Wossidia
danzen tanzen Chytr. 304 1. von der Tanzweise und -freudigkeit unserer Landsleute sowie von dem übertragenen Gebrauch des Wortes danzen legen zahlreiche Belege Zeugnis ab: de ganz Ollen föten sick œwer de Schullern bi 't Danzen RoRostock@StäbelowStäb; früher hebben se nich rundüm danzt, se hebben hen un her trampelt gegeneinanner, as wenn de Gäus' bottern Park; se hebben früher mihr in de Läng' danzt as in de Rünn' HaHagenow@TrebsTrebs; wi hebben uns gor nich röögt bi 't Danzen, dat Babengestell möt ruhig sin RoRostock@WarnemündeWarn; wenn ick danz, denn danz ick durabel sagt der Schäfer, als er die Braut beim Tanzen auf die Füße tritt Wilmsh; danzt man ümmer wider, seggt Fite West, as em de Quint räten wir, ick hal juch woll wedder in Wa; dat Danzen ahn Musik is grad', as wenn 'n drög' Brot et Quitz. 3, 219; ierst betahlen s', un nahsten willen s' nich danzen von einem verfehlten Unternehmen HaHagenow@BoizenburgBoiz; von einem Ungeschickten sagt man: dat 's 'n gauden Minsch, wenn he nich danzt, steiht he de Lüd' in 'n Weg PaParchim@BurowBur; RoRostock@DierhagenDierh; StaStargard@NeubrandenburgNBrand; eine schlechte Tänzerin hett 't Danzen lihrt, as 't Ümdreigen noch kein Mod' wir WaWaren@Groß GievitzGGiev; dat Danzen geiht all ganz gaut, blot dat Ümwennent will noch nich recht Tress; zum Tanzen gehören junge Beine: is keen Kinnerspill, wenn 'n oll Wif danzt Bri. Volkssp. 28;
Platz, Grossmudder will danzen! PaParchim@BurowBur; ruhig in 'n Saal, Grossmudder will danzen Wo.
V. 2, 1247; drei Dierns kœnen nich tausamen danzen Rda. wenn ein Kartenspieler drei Damen bekommt SchwSchwerin@PinnowPinn; eine leidenschaftliche Tänzerin danzt 'n Deuwel 'n Bein af Wa; nu kik den Düwel an, wo dee danzen kann! Ausruf des Erstaunens StaStargard@UserinUser; dee hett 'n Düwel danzen seihn er ist ein toller Mensch GüGüstrow@GülzowGülz; för Geld kann man 'n Düwel danzen seihn kann man alles haben allgem.; mit dem Zusatz œwer nich in 'n Serrahner Kraug Wa; dat wir dunn, as den Düwel sin Grossmudder noch hen danzen güng' (in lange vergangenen Tagen) Monh. 3, 475; mit leerem Magen kann man schlecht tanzen: 'nüchtern tho dantzen gefelt my nicht' Schlue 27;
Äten geiht vör 't Danzen Ro Rostock@RibnitzRibn; derb: Pissen geiht vör 't Danzen, un wenn 't ok mit de eigen Brut is Gres; wi willen danzen, dat dat Gäl int Hemd tau seihn kümmt Bentw; 'denn dat wil nicht sehr drönen, dar de Duven dantzen' (das bedeutet nicht viel) Gry. Paw. Q 3
b; wenn man kein Schauh hett, möt man up Söcken danzen man muß sich nach der Decke strecken Wa Waren@MalchowMalch; dee danzt uppe letzten Sahlen er steht vor dem Bankerott RoRostock@BastorfBast; dat steiht di an, as wenn de Oss danzt von einer ungewohnten Arbeit WaWaren@EldenburgEld; der Kahlkopf hett in 'n Backaben danzt StaStargard@WulkenzinWulk; auf einer zu steif gekochten Suppe kann den Düwel sin Grossmudder danzen PaParchim@LübzLübz; ... 'n Wäwer ... Wa; ... 'n Ap ... MaMalchin@RemplinRempl; ... 'n Snider ... GüGüstrow@BützowBütz; de Ollsch braadt de Tüffel so drög', dor kann 'n up Söcken in de Pann danzen, blifft kein Spierken Fett an de Hacken WaWaren@EldenburgEld; dor kann de Buerfru mit Hackschoh danzen vom leeren Kornboden StaStargard@WulkenzinWulk; dor kann ne Zäg' up danzen von einem schräge geladenen Kornfuder HaHagenow@RedefinRed; dor kann de Düwel up danzen un kriggt kein tweidigen Bein von einer stumpfen Sense GüGüstrow@RuchowRuch; eine unleserliche Schrift süht ut, as wenn de Ulen up danzt hebben HaHagenow@RedefinRed; dor geiht 't hen, säd' de Jung', donn let he ne Lus danzen von einer entgangenen Beute Schill. Nachl.; den Apen danzen laten Hasard spielen RoRostock@RibnitzRibn; wat dau ick mit 'n Apen, wenn he nich danzen kann mißbilligend zum Mitspieler, wenn dieser eine verkehrte Karte zieht PaParchim@DamerowDam; Pingstmandag, wenn de Gäus' up 'n Is' danzen
d. h. niemals Wa; ebenso: Pingsten up 'n Is' dor danzen de Müs' Mi 63
a; dat is so still, dor kann 'n de Mus up 'n Disch danzen hüren HaHagenow@RedefinRed; so af un an is mi dat vör de Ogen, as wenn ick Müs' danzen seih (nach zu reichlich genossenem Alkohol) Müll.-Friese 110; Bartelmeis danzt in den Hawer sagt man, wenn dieser nach dem 24. August einknickt Wa@ Fink; de Smoltpott danzt all heißt es, wenn das Schmalz auf die Neige geht HaHagenow@KraakKraak; em früst, dat em de Kœtel in 'n Noors danzt von sehr starkem Frostgefühl RoRostock@Nienhagen bei DoberanNHagD; de Haut danzt mi up 'n Kopp mir sträuben sich die Haare vor Angst MaMalchin@TeterowTet; nu danzen de Jumfers twischen de Liken seem. Wortspiel, wenn bei starkem Wind die flachen Blöcke zum Straffziehen der Wanten gegen die Segeleinfassung schlagen RoRostock@WarnemündeWarn; mi würd' so œwel, as wenn de ganze Stuw danzen ded' mir wurde schwindlig Wa; na, so danzt man hen! ... to! von unverantwortlichem Leichtsinn Ro; de licht dantzt, dem iß licht fiedelt (zu Dingen, die man gerne tut, läßt man sich leicht bereden) Mantz. Ruh. 18, 15;
N. Monschr. 4, 146; 'na erer Pipen tho Dantzende' (ihnen in allen Dingen willfährig sein) Gry. Paw. M 1
a; Red. Ost. 1786; mod.: ick danz nich nah sin Pip Schw Pamp; RoRostock@RibnitzRibn; he möt so danzen, as se piept Dierh; 'na eren egenen Scheme dantzen mögen' Gry. Wed. P 4
a; sick up 'n Kopp danzen laten sich mißbrauchen lassen; 'wo scholdestu dy so ... up dem Koppe dantzen ... laten' Gry. Lb. 1, Q 2
a; dat is 'n Kierl up 'n Platz, wo de Gäus' up danzen ein Schwächling SchwSchwerin@PampowPamp; WaWaren@MalchowMalch; dee hett früher ok nich up Rosen danzt vom Emporkömmling StaStargard@StrelitzStrel; wi kœnen nich all up Rosen danzen, weck möten ok up Duurnen danzen Wa; Grever mit den Dalhaut, Vallmer danzt up einen Faut Ortsneckerei Ha Hagenow@GallinGall; Meckl. 24, 141; up einen Bein danzen verhüllend für coire LuLudwigslust@WarlowWarl; Ro; SchöSchönberg@CarlowCarl; einen up 'n Puckel danzen ihn verhauen LuLudwigslust@LaupinLaup; den Gälen up 'n Puckel danzen laten Schläge mit dem Rohrstock verabfolgen Ro; StaStargard@WulkenzinWulk; häufig drohend zum Gegner, die überlegene Kraft andeutend: di will ick danzen laten Wa; di lat ick up 'n Kopp danzen HaHagenow@RedefinRed; StaStargard@SchönbeckSchönb; denn' kann 'ck uppe Hand danzen laten WaWaren@JabelJab; dee lett di inne Luft danzen HaHagenow@VellahnVell; 'ick weth ydt, se werden övel mit dy dantzen' (dich übel behandeln) Schlue 78. 2. im Volksreim: Purtenhauhn un Parlhauhn dee danzen beid' up Rosen RoRostock@KörkwitzKörkw; Achter den Aben, Dor danzen de Raben, Dor fidelt de Buck, Dor geiht dat so smuck Wo.
V. 2, 1679; Up diss' Sit Schwaan, Up dee Sit Schwaan, Dor fideln de Müs', Dor danzen de Lüs' 1688; Dor danzt de bunt Heister mit sinen langen Swanz Un ded' Johannen den Abenddanz 1690; Dor klingen de Klocken, Dor danzen de Poppen 1694 u. öft.; Adebor du Langebeen, Hest 'n Düwel nich danzen sehn? 1284; In de Rosmarienstrat, Wo de Kinner hen danzen gaht 3, 29; Trummel up 'n Buk, Trummel up 'n Buk, Snurtlock will danzen, Hett kein fif Follen in 'n Rock, likers will he danzen 386; De Schauster hett Ledder, kein Leisten dortau, Dorüm danzen de Gilegäusings ok ümmer ahn Schauh 45; Ein Poor Schauh mit Gold beslagen, Dor sall
N. up danzen un draben 81 u. öft.; Kindertanzlieder: Hopp Marjaneken, hopp Marjaneken, lat den Peter mal danzen 513; Danze, Pöppe, danze, ick gäw di ok 'n Hauhn, Nee seggt dat Pöppken, wo kann ick dat woll daun 515; Heiza Poppe, danz up Söcken, danz up Hacken, danz up Tehn, Heiza Poppe, wo geiht dat schön 518; im Tanzlied: Doch wenn Marie nich danzen kann, Denn hett sei scheiwe Bein, Denn treck wi ehr 'n Släprock an, Denn is dat nich tau seihn Meckl. 30, 84; Ick weit mal wat, ick weit mal wat, in Poren (HaHagenow@ParumPar) is Musik, Dor danzt de lahme Heinerich mit sine scheiwe Fik Wo. Rim. 10; das erste Buch Moses, das zweite Kapitel, Grossvadder wull danzen, wo flög' em de Kittel ebda; Ick kann nich mihr danzen, de Buk is so dünn, Ick heff man vier Pund Hesegrütt in 12; Neckreim: Annmariek un Trinfik Danzten beid' inne Swinschit
V. 4, 352; in einem Segen gegen das Panaritium: De Adel un de Spaul Danzten in 'n Pauhl SchöSchönberg@QuestinQuest. 3. Volksglaube und Sage: wenn ein Kind gut tanzen lernen soll, müssen die Paten während der Taufhandlung den rechten Fuß vorsetzen (mit 'n Faut rutschen) HaHagenow@LoosenLoos; müssen sie, wenn sie mit dem Kind über die Feldscheide fahren, den Faut flitig rühren Gamm; am Lichtmeßtag (2. Februar) müssen die Frauen in der Sonne tanzen, dann gerät der Flachs gut Bartsch 2, 252; wenn de Hamel (Schap) danzen un sick stöten, gibt es Unwetter LuLudwigslust@LeussowLeuss; Sta Stargard@Groß QuassowGQuass; GSchönf; Hoh; die Sense muß am Abend noch einmal gestrichen werden, süs danzt de Deuwel uppe Snid' MaMalchin@MarkowMark; wenn Kinder abends pfeifen, danzt de Düwel up 'n Dack Wo.
V. 3, 1253; kinderlose Eheleute müssen nach Minzow (WaWaren@MinzowMinz) un danzen üm de Lus'eik Wa; drei tanzwütige Jungfern tanzen im
Küselwind Wo. Sag. 1, 185; Mädchen, die in der Kirche, nach dem Abendmahl oder zu anderen unpassenden Gelegenheiten tanzen, fallen dem Teufel zum Opfer 183 ff.; Hexen tanzen nach der Volksmeinung
up 'n Kopp WaWaren@Alt RehseARehse; sie müssen sich auf Befehl des Hexenmeisters tau Dod' danzen Wo. Sag. 2, 356. — Zss.: af-,
an-,
be-, hen-,
in-,
ut-,
ver-,
vördanzen. — Mnd. dansen. — Dä. 72
b; Kü. 1, 301; Me. 1, 678; Schu. 80.