [13. Jh.].…

furhen

AWB

fur·hen

furhen sw. v. , mhd. vurhen, nhd. furchen; ae. furan; vgl. mnd. mnl. voren. — Graff III, 684. furen: inf. Gl 2,533,13 ( Florenz XVI, 5, 13. …

furhia

KöblerAs

furhia , st. F. (jō) nhd. Föhre ne. fir-tree (N.) ÜG.: lat. picea GlVO Hw.: vgl. ahd. foraha (sw. F. (n)) Q.: GlVO (11. Jh.), ON E.: germ. *…

furhîg

AWB

-furhîg vgl. zuuîfurhîg.

furhilîn

AWB

furhilîn st. n. wrhi-lin: acc. pl. Gl 1,440,50 ( M, clm 22 201, 12. Jh. ); mit h- Schwund: vure-: nom. sg. 4,269,49 ( M, Goslar 2, 14. Jh. )…

furhilīn

KöblerAhd

furhilīn , st. N. (a) nhd. „Furchlein“, Furche, kleiner Graben, Ackerfurche ne. furrow (N.), ditch (N.) ÜG.: lat. aratiuncula Gl Q.: Gl (vor…

furhnia

KöblerAs

furhnia , st. F. (ō) nhd. Forelle ne. trout (N.) ÜG.: lat. tructa GlVO Vw.: s. forhna* Hw.: vgl. ahd. forahana (st. F. (ō)) Q.: GlVO (11. Jh…

furht(u)uuerth

AWB

[ ? furht ( u ) uuerth as. adj. ( m. Ahd. Gl.-Wb. S. 172, Wadst., Glossar S. 242, gegen Gallée, Vorstud. S. 85, Holthausen, As. Wb. S. 24, d…

furhtuwerth

KöblerAs

furhtuwerth , Adj. nhd. zu fürchen seiend, furchterregend ne. frightening (Adj.) ÜG.: lat. intremendus GlM Vw.: s. furht* Hw.: vgl. ahd. *fo…

furhtīg

KöblerAhd

furhtīg , Adj. Vw.: s. forhtīg

furhwidu

KöblerAe

furh·widu

furhwidu , st. M. (u) nhd. Pinie ÜG.: lat. pinus Gl Q.: Gl E.: s. furh (2), widu L.: Hall/Meritt 143a

furhwudu

KöblerAe

furhwudu , st. M. (u) Vw.: s. furhwidu

Zitieren als…
APA
Cotta, M. (2026). „furh". In lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern. Abgerufen am 12. May 2026, von https://lautwandel.de/lemma/furh/awb?formid=F03247
MLA
Cotta, Marcel. „furh". lautwandel.de, 2026, https://lautwandel.de/lemma/furh/awb?formid=F03247. Abgerufen 12. May 2026.
Chicago
Cotta, Marcel. „furh". lautwandel.de. Zugegriffen 12. May 2026. https://lautwandel.de/lemma/furh/awb?formid=F03247.
BibTeX
@misc{lautwandel_furh_2026,
  author       = {Cotta, Marcel},
  title        = {„furh"},
  year         = {2026},
  howpublished = {lautwandel.de — Aggregat aus 53 historischen deutschen Wörterbüchern},
  url          = {https://lautwandel.de/lemma/furh/awb?formid=F03247},
  urldate      = {2026-05-12},
}