Eintrag · Mittellateinisches Wb.
flos
1. flos, floris m. (f.: MLWMLWl. 59. p. 323, 53. adde MLWCompos. Luc. L 3; n.: MLWMLWl. 38. p. 324, 38) ?script. folo-: MLWAntidot. Glasg. p. 136,7.form.:gen. sg. -es: MLWOrac. Sibyll. 254 (ed. B. Bischoff, Anecdota. 1984. p. 75).abl. sg. -ae: MLWForm. Bitur. 18 p. 178,22.struct. c. gen.:explicativo: MLWMLWMLWl. 70. 71. p. 323, 1.inhaerentiae: MLWMLWMLWMLW p. 323, 8. 25. 27. 31.confunditur c.:?fimum: MLWl. 38.foris: MLWl. 62. ἄνθος – Blume, Blüte: I proprie de herbis vel arboribus florentibus: A in univ. (fere usu plur.; sing. collectivo: MLWMLWl. 26. 27): MLWWalahfr. hort. 251 quorum (sc. liliorum) ... dulcis odor silvas imitatur -eflore (gloss.: in -e)flore Sabeas. MLWWandalb. mens. 163 glandifera ... -emflorem per silvas induit arbos. MLWAgius epic. Hath. 492 tumulo ... tuo ... -esflores spargentes sorores. MLWHonor. August. cant. 2,1 p. 382B -sflos dicitur a fluere (fluore MLWCaes. Heist. hom. I p. 5b), quia cito fluit. MLWAlbert. M. veget. 1,124 habent ... perfectiores plantae ... -esflores tanquam purgamenta menstruorum. persaepe. B in titulo libri: MLWThiofr. flor. prooem. l. 32 cuius (libelli) est inscriptio tytuli -esflores epytaphii sanctorum. C in nominibus: 1 plantae:-sflos vaccinus fort. i. q. Taraxacum officinale – viell.: Löwenzahn, ‘Kuhblume’ (cf. Marzell, Wb. dt. Pflanzennam. IV. p. 625sq.): MLWAntidot. Glasg. p. 143,9 dabis ... pocionem, qui recipit: aprotano l, ... piper album l, -sflos (ni leg. femos [i. fimum vel fimus]) vacinu l. 2 festi:dies -umflorum i. q. dominica in palmis – Palmsonntag (usu eccl.): MLWPontif. Rom.-Germ. 99,162 dominica indulgentiae, quae diversis vocabulis distinguitur, id est dies palmarum sive -umflorum atque ramorum. 3 personarum (pro cognomento): MLWChart. Turic. 329 (a. 1177) testes sunt: ... Hugo Molendinarius, Chǒnradus Flos. 400 testes: ... ministeriales ... tres fratres cognomine F-esFlores. 857 p. 317,20 C. bone memorie ... dictus Flos. MLWChart. Eichsf. 551 testes: ... Hermannus Flos eqs. 4 loci: MLWInnoc. III. registr. 1,343 p. 513,6 abbati de F-busFloribus (‘Fiore’). MLWWalth. Marcht. hist. 46 qui (sc. milites) cum haberent quandam curiam in Marhtel, que dicitur F-isFloris. 5 pro nomine ficticio (per pravam interpr.; usu alch.): MLWAnon. tab. p. 161,19 haec sunt folia (pro argentum) et -esflores (pro soror; v. notam ed.) eius. D de -floribus arte factis: MLWTheoph. sched. 3,59 p. 112,22 in quo (sc. opere ductili) formentur -esflores aut aviculae sive bestiolae. MLWCatal. thes. Germ. 31 p. 41,10 unum subtile bonum nigrum cum -busfloribus cum aurifrigio. II in imag. et per compar.: MLWBonif. epist. 106 suavissimis operum et verborum -busfloribus odorantem (sc. abbatem) ... salvator mundi custodiat. MLWVita Elig. 1,12 p. 679,13 quasi apis ... diversas (diversos var. l.) ex diversis -esflores legens. MLWWaltharius 1274 carpsisti (sc. Waltharius) -emflorem (i. Haganonis nepotem) mucronis falce tenellum. MLWAlbert. M. animal. 1,142 dixit ... Palemon occulos esse tamquam -esflores (fores [fontes var. l.; gloss.: vel -es]flores Physiogn. 10) animae. MLWChart. Lux. IV 515 p. 611,9 (epist.) si qui in vobis (sc. rege) florent ... -esflores petitionum. persaepe. III translate: A ἀκμή, vigor, salus – blühender Zustand, Höhepunkt, ‘(Hoch-)Blüte’ (fere usu sing.; plur.: MLWl. 69): MLWCarm. var. I 20,12 perpete -eflore vale (sc. episcopus). MLWCarm. Cantabr. A 18,2 perdes (sc. iuvenis iam senex factus) ⌊-esflores optimos⌋ (-emflorem optimum var. l.). MLWPurch. Witig. 118 sub pacis -eflore prioris. 485 -eflore quietis. B praestantia – Trefflichkeit, Tugend, Kraft: MLWHrotsv. Mar. 10 sordidolam tempta (sc. Gerbirg) purgare Camenam (i. carmina Hrotsvithae) ac fulcire tui -eflore magisterii. C honor – Ehre, Verehrung: MLWMetell. exp. Hieros. 2,322 martirii -emflorem tribuerunt christiani his (sc. corporibus sociorum). IV meton.: A tempus florendi – Blütezeit, ‘Blüte’: 1 in univ.: MLWWandalb. mens. 195 -eflore novo certos postquam vineta racemos gignunt. MLWMetell. exp. Hieros. 2,25 Maii -eflore ... estivo. 2 spectat ad homines: MLWWillib. Bonif. 2 p. 8,14 quae (persecutiones diabolicae) tenerum ... iuventutis -emflorem ... obtegere solent (sim. MLWHugeb. Wynneb. 8 p. 112,44a primo iuventutis -eflore. MLWAgius epic. Hath. 31 iuvenili -eflore. al.). MLWWett. Gall. 1 primaevum -emflorem in insula Hybernia ducens Gallus (sim. MLWWaltharius 79 primaevo -e)flore. MLWDipl. Heinr. II. 474 primo aetatis -eflore. al. B iuventus – Jugend(alter): MLWAlcuin. epist. 137 p. 214 vs. 11 tres sunt aetates: -sflos et robur, aegra senectus.de aetate mundi: MLWRhythm. 4,1,1 tertio in -eflore mundus adhuc dum pubesceret (cf. Beda chron. 66). C stirps – Spross: MLWWalahfr. carm. 8,23 Florus -emflorem sequitur de germine Iesse (de Christo; spectat ad Vulg. Is. 11,1). MLWRuotg. Brun. 36 p. 37,27 repente -sflos ille integerrimus (i. filius imperatoris) ... e medio excessit.in allocutione: MLWHrotsv. gest. prol. 2,2 Oddo ..., Oddonis -sflos. D decus, ornamentum – Zier(de), Schmuck, Schönheit: 1 gener.: a spectat ad res: α in univ.: MLWWiduk. gest. 1 praef. -eflore virginali cum maiestate imperiali ... fulgenti dominae Mahthildae ... Widukindus ... salutem. MLWDipl. Otton. I. 374 p. 513,27 si preclaro retributionis -eflore ditatur, qui sanctis locis Deo dicatis sua concesserit (MLWDipl. Conr. II 292 p. 414,12 [spur.]). MLWWalth. Spir. Christoph. II 4,57 -eflore decoris. MLWGloss. Sangall. 91 (ed. B. Bischoff, Anecdota. 1984. p. 47) -emflorem contemnere mundi (sim. MLWBerth. Zwif. chron. 11 p. 182,4. MLWChart. Mog. A II 217 p. 393,4. ibid. al.). MLWCarm. Cantabr. A 41 p. 97,3 tu (sc. regina) ... virtutum -eflore compta. al. β fulgor, nitor – Glanz, schöne Farbe (in alleg.: MLWl. 34): MLWAgius comput. 8,7 embolismi (sc. anni) miniato -eflore rubescunt. MLWWalth. Spir. Christoph. II 1,138 Rethoricam duplicis vestitam -eflore coloris. al. γ sententia (egregia), excerptum – (erlesener) Spruch, Auszug: MLWConr. Hirs. dial. 632 Prosper ... librum suum de -busfloribus, id est de sententiis, Augustini ... ordinavit. MLWMoses Panorm. infirm. 1 p. 103,26 condidi (sc. medicus) ... hunc librum breviter ex -busfloribus librorum meorum antecessorum. MLWCaes. Heist. hom. exc. 179 habebat praelatus librum mire moralitatis -busfloribus depictum, de quo plura excerpere solebat. al.in titulo libri: MLWCatal. biblioth. A I 46 p. 218,13 (a. 1086/1116) -esflores Augustini. MLWAnon. Mell. 8 p. 48,8 quem (sc. librum Gregorii) ‘-es’flores appellari complacuit. MLWCatal. biblioth. A I 76 p. 416,16 -esflores beati Bernardi. MLWAlbert. M. caus. univ. 2,1,1 p. 60,51 tractatum Algazel ‘-emflorem divinorum’ vocavit. al. b spectat ad homines (per immutationem: MLWl. 48): α in univ.: MLWEkkeh. IV. bened. I 45,56 ⌊virgineos -es⌋flores (gloss.: sanctimoniales) pudor est plorare. MLWCarm. Bur. 53,3,2 -sflos Saxonie, noster felix pontifex Wichmannus. al.in allocutione: MLWEpist. var. II 3 (vs.) salve, -sflos iuvenum (MLWCarm. Salisb. I 15,2,1. al.). MLWCarm. libr. III 40,2 pie rex Heinrice, ... totius -sflos microcosmi. al. β expressius de hominibus eximiis (‘Elite’; usu sing.): MLWChron. Pol. p. 152,12 -eflore milicie prostrata iacente. c spectat ad piscem quendam in lacu Potamico repertum: MLWChart. Wirt. 108 p. 125,34 (spur. s. XII.med.) ad capiendos pisces, qui dicuntur -esflores piscium. 2 rhet. de figuris vel tropis: MLWPetr. Dam. epist. 75 p. 376,22 -esflores ... eloquii. MLWConr. Mur. summ. p. 83 vs. 14 istorum -umflorum complexio iungit utrumque equivocans clausis et finem principiumque. 3 mus. de melismatibus: MLWHier. Mor. mus. 25 p. 184,4sqq. est ... -sflos harmonicus decora vocis ... vibratio eqs. E pars subtilissima, optima – der feinste, beste Teil: MLWGesta Trud. cont. I 13,4 p. 313,28 panis ... de excusso primae farinae -eflore effectus. MLWAnon. secret. p. 80,12 ad ... obturandum vitrorum labia sufficit panno lineo mediante -sflos tritici subtilissimi et clara ovorum. MLWAlbert. M. animal. 22,69 -sflos farinae triticeae. F ligna (arboris fructiferae) dura, bona – Hartholz, ‘Blumware’ (de re v. J. Grimm, Deutsche Rechtsaltertümer. II. 1899. p. 23sq.): MLWChart. Westph. III 389 (a. 1241) mansum ... cum suis iuribus ... cum una wara[ndia] dicta -umflorum ... perpetue possidendum (v. notam ed.). G de secretione muricis i. q. pigmentum – Farbstoff (der Purpurschnecke): MLWAlbert. M. animal. 5,61 quae (conchylia) sunt intra mare, sunt magna pulcra, et ⌊-sflos tincturae⌋ (p. 547a,7 τὸ ἄνθος) eorum ut in pluribus est niger eqs. 63 murilegi ... student, ut conterant eas (murices) vivas, quoniam, si praemoriantur ante contritionem, eiciunt -emflorem. H de rebus levibus, subtilibus, supernatantibus (usu natur. et alch.): 1 nebula – Ausflockung: MLWPs. Galen. puls. 165 urina, que veluti -emflorem vini supernatantem habuerit, frenesim ... venturam dicit. 194 urina eruginosa -emflorem (-esflores cod. Vr. 174) habens spasmon nuntiat. v. et MLWl. 12. 2 -sflos aquae fort. i. q. species naphtae – viell.: eine Art Erdöl: MLWCompos. Luc. P 2sqq. iscyra: halii dicunt aque oleum, halii -eflore (-emflorem MLWMappae Clavic. 276) aque ...; est ... aqua gravis et egrota pro terra, que -emflorem generat. 3 pulvis quidam in pennis avium repertus – eine Art Puder im Gefieder von Vögeln (de re v. Grzimeks Tierleben. VII. 1980. p. 180): MLWFrid. II. Imp. art. ven. 1 p. 95,27 quibus (sc. aironibus) ... florescunt sue penne et plume quodam -eflore pulveroso. 4 p. 67,16 penne ipse (sc. falconum) sordidantur ... et perdunt -emflorem suum, quo penne erant mundiores. 4 de generatione crystallorum sim. i. q. sublimatio, calcinatio – ‘Ausblühung’: a usu communi: MLWCompos. Luc. O 17 colliges ipsum -emflorem et labas bene (inde MLWMappae Clavic. 107). X 31 excaliscente terra ⌊habundanter -es⌋flores (habundanter -eflore Muratori; abundantes -esflores MLWMappae Clavic. 215). 33 invenies -esflores veteres, duratos et adherentes terre, factos lapides. MLWAnon. secret. p. 73,33 sal nitrum, quod ex -eflore murorum antiquorum elicitur. p. 74,29 sal armoniacus fit ex -eflore vaporum balneorum et urina dissolvendo et congelando. al. v. et MLWl. 64. b iuncturae (usu alch.): α -sflos aeris (-sflos cupri: MLWl. 33) i. q. χαλκοῦ ἄνθος, aerugo, viride aeris – Kupferoxid, Kupferacetat, ‘Grünspan’ (de re v. D. Goltz, Geschichte der Mineralnamen. 1972. p. 134sq.): MLWCompos. Luc. H 9 iarin (i. viride aeris): heramen -sflos (inde MLWMappae Clavic. 192 p. 224,43). MLWIoh. sacerd. 158 acimar, id est -sflos eris. MLWGeber. invent. 15 p. 726 facias viride ęs ..., quod -sflos cupri nuncupatur. summ. 84 p. 605 vitriolum, sal armoniacus et eris -sflos. MLWBrunus Long. chirurg. 1,14 p. 112D ziniar, id est -isfloris eris. al.de additamento quodam ad aureum colorem faciendum (‘Kupferblüte’; de re v. Goltz, op. cit. [MLWl. 30] p. 135): MLWCompos. Luc. N 7 adicies aeris -sflos (-emflorem MLWMappae Clavic. 38) modicum.per confusionem c. χάλκανθον i. q. vitriolum – Kupfersulfat, ‘Kupfervitriol’ (de re v. Goltz, op. cit. [MLWl. 30] p. 152. 200): MLWMappae Clavic. 1 -isfloris (MLWCompos. Matr. 2,1 -es)flores eris, quod Greci calcantum vocant.per confusionem c. -sflos auri: MLWTurba phil. 21 p. 130,30 -sflos aeris (v. notam ed.) <vel> aurum indicum. β -sflos auri i. q. χρυσάνθιον, color aureus, tinctura aurea – ‘Goldblüte’, Goldfärbung, -tinktur (i. substantia, qua argentum in aurum mutandum sive colorandum putant alchemistae; de re v. M. Mertens, Les alchimistes grecs. IV,1. 1995. p. 13 adn. 41): MLWTurba phil. 10 hoc ... est aes combustum, quod est auri fermentum <et> ⌊auri -s⌋flos (χρυσάνθιον Zosimus mem. auth. 2,5 [ed. M. Mertens]). 46 philosophi iusserunt poni et auri -emflorem et aurum aequaliter. 72 p. 169,17 cum ... rubeum fit corpus magnesiae, auri -sflos dicitur et auri fermentum. MLWRosin. ad Euth. 2 p. 288 fermentum auri, semen auri et -sflos auri est. γ -sflos nitri i. q. aphronitrum, spuma nitri – Natrium-, Alkalikarbonat, ‘Soda’ (de re v. Goltz, op. cit. [MLWl. 30] p. 165sqq.): MLWRecept. Lauresh. 2,176 ad eos ..., qui durioris sunt cutis: radices cameleontis – iii, nitri -sflos – ii. MLWAlbert. M. miner. 5,1,7 spuma ... nitri omnis, quae aliquando -sflos nitri vocatur, subtilioris est substantiae et virtutis quam ipsum nitrum. δ -sflos salis fort. i. q. aphronitrum, spuma nitri – viell.: Natrium-, Alkalikarbonat, ‘Soda’: MLWDyasc. p. 35b alosantos, Latini -sflos salis, invenitur super petram Nili fluminis ... veluti pinguamen aquis supernatans (cf. Diosc. 5,112). MLWTurba phil. 22 p. 132,32 coquite ..., donec fiat -sflos candidus ut -sflos salis in suo splendore et coruscatione. MLWAlphita A 45 alosantos, -sflos salis idem; alos enim est sal, antos -sflos.in nomine ficticio pro substantia vel tinctura, qua aes cyprinum in argentum mutandum sive colorandum putant alchemistae: MLWTurba phil. 10 coquite ..., donec ... nummi fiant variati, quod salis -emflorem nuncupamus. 12 p. 121,7 album sulfureum et sole et rore dealbate vel albi salis -eflore eqs.Mandrin