lautwandel 53 Wörterbücher · 2,7 Mio. Artikel
Wildcard · " Volltext

Aggregat · alle Wörterbücher

asper

nhd. bis lat. · 8 Wörterbücher mit Anchor-Eintrag

MLW
Anchors
11 in 8 Wb.
Sprachstufen
4 von 16
Verweise rein
2
Verweise raus
2

Eintrag · Mittellateinisches Wb.

asper

Bd. 1, Sp. 1035
asper, -era, -erum. MLWscript.: absp-: p. 1036,39. ap-: p. 1037,4. MLWabl. MLWpl. aspris: MLWCarm. de Bened. 602. I adi.: A proprie: 1 strictius: a scaber, acutus, hispidus, grossus, inaequalisrauh, scharfkantig, struppig, kratzig, uneben (cf. MLWGloss. I 34,37 St.-S. -aaspera sarf. 184,17 -aaspera uuidarzomi. IV 222,13 -umasperum unepaner. MLWal.): α gener.: MLWForm. Senon. II MLWadd. 1 -aaspera est mica in palato. MLWEcbasis capt. 476 pellis. MLWOtto Frising. chron. 7,35 p. 372,6 ponunt monachi ... ad carnem tunicas -errimasasperrimas. MLWCarm. Bur. B 84,3,15 -oaspero defendens ungue limina. MLWal. in imag.: MLWAldh. virg. I 23 p. 253,25 Iohannes ..., -errimaeasperrimae poenitudinis lima. Adalb. Samar. dict. p. 51,2 (ed. F.-J. Schmale. 1961) spernat dictator -aaspera et spinosa dictamina Alberici monachi insolubilia (cf. p. 30,18). β natur. et anat.: MLWAlbert. M. animal. 1,504 -iasperi ungues autem et rotundi proni declinant in venerem. 2,80 quidam (pisces) ... sunt -iasperi corii (p. 505a,25 τραχεῖς). 2,81 lingua eorum (piscium) est dura et -aaspera (p. 505a,30 ἀκανθώδη. MLWAlphita I p. 294,36 cauda equina ... herba -aaspera est, qua solent poliri pectines MLWeqs. MLWal. v. et MLWl. 37 et supra p. 437,51. -aaspera arteria MLWi. q. gurgulioLuftröhre: v. p. 988,3. γ medic.: MLWTract. de caus. mul. 83 si matrice ignis sacer est, haec signa precedent: ... lingua -aaspera MLWeqs. δ techn.: MLWMappae Clavic. 70 facias vas -umasperum et quasi limatum. 268 utere ... petra focaria ... non equata, sed -aaspera. MLWibid. MLWal. b saxosus, invius, praeruptus, vastussteinig, unwegsam, steil, unwirtlich:MLW Wett. Gall. 10 heremus. MLWEinh. Karol. 6 p. 9,3 cautes. MLWWaltharius 1148 loca ... -aaspera spinis. MLWDipl. Heinr. II. 320 p. 401,20 colles ... satis -osasperos nudis pedibus ... superavit. MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1077 p. 288,24 Alpes -errimoasperrimo vix scandens ... itinere. MLWChart. Stab. 134 p. 273,13 fundus ... vinee mons fuerat -rasper et incultus. MLWal. in imag.: MLWHugeb. Wynneb. 3 -amasperam agonithetum viam ire. in MLWnom. propr.: MLWChart. Turic. 1049 (a. 1259) Egelolfus de A-oAspero Monte (Ruchenberg). 2 latius: a natur.: α salsus, corrodenssalzig, ätzend: MLWHildeg. phys. 2,5 Rhenus aliquantum -rasper est ut lixivia. 2,7 Donauwia de impetu maris oritur et ideo aqua eius lucida et -aaspera est. MLWibid. MLWal. β gelidus, duruskalt, hart: MLWWiduk. gest. 2,26 -errimaasperrima hiemps (MLWChron. Pol. 2,48. MLWal.). MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1077 p. 291,23 prae hiemis nivosae et frigoris nimietate -errimaasperrima. MLWal. b medic. MLWi. q. condensatus, arachnoidesverdichtet, faserig: MLWPs. Galen. febr. 54 urina ... turbulenta apparet quasi -aaspera. 483 urina ... si ypostasim habet -amasperam, id est in fundo MLWeqs. MLWibid. MLWal. c techn. MLWi. q. spissus, tenaxdick, zäh: MLWMappae Clavic. 266 visci -iasperi solidus i. B translate: 1 spectat ad anim.: a severus, austerus, rigidusstreng, hartherzig, starrsinnig: MLWBened. Andr. chron. p. 16,5 Nonnosus sub absperimo sui monasterii degebat patrem (-epatre MLWcod. MLWp. corr.). MLWBerth. (?) annal. MLWa. 1077 p. 304,2 ypocritis ... nimis -aaspera ... et ... satis infesta resistebat imperatrix. MLWAlbert. M. animal. 1,137 quibus autem frons -aeasperae cutis est ..., versuti et -iasperi sunt. obstinatuswiderspenstig, spröde: MLWCarm. Bur. B 113,3,3 puella iusto plus -iorasperior. b pugnax, audaxkriegerisch, kühn: MLWLex Sal. Pipp. prol. 1 gens Francorum ... audax, velox et -aaspera. MLWPoeta Saxo 2,370 Huni, studiis gens -aaspera belli. MLWWiduk. gest. 1,17 gentem belli -errimamasperrimam. MLWal. c ferox, mordaxwild, bissig: MLWAntidot. Lond. p. 17,23 includet gallum simul et serpente -oaspero. MLWCarm. Paul. Diac. app. I 6,1,8 -rasper adest taurus. MLWal. in lusu verborum: MLWEkkeh. IV. bened. II 120 dente petulcus aper cruce tactus sit minus -rasper. 2 spectat ad res: a dolorosus, incommodus, difficilisschmerzlich, peinlich, schwer: MLWEpist. Ratisb. 23 p. 350,29 quod est perpessu -umasperum. MLWCarm. Bur. B 114,3,6 si non audis me miserum, michi mors est -errimaasperrima. MLWseq. ut: MLWLiutg. Greg. 2 p. 69,6 erat ... valde -umasperum, ut ... pauperem hominem sequeretur. MLWc. MLWinf.: MLWThietm. chron. 4,71 -umasperum (durum Vulg. MLWact.9,5) nimis est eculeo recalcitare. contumeliosusschmachvoll (cf. MLWGloss. I 62,24 St.-S. -aaspera scimplac. MLWal.): MLWWalahfr. carm. 20,19 Christus sputa -aaspera passus. b adversuswidrig: MLWWalahfr. carm. 5,16 casus ... -iorasperior. 88,13 mille modis fragilem vexat sors -aaspera mundum. c vehemensleidenschaftlich: MLWArbeo Emm. 40 -errimaasperrima et voluptuosa desideria. d inclemens, obiurgatoriusunfreundlich, vorwurfsvoll, barsch: MLWArbeo Emm. 38 sagacissimis atque -errimisasperrimis sermonibus. MLWAgius vita Hath. 9 verbum. MLWThietm. chron. 4,67 increpacionibus -isasperis hunc (diabolum) effugavit. MLWal. expressius: MLWCarm. Bur. B 31,6,7 nec a verbo -oaspero (i. iudicio divino; cf. Vulg. psalm. 90,3) liberum me feci. e iniquusunrecht: MLWChart. Port. 220 p. 228,40 (a. 1270) quoniam nimis esset -umasperum ... niti quempiam ..., que bene sunt ordinata, rescindere. II subst.: A masc.: qui austerus estein Starrsinniger:MLW Albert. M. animal. 1,132 si ... sint capilli nimium crispi, pronuntiant subdolum, -umasperum. qui obstinatus estein Widerspenstiger: MLWCarm. Bur. B 88,2,3 rigidos et -osasperos duro frangit flexu amor. B fem.: alcioniumeine Korallenart:MLW Gloss. med. p. 6,7 alchionium ..., quod alii -amasperam nuncupant, ... generatur de spuma maris. C neutr.: 1 proprie: a portio grossarauher Bestandteil: MLWCompos. Luc. F 31 in aqua diu labamus cerussiam, ut nihil habeat -umasperum (aperum L). b locus inaequalisunebene Stelle: MLWChart. Turg. III 306 p. 32,18 (a. 1253) curtis ... cum ... planis et -isasperis. in imag.: MLWHugeb. Willib. praef. p. 87,36 -aaspera ... ferocia politer planitans abbas (cf. Vulg. Is. 40,4). c durities Härte: MLWPoeta Saxo 3,573 florigerum rediit hiemis ver -aaspera pellens. 2 translate: a acerbitasVerärgerung: MLWThangm. Bernw. 12 p. 763,48 nil ... in regimine ... coenobii -umasperum, nec verbis nec factis, ostendit episcopus. b res adversa, tribulatiowidriger Umstand, Plage: MLWWalahfr. Mamm. 12,14 sanctorum ... patientia vincens -aaspera cuncta. MLWCarm. Bur. B 106,2,7 sum ... mollis in -isasperis.
6290 Zeichen · 395 Sätze

Lautwandel-Kette

Von der indoeuropäischen Wurzel bis zur Mundart

Pro Sprachstufe der prominenteste Beleg. Klick auf eine Form öffnet das Wörterbuch.

  1. 15.–20. Jh.
    Neuhochdeutsch
    Ásper

    Adelung (1793–1801) · +2 Parallelbelege

    Der Ásper , des -s plur. ut nom. sing. der Nahme einer Türkischen Scheidemünze, welche 1 2/3 Pfennige nach unserm Gelde …

  2. 18./19. Jh.
    Goethe-Zeit
    asper

    Goethe-Wörterbuch

    asper in dem Medaillenmotto ‘Mitescunt a-a Saecla’ (Milde werden die rauhen Zeitalter bzw Geschlechter) nach Vergil, Aen…

  3. 19./20. Jh.
    Konversationslex.
    Asper

    Herder (Konv.-Lex., 1854–57) · +4 Parallelbelege

    Asper , die kleinste türk. Münze, jetzt 100 auf einen türk. Piaster, kaum 1 / 4 Pfenning, seitdem das türk. Geld sich me…

  4. Latein
    asper

    Lex. musicum Latinum · +1 Parallelbeleg

    asper -a , -um 1. rauh, scharf, hart 2. mißtönend, dissonant — 1. harsh, sharp, hard 2. dissonant 1 rauh, scharf, hart (…

Verweisungsnetz

32 Knoten, 21 Kanten

Tap auf Knoten öffnet Detail · Drag zum Umpositionieren · Scroll zum Zoomen

1-Hop 2-Hop
Filter:
Kompositum 21 Sackgasse 11

Wortbildung

Komposita & Ableitungen mit asper

54 Bildungen · 46 Erstglied · 7 Zweitglied · 1 Ableitungen

asper‑ als Erstglied (30 von 46)

Asperante

WWB

asper·ante

Asperante Amtsbewerber. „ No twei drei Johren was de Aspirante ferrig un worte op de Jugend in kleunen Dörpern lausloten “ ( Bri Ri ). ¶ lat…

asperastlicher

AWB

asperastlicher scrutabilis Gl 4,159,41 ( Sal. c, 13. Jh. ) verstehe ich nicht. In der Parallelüberlieferung Sal. a 1 wird das Wort mit rust-…

Asperationsprinzip

DERW

Asperationsprinzip, N., »bei Tatmehrheit grundsätzlich geltendes Prinzip der Bildung einer Gesamtstrafe«, z.T. Lw. lat. asperatio, F., »Verm…

asperatus

MLW

adi. asperatus , -a, -um . 1 asper — rauh, uneben : Liber de appar. Mich. 5 (MGLang. p. 543,11) erat ... domus (sc. basilica) ... instar spe…

Asperchelleⁿ

Idiotikon

Asperchelleⁿ Band 3, Spalte 200 Asperchelleⁿ 3,200 u.

asperella

MLW

asper·ella

* asperella , -ae f. (ab asper [ v. et p. 1036,4 ] , cf. ital. asperella; v. et v. Wartburg, Frz. etym. Wb. I. p. 156sq.) script. : apa-: Gl…

asperellus

MLW

* asperellus , -i m. ( cf. theod. vet. sparwâri, francog. vet. esprevier; v. et v. Wartburg, Frz. etym. Wb. XVII. p. 171sq.) fort. i. q. fal…

Aspereⁿ N

Idiotikon

Aspereⁿ N. Band 1, Spalte 571 Aspereⁿ N. 1,571

asperges

LDWB1

asper·ges

asperges [a·sper·ges] (lat.) m.inv. Asperges f. (Ritus des Taufgedächtnisses und der Reinigung).

aspergil

LDWB1

asper·gil

aspergil [a·sper·gịl] m. (-ii) Aspergill n., Weihwasserwedel m.

Aspergillum

Meyers

Aspergillum (lat.), der Weihwedel.

Aspergillus

Meyers

aspergil·lus

Aspergillus Micheli , Pilzgattung aus der Ordnung der Askomyzeten. Die Sporenschläuche entstehen im Innern kleiner kugeliger, rings geschlos…

aspergitorium

MLW

* aspergitorium , -i n. situla, in qua aqua benedicta asservatur — Weihwasserbehälter ( cf. J. Braun, Das christliche Altargerät. 1932. p. 5…

aspergo

MLW

asp·ergo

1. aspergo , -inis f. script. aspar- aspargo : l. 58.63. 1 proprie: a de actione i. q. perfusio, aspersio — das Übergießen , Bestreuung : Be…

asperiolinus

MLW

* asperiolinus , -a, -um . qui est sciuri — Eichhörnchen- : Chart. episc. Vratisl. 2 p. 4,4 (a. 1226) nomine decime ... contenta erit eccles…

asperiolus

MLW

* asperiolus (aspri-) , -i m. (?n.: l. 28) (a sciurus, inde * sciuriolus, * spiriolus sim.) sciurus — Eichhörnchen ( Sciurus vulgaris L., cf…

asperitas

LmL

asperitas -atis f. 1. Rauheit, Schärfe, Härte 2. Dissonanz — 1. harshness, sharpness, hardness 2. dissonance 1 Rauheit, Schärfe, Härte (als …

asperito

MLW

aspe·rito

* asperito , -are asperitare . vexare — plagen : Ecbasis capt. 232 bruchi ... me (sc. lupum) circumvolitabant, dente sed -bant asperitabant …

asperitudo

LmL

asperitudo -inis f. Dissonanz — dissonance [opp.: suavitudo] [s.XV] LmL Ioh. Tinct. contr. 1, 12, 10: omnis tertiadecima ... a veteribus mus…

asperlein

DWB

asper·lein

asperlein , n. eine türkische münze: ein guete peut sie darvon brachtn, ducaten, taler, asperlein. Schmelzl zug 7 b ; setz dir ein äsperl an…

Aspermātisch

Meyers

Aspermātisch (griech.), samenlos; Aspermatismus , Samenlosigkeit bei Männern; männliche Unfruchtbarkeit wegen Mangel an Samen.

Aspermatismus

Herder

asper·matismus

Aspermatismus , Aspermie, Samenlosigkeit, Verlust der Mannbarkeit. — Aspermen , Pflanzen ohne Samen.

Aspermont

Herder

asper·mont

Aspermont , Grafsch. und Schloß in Graubünden, 1278 an das Bisthum Chur verkauft. Die Grafen von A. waren im Mittelalter ein sehr angesehene…

aspernabilis

MLW

aspernabilis , -e . abhorrendus, infamis — abscheulich, schimpflich : Rather. otios. serm. 4 ( PL 136,576 D ) infelix ... longaevitas ... -e…

asper als Zweitglied (7 von 7)

Chirsichasper

Idiotikon

Chirsichasper Band 3, Spalte 533 Chirsichasper 3,533

dîasper

Lexer

dias·per

dîasper m. ein feines wollentuch Krone 14764. 29217. aus mlat. diasprus, diaspra, fz. diaspré, diapré, s. Weinh. deutsche fr. 419, zu Flore …

dīasper

KöblerMhd

dīasper , M. nhd. feiner Wollstoff, ein Seidenstoff Q.: Pal, Suol, RqvI (FB dīasper), Eilh (1170-1190), Flore, Krone E.: s. mlat. diasprum, …

Latschkasper

Wander

latsch·kasper

Latschkasper Er ist ein rechter Latrchkasper. Kaspar war die komische Figur in den Puppenspielen und überhaupt in den Anfängen des deutschen…

u(n)asper

Idiotikon

u(n)asper Band 1, Spalte 571 u(n)asper -ä- 1,571

u(n)g(e)asper

Idiotikon

u(n)g(e)asper Band 1, Spalte 571 u(n)g(e)asper 1,571

Ableitungen von asper (1 von 1)

aspere

LmL

aspere 1. rauh, scharf, hart 2. mißtönend, dissonant — 1. in a harsh, piercing, or rough manner 2. dissonantly 1 rauh, scharf, hart (als Kla…