lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

furh

nur ahd. · 3 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

AWB
Anchors
3 in 3 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
17
Verweise raus
8

Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch

furh st. f.

Bd. 3, Sp. 1377
furh
st. f., mhd. vurch; afries. furch; ae. furh; an. for; vgl. nhd. furche. — Graff III, 684.
furuh: nom. sg. Gl 1,445,34 (Rf); acc. pl. -]i 2,620,44 (Wien 2171, 9. Jh.); vuruch: acc. sg. 554,27 (11. Jh.). — furahi: nom. pl. Gl 1,510,19 (Rb); acc. pl. 447,65 (Rb). — furih-: nom. pl. -i Gl 2,312,36 (Rb); dat. pl. -en 1,561,9 (S. Paul XXV d/82, 9./10. Jh.); acc. pl. -i 2,18,47. 22,35. 618,32; furich: nom. sg. 4,192,44. — fureh-: gen. sg. -e Nb 280,22 [303,9]; acc. pl. -e Np 64,11; fvrech: nom. sg. Gl 3,118,38 (SH A). — furh: nom. sg. Gl 3,118,39 (SH A). 212,45 (SH B). 652,55; nom. pl. -i 2,290,47; acc. pl. -i 14,48; uurh: nom. sg. 3,118,37 (SH A); furch: dass. 2,15,36. 684,62. 3,118,38 (SH A). 351,37 (-v-). 647,5. 652,55. 695,58; uurch: dass. 118,37 (SH A, 2 Hss., davon 1 Hs. vv-). 407,30 (v-); fürch: dass. 118,39 (SH A); frch: dass. Hildebrandt I, 232,465 (SH A); furce: acc. pl. Gl 2,618,30 (10. Jh.).
Mit h-Schwund (vgl. Franck, Afrk. Gr. § 110,3): furun: dat. pl. Gl 2,768,61 (Vat. Reg. 356, 10./11. Jh.; -un wohl Anlehnung an kons. Flexion); furij: acc. pl. 22,10 (Wien 969, 10. Jh.).
[Wohl ae. ist: foras: acc. pl. Gl 5,91,38 (Bern 258, 10. Jh.; zu -as vgl. Sievers, Ae. Gr. § 284 Anm. 4).]
Nicht eindeutig: furihin: acc. pl. Gl 1,440,45 (M); -in wohl Anlehnung an die Feminina auf -î(n)? 1) (Acker-)Furche, Einschnitt, Vertiefung im Erdboden: suolinun furihin [fecitque aquaeductum, quasi per duas] aratiunculas [in circuitu altaris, 3. Reg. 18,32] Gl 1,440,45. furuh aratiuncula [zu ebda.] 445,34. sama so duruh zuo furahi quasi per duas aratiunculas [ebda.] 447,65. foras aratiunculas [ebda.] 5,91,38. suohun ł furhi [(graculus ater)] occas [depopulare studet, Aldh., De virg. 225] 2,14,48. 18,47. 22,10. furch ł waso [cuspide vexilli] scrobem (Hs. scrobs) [sulcare memento, ebda. 643] 15,36. furihi [in vacuas iussit reptare] salebras [ebda. 2400] 22,35. furhi [cum ipsa] sulci [eius (sc. terrae) deflent, Greg., Hom. I,17 p. 1499 = Iob 31,38] 290,47. 312,36. vntieffiu furch tenuis sulcus [zu: si non fuerit tellus fecunda ... tenui sat erit suspendere sulco, Verg., G. I, 68] 684,62. wrch sulcus 3,118,37. 212,45. 351,37. 407,30. 647,5. 652,55. Hildebrandt I, 232,465. furch vlovgerin sulcus Gl 3,695,58. furich sulcus inscisio []aratri 4,192,44. (der Ackermann) der hina after dero lengi dero furehe sahet Nb 280,22 [303,9]; bildl.: in furihen [fili, non semines mala] in sulcis [iniustitiae, Eccli. 7,3] Gl 2,561,9. furun [(doctor) in incultis iaciens sacra semina] sulcis [Walahfr., Visio 55] 768,61. des selben liutes furehe irtrenche. Induo iro pectora ... unde fulle sie daranah spiritu sancto sulcos eius inebria Np 64,11; — Wegfurche, (Wagen-) Spur: furce [aurea flammigeris evectus in astra quadrigis, qua levis aerios non exprimit orbita] sulcos [Sed., Carm. pasch. I, 180] Gl 2,618,30. 32. furuhi sulcos (vias) [ebda.] 620,44; bildl. von der Bahn der Sterne: vuruch [(am Himmel) qua stella] sulcum [traxerat, Prud., H. epiph. (XII) 55] 554,27. 2) Runzel, Stirnfalte: furahi mino rugae meae [testimonium dicunt contra me, Iob 16,9] Gl 1,510,19.
Abl. furhilîn; furhen; -furhîg, -furihhi.
Vgl. for(h)a.
3248 Zeichen · 169 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 8.–11. Jh.
    Althochdeutsch
    furhst. f.

    Althochdeutsches Wörterbuch · +2 Parallelbelege

    furh st. f. , mhd. vurch; afries. furch; ae. furh; an. for; vgl. nhd. furche. — Graff III, 684. furuh: nom. sg. Gl 1,445…

Verweisungsnetz

20 Knoten, 21 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Anchor 3 Kompositum 17

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit furh

16 Bildungen · 16 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

furh‑ als Erstglied (16 von 16)

Fǖrhael

WWB

furh·ael

Fǖr-hael n. Fürhol Kesselhaken ( Kr. Iserlohn Isl Hd).

furhbetti

EWA

furh·betti

*furhbetti n. ja-St., nur Gl. (Bern, Cod. 723): ‚gefurchtes Feld, sulcus‘. S. betti. – furhenAWB sw. v. I, nur in Gl. (2, 533, 13 [13. Jh.].…

furhen

AWB

fur·hen

furhen sw. v. , mhd. vurhen, nhd. furchen; ae. furan; vgl. mnd. mnl. voren. — Graff III, 684. furen: inf. Gl 2,533,13 ( Florenz XVI, 5, 13. …

furhia

KöblerAs

furhia , st. F. (jō) nhd. Föhre ne. fir-tree (N.) ÜG.: lat. picea GlVO Hw.: vgl. ahd. foraha (sw. F. (n)) Q.: GlVO (11. Jh.), ON E.: germ. *…

furhîg

AWB

-furhîg vgl. zuuîfurhîg.

furhilîn

AWB

furhilîn st. n. wrhi-lin: acc. pl. Gl 1,440,50 ( M, clm 22 201, 12. Jh. ); mit h- Schwund: vure-: nom. sg. 4,269,49 ( M, Goslar 2, 14. Jh. )…

furhilīn

KöblerAhd

furhilīn , st. N. (a) nhd. „Furchlein“, Furche, kleiner Graben, Ackerfurche ne. furrow (N.), ditch (N.) ÜG.: lat. aratiuncula Gl Q.: Gl (vor…

furhnia

KöblerAs

furhnia , st. F. (ō) nhd. Forelle ne. trout (N.) ÜG.: lat. tructa GlVO Vw.: s. forhna* Hw.: vgl. ahd. forahana (st. F. (ō)) Q.: GlVO (11. Jh…

Fǖrho¹neken

WWB

fur·ho1neken

Fǖr-ho¹neken n. [ Kr. Lübbecke Lüb Min, verstr. Hfd] 1. dass. — 2. Leuchtkäfer, Glühwürmchen ( Kr. Lübbecke Lüb Kr. Lübbecke@Schröttinghause…

furht(u)uuerth

AWB

[ ? furht ( u ) uuerth as. adj. ( m. Ahd. Gl.-Wb. S. 172, Wadst., Glossar S. 242, gegen Gallée, Vorstud. S. 85, Holthausen, As. Wb. S. 24, d…

furhtuwerth

KöblerAs

furhtuwerth , Adj. nhd. zu fürchen seiend, furchterregend ne. frightening (Adj.) ÜG.: lat. intremendus GlM Vw.: s. furht* Hw.: vgl. ahd. *fo…

furhtīg

KöblerAhd

furhtīg , Adj. Vw.: s. forhtīg

furhwidu

KöblerAe

furh·widu

furhwidu , st. M. (u) nhd. Pinie ÜG.: lat. pinus Gl Q.: Gl E.: s. furh (2), widu L.: Hall/Meritt 143a

furhwudu

KöblerAe

furhwudu , st. M. (u) Vw.: s. furhwidu