Eintrag · Althochdeutsches Wörterbuch
boc st. m.
st. m., mhd. boc, nhd. bock; mnd. bok, buk, mnl. buc; an. bokkr, bukkr; vgl. ae. bucca; an. bokki. — Graff III, 30.
poch: nom. sg. Gl 3,17,18. 76,47 (SH A). 442,11 (2 Hss.). 444,9 (2 Hss.). 13 (2 Hss.). 670,38; pohc: dass. 442,11; pok: dass. 446,13; acc. sg. Npw 49,8 (-c); pog: nom. sg. Ni 502,5 (vgl. Braune-Mitzka, Ahd. Gr. § 144 Anm. 4); pock: dass. Gl 3,76,47 (SH A, clm 23 796, 15. Jh.). — pohcha: nom. pl. Gl 3,450,46 (Berl., Lat. 4° 676, 9. Jh.); pocch-: dass. -a Npgl 65,15; gen. pl. -o 49,8; acc. pl. -a NpNpw 49,9.
boch: nom. sg. Gl 2,43,7. 3,76,46 (SH A, 4 Hss.). 200,27 (SH B). 4,112,47 (Sal. a 2). 134,15 (Sal. c); bohc: dass. 2,720,28; boc: dass. 712,36. 3,231,71 (SH a 2, 2 Hss.). 356,16 (-k). 368,5 (Jd). 446,24. 495,31. 501,6. — bocchen: dat. pl. Np 65,15.
buc: nom. sg. Gl 3,76,48 (SH A, Darmst. 6, 13. Jh.). 446,24 (Paris. Lat. 9344, 11. Jh.; -v-); vgl. zu den Formen mit -u- Franck, Afrk. Gr. § 21,5.
Mit der Endung der i-Stämme: bochi: nom. pl. Beitr. 73,246,1 (mus. Brit. Harl. 3099, 12. Jh.); bokki: dass. Gl 3,451,28 (Schlettst., 12. Jh.); buckin: dat. pl. Pw 65,15 (vgl. aber Gr. § 56 δ, wonach die Endung -in unter Einfluß der Adjektivflexion steht).
Verstümmelt ist: .. ch: nom. sg. Gl 3,6,53 (Voc.; vgl. Steinm. z. St.). 1) Ziegenbock: a) eigentl.: boc caper [nach Steinm. z. St. evtl. zu capro, capri, Serv. zu Verg., A. viii, 343] Gl 2,712,36. caper 3,231,71. 444,13. 446,24. 495,31. 4,112,47. 134,15. hircus 3,17,18. 6,53. 76,46. 200,27. 356,16. 442,11. 444,9. 446,13. 450,46. 451,28. 501,6. hircus caper idem 368,5. hircus ł cinip8 (vgl. Diefb. Gl. 120 b s. v. cyniphei u. unten Is., Et. xii, 1,14) 670,38. bochi [maiores] hirci [Cinyphii dicuntur a fluvio Cinype in Libya, ubi grandes nascuntur, Is., Et. xii, 1,14] Beitr. 73,246,1; — als Leitbock: boch [speluncam reperit, quam tunc hirsutus habebat Cinyphii] ductor [qui gregis esse solet, Avian. 13,4] Gl 2,43,7. [huc mihi ...] vir gregis (Hs. uis; oder Druckfehler bei Steinm.?) [ipse caper deerraverat, Verg., E. vii, 7] 720,28; — als Opfertier: offran sal ic thi ohsson mit buckin offeram tibi boves cum hircis Pw 65,15. ih neuuile chalber fone dinemo hus . noh poccha fone dinen herton non accipiam de domo tua vitulos . neque de gregibus tuis hircos NpNpw 49,9. ih nemalon dih . ziu du mir nebringest taurum pinguem . alde hircum optimum (poccho bezzesten) NpglNpw 49,8 (Npw poc guoten); b) bildl. für die Sünder: pringo dir rindir sament dien bocchen . predicatores cum peccatoribus offeram tibi boves cum hircis Np 65,15. hirci (poccha) neuuaren acceptabiles . ube in nehulfin die frehte dero boum Npgl 65,15. 2) (Hirsch-)Bock: hircoceruus pezeichenet . taz peidiu sament ist . pog ioh hirz hircocervus enim significat aliquid Ni 502,5.
Komp. rêh-, steinboc; Abl. buckilîn; bockisc, boclîh, buckîn; ?bockôn, bucken.