lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

defensio

nur lat. · 1 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
2 in 1 Wb.
Sprachstufen
1 von 16
Verweise rein
0
Verweise raus
1

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

defensio f.

Bd. 3, Sp. 171
1. defensio (deff-), -onis f.MLWscript. et MLWform.: -nci(o)defenci(o): MLWl. 61. adde MLWChron. Thietm. 6,48. MLWal. -nti(o)defenti(o): p. 172, 40. -nssi(o)defenssi(o): p. 172, 5. adde MLWChart. Babenb. 160. MLWal.MLWdat. MLWsg. -edefensione: p. 172, 37. I praevalente notione arcendi: A proprie de actione vel statu: 1 gener.: a propulsatioAbwendung: MLWChart. Aquens. 168 (a. 1135) si necessarius eis (sc. mulieri eiusque progeniei) fuerit advocatus in -edefensione ... iniurię. b repugnatio, resistentiaGegenwehr, Abwehr(bewegung), Widerstand: MLWConc. Karol. B II 24B p. 239,14 ad -emdefensionem crudelium belluarum ecclesiam Christi infestissime lacerare volentium. MLWAlfan. premn. phys. 28,30 p. 140 multis ... animalium ad -emdefensionem (MLWPG 40,717A ἀμυντήριον) dati sunt ungues. MLWOtto Frising. gest. 1,3 quam (urbem) dum ... industriae -isdefensionis vacuam inveniret dux. MLWFrid. II. Imp. art. ven. 2 p. 235,17sq. attendendum est primo ..., quas -esdefensiones facit falco contra capellum, quid faciendum est contra illas -esdefensiones. MLWal. 2 publ., iur., canon. i. q. prohibitio, interdictioVerbot, Bann: MLWLex Baiuv. 10,18 signum, quod propter -emdefensionem (-edefensione MLWvar. l.) ponitur. MLWGesta Camer. cont. II F 379,2 fit divina -odefensio ... pro comite.mandatum, praeceptumWeisung, Vorschrift: MLWHincm. divort. 22 p. 230,3 nec Paulus ... aliquid de huiusmodi -edefensione (sc. Vulg. gen. 2,24) dicere adtemptavit. B meton.: 1 defensaculum, pluteusSchutz-, Brustwehr: MLWHeinr. Lett. chron. 16,4 p. 108,21 alii (Teutonici) sagittis Lyvones a -edefensione (-cionedefencione MLWvar. l.) repellunt. 2 agger, molesDamm, Deich, Wall: MLWChart. Bern. II 426 p. 447,29 (a. 1257) dum ... alveus antiquus ex tali -edefensione non debeat inpediri. 3 impedimentumHindernis, Hinderungsgrund: MLWChart. Sev. Col. 31 (a. 1275) nec casus incendii nec sterilitatis nec aliquis alius casus fortuitus nec aliqua -odefensio nos a solucione ... poterit ... excusare. II praevalente notione servandi: A proprie de actione vel statu i. q. defensatio, tuitio, protectioVerteidigung, Schutz, Obhut: 1 gener.: a strictius: α in univ.: MLWCapit. reg. Franc. 71,2 ubi (sc. in exercitu) aliquid utilitatis -edefensione patriae facere debet comes (224,4. saepe). MLWGerh. August. Udalr. [] 1,12 MLWl. 72 ut ... altera pars clementiam ... Mariae pro -edefensione populi ... flagitaret. MLWPetr. Dam. Rom. 21 p. 46,10 ad solitę -isdefensionis argumenta confugiens. MLWChart. Hamb. 404 ad -emdefensionem terre, quod vulgo lantwere dicitur (MLWChart. Lub. I 244. MLWal.). MLWAlbert. M. animal. 1,289 ungues ... sunt dati in arma et -ssionemdefenssionem extremitatis digitorum. persaepe. β adiuvatio, subsidiumHilfe, Unterstützung, Förderung: MLWLiber diurn. 95 p. 125,2 ut ... omnem, que indiget, -emdefensionem seu meliorationem indifferenter ... efficiatur. MLWAnnal. Mett. MLWa. 753 p. 44,20 papa ... molestiam Langobardorum ... non sufferens ad Pippini regis -emdefensionem querendam veniebat. MLWSigeh. Maxim. 12 (11) quae (privilegia) ... eorum (fratrum) -idefensioni a regibus committebantur. MLWThietm. chron. 6,79 ob -emdefensionem suimet aecclesiae inpedit archiepiscopus multa meae. γ custodiaBewachung: MLWRegistr. Ringrav. 3,1 pro -edefensione annone, ze scuzze. δ confugiumZuflucht: MLWWett. Gall. 3 viam seu -emdefensionem per Altam Germaniam ad Italiam petiit. b latius: α saepis circumdatioUmzäunung, Einfriedung: MLWCapit. reg. Franc. 20,17 nemo alterius erbam -isdefensionis tempore tollere praesumat. MLWGerh. August. Udalr. 1,28 MLWl. 25 dixit eis (sc. iter agentibus) ... in ea via ... herbam undique in -edefensione manere. β assertioBehauptung: MLWBernold. Const. chron. p. 394,27 huic -idefensioni libens consentirem, si embolismis cunctis hanc prodesse perspexissem. 2 publ., iur., canon.: a strictius: α spectat ad ecclesiam (Romanam) eiusque institutiones (de re v. MLWLexMA. III. p. 632sqq.): Dipl. Pipp. 16 p. 24,7 volumus, ut ... monasterium ... seu res ... in nostra sint potestate vel -edefensione. MLWAnnal. Einh. MLWa. 754 a rege Pippino ecclesiae Romanae -isdefensionis firmitatem accepit papa (sim. MLWCapit. reg. Franc. 297,12 p. 436,13. persaepe). MLWThangm. Bernw. 51 p. 780,33 (chart.) servitores Christi ... sub -edefensione et patrociniis successorum meorum praemuniti. MLWChart. Ger. Col. 12 ut sub -edefensione et introductione mea (sc. comitis) ecclesia illud (praedium) usu caperet. MLWBurch. Ursb. chron. p. 94,7 ut ... ecclesia sine preiudicio omnis gravaminis imperialem haberet -emdefensionem. persaepe. β spectat ad personas singulas: MLWLex Baiuv. 8,7 eius (viduae) -odefensio in Deo et in duce atque iudicibus debet consistere. MLWTrad. Frising. 435a infantulum sue (sc. episcopi) -edefensione et pietate commendavit nepos. MLWTrad. Ratisb. 791 p. 370,24 suscepit archiepiscopus ... viros censuales ... in suam -emdefensionem. MLWConst. Melf. 1,14 quicumque alium protectionis auguste -edefensione (-tionisdefentionis, deff-isdeffensionis MLWvar. l.) securum aggressus fuerit. saepe. b c. colore quodam: α administratio, procuratioVerwaltung, Aufsicht: MLWChart. Turg. II 167 p. 548,1sqq. (a. 1244) prepositus et decanus ... deff-emdeffensionem prediorum et possessionum ... comiti ... commiserunt certam ipsi pro labore deff-isdeffensionis ... statuentes ... pensionem. β iustificatio, excusatioRechtfertigung, Erklärung: MLWChart. Rhen. med. I 596 (a. 1156) canonicorum impetitionibus, illius (fratris) ... -busdefensionibus diligenter auditis. MLWChart. Babenb. 164 p. 214,34 qui (mediatores) satis acuta liberatione -esdefensiones utriusque partis estimantes. MLWConst. Melf. 2,4 antequam eius (banniti) -odefensio admittatur. γ sponsio, fideiussioWährschaft, Bürgschaft, Garantie: MLWChart. Ital. Ficker 22 p. 28,30 (a. 929) sine omni mea ... contradictione vel -edefensione. 265 p. 309,38 heredes ... debent ... tenere ... feodum ... cum warentacione et -edefensione. MLWChart. Lux. II 178 Gerardum (sc. militem) talem habebo, quod ... ecclesiae garandiam feret et -emdefensionem (MLWChart. Heist. 87 p. 182,6 prestabimus. MLWsim. 88). c latius i. q. possessioBesitz(recht), ‘Gewere’ (de re v. MLWHRG I. p. 1658sqq.): MLWTrad. Brixin. 490a (c. 1157/64) dedit rusticus ... allodium ... ea condicione, ut ipse et fratres sui ... haberent in -edefensione sua. MLWChart. scrin. Col. B 779 remisit ... dimidietatem mansionis ... cum -edefensione, que quondam fuit Pifscherfs.vindiciae(Geltendmachung eines) Besitzanspruch(s): MLWCapit. Bened. 2,428 p. 98,2 indigne ... ad altare Domini properare permittitur, qui res ecclesiasticas ... audet ... iniuste possidere; qui ... in hac iniqua -edefensione perdurant eqs. MLWChart. Solod. I 422 renuntiantes omni exceptioni, -idefensioni consuetudinis et iuri (sim. MLWChart. Friburg. 82 p. 68,36. saepius). MLWConst. imp. III 244,5 salvis ... legitimis -busdefensionibus et iuribus. MLWal. B meton.: 1 gener.: a tegumentum(schützende) Bedeckung: MLWAlbert. M. veget. 4,103 sunt folia ... ad cooperimentum fructuum et -emdefensionem. MLWanimal. 1,268 ut sit dorsum -odefensio et clipeus omnium membrorum mollium et nobilium. MLWal. b defensor, [] tutorVerteidiger, (Be-)Schützer: Alcuin. epist. 177 p. 292,24 o -odefensio (i. Karolus M.) ecclesiarum. MLWConc. Karol. B II 37,22 p. 454,34 inter quos (episcopos) ... Augustinus ... ecclesiae catholicę institutio atque -odefensio extitit. 2 publ. et iur.: a charta tuitionis, privilegiumSchutzbrief, Privileg: MLWDipl. Karoli III. 47 p. 78,8 pro quibus (chartis exustis) ... ecclesie antistites ... imperatorum -esdefensiones et totius episcopii tuitiones ... adepti sunt. b instrumentum, litterae (ad possessionem defendendam)Beweismittel (zur Verteidigung des Besitzanspruchs): MLWChart. Ital. Ficker 68 p. 94,15 (a. 1061) ut ... sibi pararet pars, quascumque -esdefensiones potuisset. MLWConst. Melf. 2,24 p. 329a,13 reus ... -esdefensiones omnes sibi ... competentes in iudicio proponere studeat. c probamentumProbe: MLWActa imp. Winkelm. I 50 p. 47,17 (a. 1210) ut in nulla causa ad duelli -emdefensionem cogantur confratres. III praevalente notione vindicandi i. q. poena, ultioStrafe, Rache: MLWGloss. I 483,43 St.-S. in -edefensione ingirihhe. Gansweidt
8499 Zeichen · 491 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. Latein
    defensiof.

    Mittellateinisches Wb. · +1 Parallelbeleg

    1. defensio (deff-) , -onis f. MLW script. et MLW form. : -nci(o) defenci(o) : MLW l. 61 . adde MLW Chron. Thietm. 6,48.…

Verweisungsnetz

3 Knoten, 1 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Kompositum 1 Sackgasse 2

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit defensio

51 Bildungen · 51 Erstglied · 0 Zweitglied · 0 Ableitungen

Zerlegung von defensio 2 Komponenten

def+en+sio

defensio setzt sich aus 2 eigenständigen Lemmata zusammen. Die Klammerung zeigt die Hierarchie der Komposition; Klick auf einen Bestandteil öffnet seine Etymologie.

defensio‑ als Erstglied (30 von 51)

defension,

FWB

1. ›Verteidigung‹; 2. ›Schutzmittel für Wunden‹

DEFENSIONAL

DWB2

DWB2 DEFENSIONAL adj. DWB2 lehnwort aus lat. defensionali adj., nur in zuss. und abl. in der bedeutung ‘ verteidigungs- ’. DWB2 B. Garbe DWB…

defensionalwerk

DWB2

defensional·werk

defensionalwerk n. gesamtheit der verteidigungsmaßnahmen: 1629 in: Frauenholz heerwesen ( 1935 ) 3,2,107. 1668 ebd. 3,2,343.

defensionalwesen

DWB2

defensional·wesen

defensionalwesen n. gesamtheit der verteidigungsmaßnahmen: 1668 in: Frauenholz heerwesen ( 1935 ) 3,2,345. 1673 ebd. 3,2,347. B. Garbe

defensionalzeuge

DWB2

defensional·zeuge

defensionalzeuge m. entlastungszeuge: 1735 Eckard händel 157. 1879 Petri hdb. fremdwörter 242 a . DWB2 2 im militärischen bereich, schweiz.;…

DEFENSIONER

DWB2

defensio·ner

DWB2 DEFENSIONER m. DWB2 abl. von 1 defension f. angehöriger der bürgerwehr: DWB2 1656 den 4. septembris ( 1620 ) ist der ausschuß der bürge…

DEFENSIONIERER

DWB2

DWB2 DEFENSIONIERER m. DWB2 vereinzelt statt defensioner m.: DWB2 1705 zu grösserer sicherheit der hiesigen stadt hat man inzwischen für gut…

DEFENSIONIST

DWB2

defensio·nist

DWB2 DEFENSIONIST m. DWB2 abl. von 1 defension f. soviel wie defensioner m.: DWB2 1632 nach dem gen: Tylli sontags früe fewer in Leibtzig ge…

Defensionskasematten

Meyers

defension·s·kasematten

Defensionskasematten und Defensionskasernen , zur Gewehr- oder Geschützverteidigung eingerichtete Kasematten alter Befestigungen im Gegensat…

defensionskrieg

DWB2

defension·s·krieg

defensionskrieg m. : 1629 magna horologii campana ( 1631 ) 25. 1895 Sterzinger/M. dtböhm. wb. 1,657 a .